Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne, dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony z pracownikiem korzystającym z ochrony związkowej. Jego zdaniem pracownicy zatrudnieni na czas określony powinni mieć te same prawa w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę, tak jak pracownicy zatrudnieni na czas nieokreślony. Sprawdź, co to oznacza w praktyce!
Jak jest obecnie?
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami pracodawca, który zamierza wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony, ma obowiązek zawiadomić o tym na piśmie reprezentującą pracownika zakładową organizację związkową, podając przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy.
| Taki obowiązek spoczywa na pracodawcy, tylko kiedy chce rozstać się z pracownikiem zatrudnionym na czas nieokreślony. |
W przepisach natomiast nie ma mowy na temat pracownika zatrudnionego na czas określony, który korzysta z ochrony związkowej. Zatem, jak widać, pracodawcy mają tylko taki obowiązek, kiedy chcą zwolnić pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony.
Ponadto zróżnicowanie pracowników zatrudnionych na czas określony i nieokreślony uwidacznia nam się również w zakresie uprawnień, jakie przysługują tym pracownikom w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z przepisami rozwiązania umowy o pracę.
Pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony w takiej sytuacji mogą domagać się:
- uznania wypowiedzenia za bezskuteczne lub
- przywrócenia do pracy - w razie gdy umowa o pracę uległa rozwiązaniu, lub
- odszkodowania.
Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu tych umów, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie (art. 50 § 3 Kodeksu pracy, dalej: kp).
Takie zróżnicowanie pracowników objętych ochroną związkową - ze względu na podstawę nawiązania stosunku pracy - do uprawnień, jakie im przysługują w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z przepisami rozwiązania umowy o pracę, narusza zasadę sprawiedliwości społecznej oraz wolność zrzeszania się (obie te zasady są wyrażone w Konstytucji RP).
Jaki był problem?
Z takim właśnie problemem różnicowania pracowników zatrudnionych na podstawie umowy na czas określony zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego Sąd Rejonowy w Pabianicach IV Wydział Pracy. Sąd prowadził postępowanie z powództwa działacza związkowego, z którym pracodawca rozwiązał umowę na czas określony z naruszeniem przepisów, które gwarantowały mu ochronę trwałości stosunku pracy.
Sąd stał na stanowisku, że pracownik będący działaczem związkowym powinien mieć w takiej sytuacji prawo do odszkodowania lub zgłoszenia, alternatywnie, żądania przywrócenia do pracy (takie żądanie przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na czas nieokreślony). Inaczej traci sens ochrona trwałości stosunku pracy działacza związkowego.
W związku z tym sąd zakwestionował art. 50 § 3 kp w zakresie, w jakim pomija prawo pracownika znajdującego się pod ochroną - przewidzianą w art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.), dalej: ustawa o zz - do żądania przywrócenia do pracy w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony z naruszeniem przepisów o tej ochronie.
Co na to Trybunał Konstytucyjny?
Dnia 12 lipca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył pytanie prawne sądu i stwierdził, że przewidziana w art. 32 ust. 1 ustawy o zz szczególna ochrona trwałości stosunku pracy działaczy związkowych odnosi się do wszystkich stosunków pracy, bez względu na podstawę ich nawiązania (umowa o pracę, powołanie, mianowanie, wybór, spółdzielcza umowa o pracę). Jak zauważył Trybunał, nie ma znaczenia, czy stosunek pracy został nawiązany na czas nieokreślony, czy też na czas określony, oraz w jakim wymiarze czasu pracy pracownik jest zatrudniony.
Trybunał podkreślił, że ochrona trwałości stosunku pracy, poprzez przywrócenie do pracy, umożliwia działaczom prowadzenie działalności związkowej, a w konsekwencji realizację prawa do zrzeszania się w związki zawodowe. Zdaniem Trybunału ograniczenie zakresu roszczeń - przysługujących pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy na czas określony - tylko do odszkodowania jest niezgodne z art. 2 konstytucji i art. 59 ust. 1 konstytucji.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 50 § 3 kp w zakresie, w jakim pomija prawo pracownika - znajdującego się pod ochroną przewidzianą w art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 ustawy o zz - do żądania przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach, w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony z naruszeniem przepisów o tej ochronie, jest niezgodny z art. 2 oraz art. 59 ust. 1 konstytucji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 lipca 2010 r., sygn. akt P 4/10).
W sprawie zgodności art. 38 § 1 kp, w jakim pomija się obowiązek konsultacji z zakładową organizacją związkową zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony, pracownikowi będącemu pod ochroną, wynikającą z art. 32 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 ustawy o zz, z art. 2 oraz art. 59 ust. 1 konstytucji Trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
Podstawa prawna: - art. 38, art. 47 i art. 50 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.),
- art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).
- art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).
