Nowości
RSS
Ważny od 2008-04-11 do 2008-12-31
Zmieni się korzystnie sytuacja spadkobierców!
Sejm zajmie się nowelizacją ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dzięki niej więcej osób skorzysta ze zwolnienia podatkowego przy nabyciu w drodze dziedziczenia. Wydłużeniu ulegną terminy do zgłoszenia nabycia własności rzeczy i praw. Sprawdź szczegóły.
Projekt ustawy o zmianie ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn (Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm., dalej: upsd) dotyczy wydłużenia terminu zgłoszenia nabycia własności rzeczy i praw na podstawie innych tytułów niż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku do 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Nowelizacja usunie zapis nakładający obowiązek zgłoszenia nabycia w drodze dziedziczenia na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia oraz rozszerzeniu ulegnie lista form nabycia, których nie obejmuje obowiązek zgłoszenia organom podatkowym.
Jak jest obecnie?
Od 1 stycznia 2007 r. obowiązują przepisy dotyczące zwolnień podatkowych w podatku od spadków i darowizn wprowadzone ustawą z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. nr 222, poz. 1629).
Według nich osoby, które złożyły oświadczenie o przyjęciu spadku i właściwy sąd wydał postanowienie o stwierdzeniu przez nich nabycia spadku zostały zwolnione z podatku od spadków, jeżeli spełniają następujące warunki:
- są w stosunku do spadkodawcy osobami wymienionymi w art. 4a ust. 1 upsd zdanie wstępne (tj. małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha),
- w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego składając właściwą deklarację podatkową.
Zatem osoby należące do kręgu uprawnionych do skorzystania ze ww. zwolnienia nie mogą skorzystać z ulgi (zwolnienia), jeśli w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku nie zgłoszą nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.
Zachowanie miesięcznego terminu do złożenia zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego w wielu sytuacjach jest utrudnione lub wręcz niemożliwe, co wyklucza prawo do ulgi podatkowej.
Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku generalnie określa nabycie udziału w masie majątkowej spadkodawcy. Skład masy spadkowej nie jest określany w tym postanowieniu, ponieważ dopiero prawomocne postanowienie daje możliwość uprawnionym na jego podstawie spadkobiercom do ustalenia tej masy i jej wartości – czyli ustalenie, do jakich rzeczy i praw majątkowych mają uprawnienia spadkobiercy. Na podstawie tego postanowienia spadkobiercy występują do ksiąg wieczystych, ewidencji, banków z wnioskiem o informacje. Procedura jest długotrwała, jednak nie przerywa biegu miesięcznego terminu do zawiadomienia organów podatkowych.
Natomiast w zgłoszeniu nabycia rzeczy i praw majątkowych składanym naczelnikowi urzędu skarbowego, spadkobierca musi podawać szczegółowe dane (np. dotyczące położenia nieruchomości, powierzchni, wartości itp.).
W przypadku poszczególnych spadkobierców problem dotyczy także ustalenia początkowego dnia, od którego liczy się miesięczny termin. Ponieważ przepisy stanowią, że miesięczny termin liczy się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku, w przypadku kilku spadkobierców, z uwagi na możliwość zaskarżenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, pierwotna data nie musi być datą, od której będzie płynął termin uprawomocnienia.
Natomiast w zgłoszeniu nabycia rzeczy i praw majątkowych składanym naczelnikowi urzędu skarbowego, spadkobierca musi podawać szczegółowe dane (np. dotyczące położenia nieruchomości, powierzchni, wartości itp.).
W przypadku poszczególnych spadkobierców problem dotyczy także ustalenia początkowego dnia, od którego liczy się miesięczny termin. Ponieważ przepisy stanowią, że miesięczny termin liczy się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku, w przypadku kilku spadkobierców, z uwagi na możliwość zaskarżenia postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, pierwotna data nie musi być datą, od której będzie płynął termin uprawomocnienia.
Jak oceniają projektodawcy mniej więcej 90% uprawnionych do ulgi podatkowej podatników, nie jest w stanie dotrzymać miesięcznego terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu rzeczy i praw majątkowych w urzędzie skarbowym. Ulga ta ma zatem charakter iluzoryczny.
Za wprowadzeniem zmian przemawia także to, że zgodnie z art. 4a ust. 4 upsd w przypadku nabycia przez ww. osoby rzeczy i praw majątkowych na podstawie umowy w formie aktu notarialnego, nabywca nie musi dokonywać zgłoszenia w urzędzie skarbowym. Zatem nabywcy na podstawie orzeczenia sądu są w gorszej sytuacji, niż nabywcy na podstawie umowy w formie aktu notarialnego, ponieważ muszą spełnić jeszcze dodatkowy warunek, aby uzyskać prawo do ulgi.
Za wprowadzeniem zmian przemawia także to, że zgodnie z art. 4a ust. 4 upsd w przypadku nabycia przez ww. osoby rzeczy i praw majątkowych na podstawie umowy w formie aktu notarialnego, nabywca nie musi dokonywać zgłoszenia w urzędzie skarbowym. Zatem nabywcy na podstawie orzeczenia sądu są w gorszej sytuacji, niż nabywcy na podstawie umowy w formie aktu notarialnego, ponieważ muszą spełnić jeszcze dodatkowy warunek, aby uzyskać prawo do ulgi.
Co się zmieni?
Po zmianach (art. 4a ust. 1 pkt 1 upsd) zgłoszenie nabycia własności rzeczy i praw na podstawie innych tytułów niż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku będzie mogło się odbyć w terminie sześciu miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego (obecnie - miesiąc). Wydłużenie terminu do sześciu miesięcy będzie dotyczyć także sytuacji, o której mowa w art. 4a ust. 2 upsd, tj. przypadku kiedy nabywca dowiedział się o nabyciu po upływie terminów.
W sytuacji nabycia w drodze dziedziczenia na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, podatnicy nie będą musieli składać zawiadomień naczelnikowi urzędu skarbowego, podobnie jak obecnie w przypadku umów w formie aktu notarialnego (usunięto zapis dotyczący obowiązkowego zgłoszenia tego nabycia do urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia).
Zgodnie ze znowelizowanym art. 4a ust. 4 upsd rozszerzeniu ulegnie lista form nabycia, których nie obejmuje obowiązek zgłoszenia naczelnikowi urzędu skarbowego. Lista ta obejmie:
- prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające nabycie spadku,
- zarejestrowanie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza.
Ponadto przepisy przejściowe zawierają zapisy dotyczące podatników, którzy na podstawie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, nabyli rzeczy i prawa majątkowe w okresie od 1 stycznia 2007 r. do wejścia w życie zmian wprowadzonych niniejszą nowelizacją.
Jeśli ww. podatnicy w terminie miesiąca nie zgłosili nabycia rzeczy i praw naczelnikowi urzędu skarbowego, będą mogli na podstawie przepisów przejściowych skorzystać ze zwolnienia podatkowego.
Nowelizacja wejdzie w życie w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Autor: Hubert Składnik, prawnik
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Hubert Składnik
