Nowości
RSS
Ważny od 2006-09-15 do 2007-12-31
Zwrot VAT przy zakupie samochodów ciężarowych nieposiadających świadectwa homologacji
19 września 2006 r. Trybunał Konstytucyjny rozpozna wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący zwrotu VAT przy zakupie samochodów ciężarowych nieposiadających świadectwa homologacji. RPO wcześniej zwracał się w sprawie zgodności z prawem wspólnotowym ograniczenia odliczenia VAT od nabycia niektórych pojazdów samochodowych do Ministra Finansów.
Na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich Trybunał Konstytucyjny zajmie się sprawą zgodności art. 86 ust. 3 i ust. 5 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT, z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji PR.
Chodzi o przepisy, które ograniczają podatnikom VAT możliwość zwrotu różnicy oraz obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w związku z zakupem:
- pojazdów samochodowych (ciężarowych) innych niż pojazdy osobowe, które nie posiadają wyciągu ze świadectwa homologacji lub odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, a także
- paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu przeznaczonych do ich napędu.
Zasadniczo podatnicy VAT mają prawo do obniżenia należnego podatku o podatek naliczony przy zakupie towarów i usług służących działalności gospodarczej. Przepisy ustawy o VAT pozbawiły tego prawa tych podatników VAT, którzy zakupili pojazdy samochodowe (ciężarowe) nieposiadające wyciągu ze świadectwa homologacji lub odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania tego świadectwa oraz zakupili paliwo wykorzystywane do ich napędu.
Zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami, przy nabyciu samochodów homologowanych jako ciężarowe (tzw. samochodów z kratką) możliwe było pełne prawo do odliczenia. Po wejściu w życie nowelizacji z 21 kwietnia 2005 r. podatnicy zostali pozbawieni prawa do odliczenia części podatku, w przypadku gdy samochód ciężarowy nie spełniał kryteriów dopuszczalnej ładowności.
Samochody takie, mimo że zostały zarejestrowane jako samochody ciężarowe, są na gruncie prawa podatkowego traktowane jak samochody osobowe.
A zatem o charakterze tych pojazdów, a także co się z tym wiąże - możliwości obniżenia podatku należnego, rozstrzyga brak wyciągu ze świadectwa homologacji lub odpisu decyzji zwalniającej z posiadania tego świadectwa. Zdaniem RPO powinna decydować decyzja o zarejestrowaniu pojazdu, jako decyzja administracyjna uwidoczniona w dowodzie rejestracyjnym samochodu określająca zgodnie z przepisami przeznaczenie samochodu, które uzależnione jest od jego konstrukcji.
Decyzja administracyjna w postaci dowodu rejestracyjnego wydana właścicielowi samochodu wskazuje rodzaj samochodu, który na mocy tej decyzji został dopuszczony do ruchu. Tym samym określa, czy jest nim samochód osobowy, czy inny pojazd (np. ciągnik rolniczy, samochód ciężarowy, autobus) dopuszczony do ruchu po drogach publicznych.
Ponadto, jak podkreśla Rzecznik, Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie wymagają, aby podmiot nabywający samochód zobowiązany był do uzyskania świadectwa homologacji, gdyż wystarczające jest zaświadczenie ze stacji kontroli pojazdów o dopuszczalności pojazdu do ruchu.
Wobec obowiązującej ustawy o VAT podmiot nabywający samochód, którego rodzaj określony jest w dowodzie rejestracyjnym, nie może być pewny, że dowód ten, wydany przez ustawowo uprawniony organ rejestrujący, będzie respektowany przez administrację podatkową.
Zdaniem Rzecznika taka sytuacja narusza konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez nie prawa. Podział podatników na tych, którzy mają prawo do obniżenia podatku należnego, oraz na tych, którzy takiego prawa nie mają (przy prowadzeniu działalności gospodarczej w oparciu o takie same środki transportu - samochody ciężarowe), narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.
Wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego było poprzedzone wystąpieniem do Ministra Finansów co do zgodności ograniczenia odliczenia VAT od nabycia samochodów z kratką z prawem wspólnotowym.
Ministerstwo Finansów nie dostrzegło jednak żadnego problemu. W odpowiedzi na pismo RPO Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów stwierdził, że ograniczenia wynikające z ustawy o VAT są w pełni zgodne z art. 17(6) VI Dyrektywy Rady w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych. A nowela z 21 kwietnia 2005 r. weszła w życie z należytym wyprzedzeniem, tak aby podatnicy mogli się do zmian dostosować.
Autor: Wiesław Adamczyk, doradca prawny
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Wiesław Adamczyk
