Sprawdź, który model wyceny bilansowej okaże się korzystniejszy dla Twojej spółki.
MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe umożliwia Ci dokonanie wyboru spośród dwóch modeli wyceny bilansowej aktywów trwałych. Wybraną zasadę stosujesz jednak wobec całej grupy rzeczowych aktywów trwałych, które wyodrębniłeś z innych.
Zgodnie z modelem opartym na cenie nabycia lub koszcie wytworzenia wartość składnika środków trwałych na dzień bilansowy wykazujesz według kosztu historycznego (w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia), pomniejszonego o umorzenie oraz o zakumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości narastająco.
W stosunku do składników środków trwałych, których wartość godziwą można wiarygodnie ustalić, możesz zastosować model oparty na wartości przeszacowanej, oczywiście jeśli chcesz, aby ta grupa środków trwałych była w ten sposób wyceniana. Pozycję taką wykazujesz na dzień bilansowy w wartości przeszacowanej, stanowiącej jej wartość godziwą na dzień przeszacowania, pomniejszonej o kwotę dotychczasowego umorzenia i dotychczasowych odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości narastająco.
Wartością godziwą gruntów, budynków, maszyn i urządzeń jest najczęściej ich wartość rynkowa ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego. Częstotliwość dokonywanych przeszacowań zależy od kształtowania się wartości godziwej składników rzeczowego majątku trwałego w stosunku do ich wartości bilansowej. Gdy zmiany wartości godziwej mają charakter nieregularny i są znaczące, przeszacowań należy dokonywać nawet co rok. Jeśli natomiast zmiany wartości godziwej podlegają mniej istotnym zmianom, wystarczające może być przeszacowanie co 3 lub co 5 lat.
Dodatkowo, gdy wybrałeś model oparty na wartości przeszacowanej, MSR 16 wskazuje dwie możliwości rozliczenia umorzenia środka trwałego w dniu przeszacowania. Jeśli przeszacowania dokonujesz metodą współczynnikową, umorzenie jest proporcjonalnie przeliczane na skutek zmiany wartości bilansowej brutto składnika rzeczowego majątku trwałego, tak aby jego wartość bilansowa była równa przeszacowanej wartości.
Możesz również wyeliminować umorzenie z wartości bilansowej brutto składnika rzeczowego majątku trwałego, a wartość netto skorygować do wartości przeszacowanej. Tym samym dalsza amortyzacja środka trwałego odbywać się będzie według innych stóp amortyzacji, określanych przez odniesienie do pozostałego okresu ekonomicznej użyteczności danego środka trwałego. W modelu pierwszym stosujesz stopy amortyzacyjne ustalane dla całego okresu użytkowania. Stopy te mogą się zmieniać, gdyż zawsze masz obowiązek sprawdzić, czy zakładany wcześniej okres użytkowania jest wciąż aktualny.
Jeśli dokonujesz przeszacowania danej pozycji środków trwałych, cała grupa rzeczowych aktywów trwałych, do której dany składnik należy, musi zostać przeszacowana.
Zgodnie z modelem opartym na cenie nabycia lub koszcie wytworzenia wartość składnika środków trwałych na dzień bilansowy wykazujesz według kosztu historycznego (w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia), pomniejszonego o umorzenie oraz o zakumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości narastająco.
W stosunku do składników środków trwałych, których wartość godziwą można wiarygodnie ustalić, możesz zastosować model oparty na wartości przeszacowanej, oczywiście jeśli chcesz, aby ta grupa środków trwałych była w ten sposób wyceniana. Pozycję taką wykazujesz na dzień bilansowy w wartości przeszacowanej, stanowiącej jej wartość godziwą na dzień przeszacowania, pomniejszonej o kwotę dotychczasowego umorzenia i dotychczasowych odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości narastająco.
Wartością godziwą gruntów, budynków, maszyn i urządzeń jest najczęściej ich wartość rynkowa ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego. Częstotliwość dokonywanych przeszacowań zależy od kształtowania się wartości godziwej składników rzeczowego majątku trwałego w stosunku do ich wartości bilansowej. Gdy zmiany wartości godziwej mają charakter nieregularny i są znaczące, przeszacowań należy dokonywać nawet co rok. Jeśli natomiast zmiany wartości godziwej podlegają mniej istotnym zmianom, wystarczające może być przeszacowanie co 3 lub co 5 lat.
Dodatkowo, gdy wybrałeś model oparty na wartości przeszacowanej, MSR 16 wskazuje dwie możliwości rozliczenia umorzenia środka trwałego w dniu przeszacowania. Jeśli przeszacowania dokonujesz metodą współczynnikową, umorzenie jest proporcjonalnie przeliczane na skutek zmiany wartości bilansowej brutto składnika rzeczowego majątku trwałego, tak aby jego wartość bilansowa była równa przeszacowanej wartości.
Możesz również wyeliminować umorzenie z wartości bilansowej brutto składnika rzeczowego majątku trwałego, a wartość netto skorygować do wartości przeszacowanej. Tym samym dalsza amortyzacja środka trwałego odbywać się będzie według innych stóp amortyzacji, określanych przez odniesienie do pozostałego okresu ekonomicznej użyteczności danego środka trwałego. W modelu pierwszym stosujesz stopy amortyzacyjne ustalane dla całego okresu użytkowania. Stopy te mogą się zmieniać, gdyż zawsze masz obowiązek sprawdzić, czy zakładany wcześniej okres użytkowania jest wciąż aktualny.
Jeśli dokonujesz przeszacowania danej pozycji środków trwałych, cała grupa rzeczowych aktywów trwałych, do której dany składnik należy, musi zostać przeszacowana.
PRZYKŁAD
W dniu 1 stycznia 200X r. spółka A zakupiła maszynę produkcyjną o wartości netto 12.000 zł i przewiduje, że będzie ją używać przez 5 lat. Stosowana będzie metoda liniowa amortyzacji, począwszy od 1 stycznia 200X r. (miesiąca, w którym przekazano środek do użytkowania). Szacowana wartość końcowa maszyny wyniesie 2.000 zł.
Ustalmy wartość bilansową maszyny na 31 grudnia 200X r. na podstawie dwóch modeli wyceny wskazanych przez MSR 16, zakładając, że w ciągu roku nie dokonano odpisu z tytułu utraty wartości oraz nie dokonano ulepszenia środka trwałego. Wartość maszyny przeszacowanej przez rzeczoznawcę (może nim być ktoś z Twojego zespołu) na dzień bilansowy wynosi 14.000 zł.
Ustalmy wartość bilansową maszyny na 31 grudnia 200X r. na podstawie dwóch modeli wyceny wskazanych przez MSR 16, zakładając, że w ciągu roku nie dokonano odpisu z tytułu utraty wartości oraz nie dokonano ulepszenia środka trwałego. Wartość maszyny przeszacowanej przez rzeczoznawcę (może nim być ktoś z Twojego zespołu) na dzień bilansowy wynosi 14.000 zł.
Model oparty na cenie nabycia lub koszcie wytworzenia
Wartość podlegająca amortyzacji = 12.000 - 2.000 = 10.000 zł
Roczna amortyzacja = 10.000/5 lat = 2.000 zł.
Księgowania w związku tymi zdarzeniami będą następujące:
Wartość podlegająca amortyzacji = 12.000 - 2.000 = 10.000 zł
Roczna amortyzacja = 10.000/5 lat = 2.000 zł.
Księgowania w związku tymi zdarzeniami będą następujące:
1) Otrzymanie faktury VAT za zakup maszyny
Wn Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
Ma Pozostałe rozrachunki - w analityce konto kontrahenta.
2) a) Przyjęcie do użytkowania maszyny w wartości netto 12.000 zł
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
b) podatek VAT 2640
Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych.
3) Naliczenie rocznej amortyzacji 2.000 zł
Wn Amortyzacja
Ma Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych.
I w układzie kalkulacyjnym
Wn Koszty działalności podstawowej
Ma Rozliczenie kosztów.
Wartość bilansowa maszyny na koniec 200X roku = 12.000 - 2.000 = 10.000 zł
Model oparty na wartości przeszacowanej
Wartość podlegająca amortyzacji = 12.000 - 2.000 = 10.000 zł
Roczna amortyzacja = 10.000/5 lat = 2.000 zł
Wartość przeszacowana = 14.000 zł.
Wariant I - wyksięgowanie umorzenia
1) Otrzymanie faktury VAT za zakup maszyny.
Wn Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
Ma Pozostałe rozrachunki - w analityce konto kontrahenta.
2) a) Przyjęcie do użytkowania maszyny w wartości netto 12.000 zł
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
b) podatek VAT 2640
Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych.
3) Naliczenie rocznej amortyzacji 2.000 zł
Wn Amortyzacja
Ma Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych.
I w układzie kalkulacyjnym
Wn Koszty działalności podstawowej
Ma Rozliczenie kosztów.
4) Wycena bilansowa środka trwałego według modelu wartości przeszacowanej
a) Wyksięgowanie umorzenia 2.000 zł
Wn Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
b) Wzrost wartości środka trwałego:
Wartość przeszacowana 14.000 zł
- Wartość netto maszyny przed przeszacowaniem - 10.000 zł
= Wzrost wartości środka trwałego = 4.000 zł.
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Kapitał z aktualizacji wyceny.
Wariant II - przeliczenie umorzenia
1) Otrzymanie faktury VAT za zakup maszyny.
Wn Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
Ma Pozostałe rozrachunki - w analityce konto kontrahenta.
2) Przyjęcie do użytkowania maszyny w wartości netto 12.000 zł
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
b) podatek VAT 2640
Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych.
3) Naliczenie rocznej amortyzacji 2.000 zł
Wn Amortyzacja
Ma Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych.
I w układzie kalkulacyjnym
Wn Koszty działalności podstawowej
Ma Rozliczenie kosztów.
4) Wycena bilansowa środka trwałego według modelu wartości przeszacowanej
Wzrost wartości środka trwałego:
Wartość przeszacowana 14.000 zł
- Wartość netto maszyny przed przeszacowaniem - 10.000 zł
= Wzrost wartości środka trwałego = 4.000 zł.
Współczynnik wzrostu wartości maszyny:
Wzrost wartości środka trwałego 4.000 zł
/Wartość netto maszyny przed przeszacowaniem /10.000 zł
= Współczynnik wzrostu wartości maszyny = 0,4
a) Zaksięgowanie zmiany wartości brutto maszyny = 12.000 × 0,4 = 4.800 zł
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Kapitał z aktualizacji wyceny
b) Zaksięgowanie zmiany odpisów amortyzacyjnych = 2.000 × 0,4 = 800 zł
Wn Kapitał z aktualizacji wyceny
Ma Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych.
Wartość bilansowa maszyny na koniec 200X r. = 14.000 zł
Odpis amortyzacyjny w 200X+1 roku = (14.000 - 2.000)/4 lata = 3.000 zł.
Tekst opublikowany: 17 lipca 2009 r.
Wn Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
Ma Pozostałe rozrachunki - w analityce konto kontrahenta.
2) a) Przyjęcie do użytkowania maszyny w wartości netto 12.000 zł
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
b) podatek VAT 2640
Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych.
3) Naliczenie rocznej amortyzacji 2.000 zł
Wn Amortyzacja
Ma Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych.
I w układzie kalkulacyjnym
Wn Koszty działalności podstawowej
Ma Rozliczenie kosztów.
Wartość bilansowa maszyny na koniec 200X roku = 12.000 - 2.000 = 10.000 zł
Model oparty na wartości przeszacowanej
Wartość podlegająca amortyzacji = 12.000 - 2.000 = 10.000 zł
Roczna amortyzacja = 10.000/5 lat = 2.000 zł
Wartość przeszacowana = 14.000 zł.
Wariant I - wyksięgowanie umorzenia
1) Otrzymanie faktury VAT za zakup maszyny.
Wn Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
Ma Pozostałe rozrachunki - w analityce konto kontrahenta.
2) a) Przyjęcie do użytkowania maszyny w wartości netto 12.000 zł
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
b) podatek VAT 2640
Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych.
3) Naliczenie rocznej amortyzacji 2.000 zł
Wn Amortyzacja
Ma Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych.
I w układzie kalkulacyjnym
Wn Koszty działalności podstawowej
Ma Rozliczenie kosztów.
4) Wycena bilansowa środka trwałego według modelu wartości przeszacowanej
a) Wyksięgowanie umorzenia 2.000 zł
Wn Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
b) Wzrost wartości środka trwałego:
Wartość przeszacowana 14.000 zł
- Wartość netto maszyny przed przeszacowaniem - 10.000 zł
= Wzrost wartości środka trwałego = 4.000 zł.
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Kapitał z aktualizacji wyceny.
Wariant II - przeliczenie umorzenia
1) Otrzymanie faktury VAT za zakup maszyny.
Wn Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
Ma Pozostałe rozrachunki - w analityce konto kontrahenta.
2) Przyjęcie do użytkowania maszyny w wartości netto 12.000 zł
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych
b) podatek VAT 2640
Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony
Ma Rozliczenie zakupu - w analityce Rozliczenie zakupu środków trwałych.
3) Naliczenie rocznej amortyzacji 2.000 zł
Wn Amortyzacja
Ma Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych.
I w układzie kalkulacyjnym
Wn Koszty działalności podstawowej
Ma Rozliczenie kosztów.
4) Wycena bilansowa środka trwałego według modelu wartości przeszacowanej
Wzrost wartości środka trwałego:
Wartość przeszacowana 14.000 zł
- Wartość netto maszyny przed przeszacowaniem - 10.000 zł
= Wzrost wartości środka trwałego = 4.000 zł.
Współczynnik wzrostu wartości maszyny:
Wzrost wartości środka trwałego 4.000 zł
/Wartość netto maszyny przed przeszacowaniem /10.000 zł
= Współczynnik wzrostu wartości maszyny = 0,4
a) Zaksięgowanie zmiany wartości brutto maszyny = 12.000 × 0,4 = 4.800 zł
Wn Środki Trwałe - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych
Ma Kapitał z aktualizacji wyceny
b) Zaksięgowanie zmiany odpisów amortyzacyjnych = 2.000 × 0,4 = 800 zł
Wn Kapitał z aktualizacji wyceny
Ma Umorzenie środków trwałych - w analityce odpowiednie konto grupy środków trwałych.
Wartość bilansowa maszyny na koniec 200X r. = 14.000 zł
Odpis amortyzacyjny w 200X+1 roku = (14.000 - 2.000)/4 lata = 3.000 zł.
Tekst opublikowany: 17 lipca 2009 r.
