Zmiany w zwolnieniach od podatku dochodowego od osób fizycznych w 2004 r.

Od 1 stycznia 2004 r. będą podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych dotychczas z niego zwolnione różne świadczenia i kwoty otrzymane przez pracowników w związku ze zmianą ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej zwanej updof).

Nie będzie zwolniona z podatku wartość napojów bezalkoholowych oraz posiłków wydawanych pracownikom do spożycia w czasie wykonywania pracy (art. 21 ust. 1 pkt 12 updof) oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do uzyskania posiłków lub napojów bezalkoholowych (art. 21 ust. 1 pkt 12a updof). Zwolnienie dotyczyło przypadku gdy rozliczana przez Ciebie firma zawarła umowę z jednostką specjalizującą się w wydawaniu gotowych posiłków.

Zwolnienie będzie jednak nadal dotyczyć napojów bezalkoholowych oraz posiłków regeneracyjnych wydawanych przez pracodawcę pracownikom, wynikających z przepisów bhp.



Nie będą zwolnione z podatku kwoty otrzymane przez pracowników z tytułu kosztów używania pojazdów samochodowych niebędących własnością pracodawcy dla potrzeb zakładu pracy w jazdach lokalnych (art. 21 ust. 1 pkt 22 lit b updof).

Zwolnione z podatku dochodowego są diety i inne należności z tytułu podróży służbowych pracownika, na dotychczasowych zasadach. Zwolnienie dotyczące podróży służbowych wynika z art. 21 ust 1 pkt 16 upfod w związku § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługującej pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz.U. nr 236, poz. 1990).

Nadal będą korzystać ze zwolnienia ekwiwalenty pieniężne za używane przez pracowników przy wykonywaniu pracy narzędzia, materiały lub sprzęt, stanowiące ich własność.



Nie będzie zwolniona z podatku w 2004 r. wartość świadczeń ponoszonych za pracownika z tytułu bezpłatnego zakwaterowania do wysokości 2.280 zł miesięcznie na podstawie przepisów innych ustaw (art. 21 ust. 1 pkt 112 lit. b updof).

W 2004 r. wolna od podatku będzie wartość świadczeń z tytułu zakwaterowania pracowników w kwaterach prywatnych wynajmowanych na cele zbiorowego zakwaterowania do wysokości 500 zł miesięcznie (art. 21 ust. 1 pkt 19b updof).
Zakwaterowanie w hotelach pracowniczych nadal będzie zwolnione bez limitów. Ze zwolnienia mogą korzystać jedynie pracownicy, którzy mają miejsce zamieszkania w innej miejscowości niż znajduje się zakład pracy i nie korzystają z podwyższonych kosztów uzyskania przychodu.

Dotychczas zwolniona z podatku była wartość świadczeń bez ograniczeń kwotowych ponoszonych przez pracodawcę z tytułu zakwaterowania pracowników w hotelach pracowniczych oraz kwaterach prywatnych wynajmowanych na cele zbiorowego zakwaterowania (art. 21 ust. 1 pkt 19 updof).

Nie będą korzystały ze zwolnienia z podatku dochody stanowiące równowartość wydatków na zakwaterowanie, poniesione przez osoby przebywające czasowo za granicą i uzyskujące tam dochody (art. 21 ust. 1 pkt 81 updof).

W 2003 r. były zwolnione z podatku dochody stanowiące równowartość wydatków na zakwaterowanie, poniesionych przez osoby przebywające czasowo za granicą i uzyskujące tam dochody - jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w limitowanej wysokości. Nie dotyczy to jednak osób przebywających w delegacji, o czym pisaliśmy wyżej.



Nie będą zwolnione z podatku w 2004 r. kwoty pomocy finansowej ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych wypłacone na zmniejszenie wydatków mieszkaniowych (art. 21 ust. 1 pkt 23 updof).



W 2004 r. nie będą zwolnione z podatku kwoty strawnego wypłacane załogom pływającym w zamian za bezpłatne wyżywienie (art. 21 ust. 1 pkt 21 updof). Dotychczas były one zwolnione z podatku do wysokości nieprzekraczającej dodatku za rozłąkę.

Opodatkowaniu w 2004 r. będą podlegały również dodatki dewizowe wypłacane marynarzom i rybakom zatrudnionym w krajowych przedsiębiorstwach żeglugi i rybołówstwa morskiego (art. 21 ust. 1 pkt 70 updof). Dotychczas były one zwolnione z podatku w części nieprzekraczającej 25% tych dodatków.



W 2004 r. ograniczeniu ulegnie zwolnienie części dochodów pracowników przebywających czasowo za granicą w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, obliczonych za okres, w którym osoby te uzyskiwały dochód. Zwolnienie uległo bardzo istotnemu ograniczeniu gdyż wolne od podatku będą dochody nieprzekraczające rocznie równowartości 30 diet w danym kraju (tylko za dni robocze) (art. 21 ust. 1 pkt 20 updof).

Dotychczas zwolnione z podatku były diety za cały okres przebywania za granicą. Nie będą korzystały w 2004 r. ze zwolnienia z podatku wynagrodzenia otrzymywane przez osoby przebywające czasowo za granicą z innych tytułów niż stosunek pracy lub stypendium (art. 21 ust. 1 pkt 20a updof).



Skreślone zostało z ustawy zwolnienie dotyczące dochodu uzyskanego przez pracownika z tytułu ulgi w opłacie za energię elektryczną - w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ceną ustaloną dla innych odbiorców a ceną ustaloną dla pracownika (art. 21 ust. 1 pkt 96 updof).



Ograniczeniu w 2004 r. ulegnie wysokość zapomóg wypłacanych w przypadku indywidualnych zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci (pracownika lub członka rodziny) z funduszu socjalnego i zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Nieopodatkowane będą kwoty wypłacone do wysokości 2.280 zł w roku podatkowym.

W 2003 r. zapomogi wypłacane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, funduszu socjalnego oraz z funduszy związków zawodowych nie są opodatkowane bez względu na ich wysokość (art. 21 ust. 1 pkt 26 updof). Jedynie kwoty zapomóg wypłaconych z innych źródeł były ograniczone co do wysokości (2.280 zł), jeśli miały korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego.



Ograniczeniu uległo zwolnienie z podatku świadczeń rzeczowych otrzymywanych przez emerytów i rencistów od zakładów pracy z tytułu poprzednio łączącego ich stosunku służbowego, stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy oraz od związków zawodowych (art. 21 ust. 1 pkt 38 updof).

W 2004 r. zwolnienie będzie dotyczyć świadczeń rzeczowych lub ekwiwalentów dla emerytów i rencistów do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2.280 zł.

W 2003 r. świadczenia te były zwolnione z podatku bez względu na wysokość a ekwiwalenty pieniężne otrzymane przez emerytów i rencistów w zamian zaświadczenia rzeczowe przysługujące w związku z łączącym ich poprzednio z pracodawcą stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy, zwolnione były do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280 zł (art. 21 ust. 1 pkt 88 updof).



Nie będą zwolnione od podatku w 2004 r. bony, talony i inne znaki uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi bez względu na źródło finansowania oraz kwotę (art. 21 ust. 1 pkt 67 updof). Zostały one wykluczone spośród zwolnionych z podatku świadczeń rzeczowych.

Nadal natomiast będą zwolnione z podatku inne świadczenia rzeczowe otrzymane przez pracownika, sfinansowane w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 380 zł.



Obecnie świadczenia z tytułu podróży służbowej są zwolnione ustawowo z podatku dochodowego jedynie w przypadku pracowników. Jednak w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2004 r. Minister Finansów zaniechał poboru podatku z tego tytułu w stosunku do osób niebędących pracownikami (§3 rozporządzenia Ministra Finansów z 27 lutego 2003 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) oraz zwolnienia niektórych grup płatników z obowiązku pobierania podatku, Dz.U. z 2003 r. nr 42, poz. 366).
Od 1 stycznia 2004 r. zwolnienie z podatku dotyczące świadczeń wypłacanych z tytułu podróży służbowej osobom niebędącym pracownikami (np. zleceniobiorcy) znajdzie źródło w ustawie.

Zwolnienie jest jednak uzależnione od spełnienia określonych warunków i jedynie do wysokości świadczeń przysługujących z tego tytułu pracownikom.

Świadczenia te, aby były zwolnione z podatku w 2004 r. nie mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b updof), muszą być:
1. poniesione w celu uzyskania przychodów
2. lub w celu realizacji zadań organizacji i jednostek organizacyjnych działających na podstawie przepisów odrębnych ustaw,
3. lub przez organy (urzędy) władzy lub administracji państwowej albo samorządowej oraz jednostki organizacyjne im podległe lub przez nie nadzorowane,
4. lub przez osoby pełniące funkcje obywatelskie, w związku z wykonywaniem tych funkcji.

Zwolnione z podatku w 2004 r. będą ponadto:
- wartość otrzymanych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych oraz wartość świadczeń rzeczowych (w naturze) finansowanych lub współfinansowanych ze środków budżetu państwa, jednostek samorządu terytorialnego, ze środków agencji rządowych lub ze środków pochodzących od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych w ramach programów rządowych,
- wygrane i nagrody otrzymane przez uczniów za udział w konkursach, turniejach i olimpiadach organizowanych na podstawie przepisów o systemie oświaty,
- dopłaty bezpośrednie stosowane w ramach wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej,
- wartość otrzymanych świadczeń od woluntariuszy, udzielanych na zasadach określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego
(art. 21 ust. 1 pkt 114 - 117 updof).

Autor: Dorota Ryterska, prawnik

Konsultant: Artur M. Brzeziński, doradca podatkowy, kancelaria prawnicza w Kaliszu