Dnia 15 lipca 2010 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczący powszechnego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn. Zdaniem Trybunału przepis art. 24 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodny z konstytucją. Trybunał zasygnalizował, aby podjąć działania zmierzające do stopniowego zrównywania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn.
Powszechny wiek emerytalny do zmiany
Obecnie powszechny wiek emerytalny dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wynosi co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn.
RPO skierował do TK wniosek o wydłużenie wieku emerytalnego dla kobiet
We wniosku RPO argumentował, że zróżnicowanie obecnie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn dyskryminuje kobiety w zabezpieczeniu społecznym. Skoro kobieta posiada krótszy wiek emerytalny, tym samym podlega krócej ubezpieczeniu społecznemu. Prowadzi to do sytuacji, w której kobiety krócej oszczędzają na swoją emeryturę, natomiast dłużej ją pobierają. To właśnie powoduje zróżnicowanie wysokości pobieranych świadczeń w porównaniu ze świadczeniami mężczyzn.
Rzecznik Praw Obywatelskich uważał, że nie ma żadnych racjonalnych argumentów, które przemawiałyby za tym, aby różnicować wiek emerytalny ze względu na płeć. Ponadto zauważył, że w wielu krajach powszechny wiek emerytalny kobiet i mężczyzn został wyrównany albo zostały podjęte działania zmierzające do stopniowego wprowadzania takiej reguły.
Rzecznik Praw Obywatelskich podnosił we wniosku, że osiągnięcie wieku emerytalnego nie musi być tożsame z datą rozpoczęcia pobierania świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Ponadto przytoczył orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nabycie uprawnień emerytalnych może być traktowane jako uzasadniona przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę.
Co na to Trybunał Konstytucyjny?
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zróżnicowanie powszechnego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn jest zgodne z konstytucją.
Zdaniem Trybunału różnica wysokości świadczeń emerytalnych wynika z tego, że niższe jest przeciętne wynagrodzenie kobiet w porównaniu z wynagrodzeniami mężczyzn.
Ponadto Trybunał przytoczył obecnie obowiązującą wykładnię (przyjętą w uchwałach składów 7 sędziów Sądu Najwyższego), zgodnie z którą nabycie uprawnień emerytalnych nie może być wyłączną przyczyną wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę, a dalsze zatrudnienie nie powoduje zawieszenia wypłaty świadczenia emerytalnego. W związku z tym od kobiet zależy to, czy będą kontynuowały zatrudnienie i tym samym opłacały składki na wyższe świadczenie emerytalne, czy zdecydują o jego zakończeniu.
Jak zauważył Trybunał, ustawodawca wprowadził pewne mechanizmy finansowe, które pozwalają zmniejszyć różnice między wysokością emerytur kobiet i mężczyzn, związane z krótszym okresem opłacania składki.
Zdaniem Trybunału zróżnicowanie powszechnego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn nie powoduje dyskryminacji kobiet i jest uzasadnione w świetle różnic wynikających z pełnienia przez nie szczególnej roli w społeczeństwie i rodzinach (funkcji macierzyńskich i wychowawczych w rodzinie).
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 24 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn.zm.) w zakresie, w jakim przewiduje, że ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, jest zgodny z art. 32 i art. 33 konstytucji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 lipca 2010 r., sygn. akt K 63/07).
Należy dążyć do wyrównania powszechnego wieku emerytalnego
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, pomimo że „regulacje dotyczące zróżnicowanego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn są zgodne z Konstytucją, nie można uznać, że są rozwiązaniem optymalnym. Trybunał zwrócił uwagę, że rozłożone z reguły na wiele lat reformy polegające na zrównywaniu wieku emerytalnego są planowane, realizowane albo zakończone w wielu państwach europejskich. Zmiany w tym kierunku są także traktowane jako cel do osiągnięcia w przyszłości w świetle prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego. W tej sytuacji Trybunał Konstytucyjny postanowił o skierowaniu do Sejmu sygnalizacji dotyczącej celowości podjęcia działań ustawodawczych, zmierzających do stopniowego zrównywania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn”.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
