Nowości
RSS
Ważny do 2007-12-31
Zmiany w ustawie o rachunkowości od 1 stycznia 2002 roku
Jeśli jesteś zarejestrowanym użytkownikiem, zapraszamy do zalogowania
Nie jesteś jeszcze użytkownikiem
Portalu FK?
Tylko w Portalu FK: - jesteś na bieżąco ze zmianami w prawie
- możesz indywidualnie skonsultować się z ekspertami
- skorzystasz z bazy ponad 8 500 pytań i odpowiedzi
- masz dostęp do licznych narzędzi ułatwiających pracę
Możesz wykupić też jednorazowy dostęp do tego artykułu przez:
SMS lub Zapłac on-line
Nowe definicje
W ustawie pojawiło się wiele nowych definicji. Jedną z nich jest definicja aktywów. Według niej aktywa to kontrolowane przez Ciebie zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości przyływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Jak widzisz, w nowej definicji nie ma mowy o własności, czy współwłasności. Zastąpienie własności przez kontrolowanie pomoże wyjaśnić kwestie sporne. Daną rzecz będziesz mógł uznać za składnik aktywów firmy, gdy będziesz sprawował nad nią kontrolę. Takie właśnie rozumienie pojęcia aktywa wykorzystano przy definicji leasingu finansowego.
Leasing finansowy
Jeśli Twoja firma (będąca korzystającym) zawrze umowę, zgodnie z którą przyjmie do odpłatnego korzystania (od finansującego) środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne, to zaliczysz je do aktywów trwałych, tylko wtedy, gdy będzie spełniony co najmniej jeden z następujących warunków:
1) umowa przeniesie na Twoją firmę (czyli na korzystającego - wg uor, zwanego też leasingobiorcą - wg kc) własność przedmiotu leasingu po zakończeniu okresu, na który została zawarta;
2) umowa zawiera prawo do nabycia przez Twoją firmę przedmiotu leasingu po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta, po cenie niższej od wartości rynkowej z dnia nabycia;
3) okres, na jaki została zawarta umowa, odpowiada co najmniej 75% przewidywanego okresu ekonomicznej użyteczności środka trwałego lub prawa majątkowego;
4) suma opłat pomniejszonych o dyskonto, ustalona w dniu zawarcia umowy i przypadająca do zapłaty w okresie jej obowiązywania, przekracza 90% wartości rynkowej przedmiotu umowy na ten dzień. W sumie opłat uwzględniasz też wartość końcową przedmiotu umowy, którą Twoja firma z(korzystajacy) obowiązała się zapłacić za przeniesienie na nią własności tego przedmiotu. Do sumy opłat nie zaliczasz natomiast płatności za świadczenia dodatkowe, podatków oraz składek na ubezpieczenie przedmiotu leasingu, jeżeli pokrywane one są niezależnie od opłat za używanie;
5) umowa zawiera przyrzeczenie finansującego (czyli leasingodawcy), że zawrze z Twoją firmą kolejną umowę o oddanie w odpłatne używanie tego samego przedmiotu lub przedłuży dotychczasową umowę na korzystniejszych warunkach;
6) umowa przewiduje możliwość jej wypowiedzenia, z zastrzeżeniem, że to Twoja firma pokrywa wszelkie powstałe z tego tytułu koszty i straty poniesione przez finansującego (leasingodawcę);
7) przedmiot umowy został dostosowany do indywidualnych potrzeb Twojej firmy i tylko ona może go używać bez wprowadzania w nim istotnych zmian. Jeżeli podpisana umowa spełni choć jeden z powyższych warunków, wówczas wykażesz przedmiot leasingu w aktywach trwałych firmy (jako korzystającego) i będziesz go amortyzować. Natomiast finansujący (leasingodawca) wykaże w swoim bilansie należność.
Aktywa trwałe i obrotowe
Ustawa zmienia nazwy niektórych pozycji sprawozdania finansowego. Zamiast majątku trwałego i majątku obrotowego w Twoim bilansie będą aktywa trwałe oraz aktywa obrotowe. Nie będziesz już wykazywać finansowego majątku trwałego. Zamiast niego pojawią się inwestycje długoterminowe (obejmujące m.in. nieruchomości, akcje i udziały w innych jednostkach, udzielone pożyczki) oraz nowa pozycja - długoterminowe rozliczenia międzyokresowe (m.in. z tytułu odroczonego podatku dochodowego).
Spodziewać się również musisz zmiany klasyfikacji Twoich aktywów obrotowych. Będziesz je dzielić na:
- zapasy,
- należności krótkoterminowe (z podziałem na należności od jednostek powiązanych oraz od pozostałych jednostek),
- inwestycje krótkoterminowe (obejmujące dotychczasowe papiery wartościowe przeznaczone do obrotu oraz środki pieniężne),
- krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe.
Inną nowością jest wprowadzenie zasady, że zdarzenia, w tym operacje gospodarcze, będziesz ujmować w księgach rachunkowych i wykazywać w sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich treścią ekonomiczną. Oznacza to, że przy księgowaniu konkretnego zdarzenia nie będziesz się kierować formą prawną (np. nazwą umowy), a jedynie treścią ekonomiczną.
Wycena aktywów i pasywów
Ustawa wprowadza też zmiany w zasadach wyceny aktywów i pasywów. Nowym pojęciem jest wartość godziwa. Za wartość tę przyjmuje się kwotę, za jaką dany składnik aktywów można by wymienić, a zobowiązanie uregulować na warunkach transakcji rynkowej, pomiędzy zainteresowanymi i dobrze poinformowanymi, niepowiązanymi ze sobą stronami.
Definicja ta będzie Ci potrzebna np. do wyceny inwestycji krótkoterminowych, dla których nie istnieje aktywny rynek. Inwestycje te powinieneś wyceniać właśnie według wartości godziwej.
1. Przychody z wykonania niezakończonej usługi będziesz ustalać na dzień bilansowy proporcjonalnie do stopnia zaawansowania. Uor przewiduje kilka metod pomiaru stopnia zaawansowania - wybierzesz tę, która zapewni Ci największą wiarygodność. Stopień zaawansowania usługi będziesz mógł mierzyć:
- udziałem kosztów poniesionych od dnia zawarcia umowy do dnia ustalenia przychodu (czyli np. na koniec roku bilansowego) w całkowitych kosztach wykonania usługi,
- liczbą przepracowanych godzin bezpośrednich wykonania usługi,
- na podstawie pomiaru postępu wykonanych prac,
- inną metodą, jeśli odzwierciedla rzetelnie i jasno stopień zaawansowania prac.
2. Jeżeli nie będziesz mógł w sposób wiarygodny ustalić stopnia zaawansowania usługi na dzień bilansowy, wówczas przychód wykażesz w wysokości kosztów, jakie Twoja firma poniosła w danym okresie sprawozdawczym. Koszty te nie będą mogły być jednak wyższe od kosztów, których pokrycie w przyszłości przez zamawiającego jest prawdopodobne. Jeżeli przewidujesz, że w związku z wykonaniem usługi poniesiesz stratę, to musisz ją od razu odnieść na wynik finansowy.
3. Do kosztów wytworzenia niezakończonej usługi zaliczysz koszty, jakie Twoja firma poniesie od dnia zawarcia umowy do dnia bilansowego. Koszty wytworzenia, które można bezpośrednio przyporządkować przychodom, wpłyną na wynik finansowy Twojej firmy za ten okres sprawozdawczy, w którym przychody te wystąpiły. Koszty, które da się przyporządkować pośrednio, pokażesz jedynie w części, w której dotyczą danego okresu sprawozdawczego, zapewniając ich współmierność do przychodów. Nie później niż na dzień bilansowy będziesz musiał zweryfikować poprawność przyjętych metod ustalania stopnia zaawansowania usługi, a także przewidywanych całkowitych kosztów i przychodów z wykonania tej usługi. Jeśli konieczne będą korekty, to wpłyną one na wynik finansowy Twojej firmy w tym okresie sprawozdawczym, w którym dokonałeś weryfikacji.
Instrumenty finansowe
Kolejną nowością są przepisy dotyczące instrumentów finansowych.
Instrumentem finansowym jest kontrakt, który powoduje powstanie aktywów finansowych u jednej ze stron i zobowiązania finansowego albo instrumentu kapitałowego u drugiej ze stron, bez względu na to, czy wykonanie praw lub zobowiązań z kontraktu ma charakter bezwarunkowy czy warunkowy. Z kontraktu muszą wynikać skutki gospodarcze.
1) w momencie nabycia wszystkie aktywa i zobowiązania finansowe będziesz wyceniać według ceny rynkowej (uzyskanej lub zapłaconej),
2) na dzień bilansowy wycenisz:
- aktywa finansowe - według wartości rynkowej (z wyjątkiem papierów wartościowych o ustalonym terminie wykupu, które wycenicie według cen nabycia),
- zobowiązania finansowe - według pierwotnie ustalonej wartości. Zyski lub straty spowodowane wyceną na dzień bilansowy według cen rynkowych wpłyną odpowiednio na wynik finansowy Twojej firmy lub na kapitał z aktualizacji wyceny.
Podatek odroczony
Kolejna zmiana dotyczy podatku odroczonego. Dotychczasowe zapisy w uor były zbyt ogólne i firmy obliczały ten podatek według różnych metod.
Zgodnie ze zmienioną ustawą będziesz miał obowiązek tworzenia rezerw lub ustalania aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Podstawą obliczenia będą:
- przejściowe różnice między wartością aktywów i pasywów wykazywaną w Twoich księgach, a ich wartością podatkową oraz stratą podatkową możliwą do odliczenia w przyszłości (jest to tzw. metoda bilansowa),
- stawki podatku dochodowego, które będą obowiązywały w roku powstania obowiązku podatkowego.
Rezerwę i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego będziesz wykazywać w bilansie oddzielnie.
Łączenie się spółek
Uor w dotychczasowym brzmieniu nie zawierała przepisów dotyczących sposobu ujęcia w księgach i wykazania w sprawozdaniu finansowym skutków łączenia się spółek. Ponieważ takich połączeń zarówno na świecie, jak i w Polsce jest coraz więcej, konieczne stało się wprowadzenie odpowiednich uregulowań.
Możliwe są dwie sytuacje:
1) jedna spółka nabywa drugą spółkę,
2) żadna z łączących się spółek nie może być uznana za spółkę przejmującą (w ustawie określono jedenaście warunków, które łącznie muszą być spełnione, by taka sytuacja miała miejsce).
Jeżeli Twoja firma nabędzie inną spółkę, to połączenie będziesz rozliczać i ujmować w księgach rachunkowych metodą nabycia. Sporządzając bilans na dzień połączenia zsumujesz poszczególne aktywa i pasywa Twojej firmy, wycenione w wartości księgowej, z odpowiednimi pozycjami aktywów i pasywów spółki przejętej, wycenionymi w wartości godziwej. Różnicę między ceną rynkową a wartością godziwą aktywów netto spółki przejętej wykażesz jako wartość firmy w aktywach albo jako ujemną wartość firmy w pasywach.
Sprawozdawczość
Ustawa wprowadza zmiany zakresu informacji, jakie będziesz wykazywać w sprawozdaniu finansowym. Sprawozdanie będzie się składać z:
- bilansu,
- rachunku zysków i strat,
- informacji dodatkowej, obejmującej wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia.
Dane w sprawozdaniu będziesz mógł wykazywać w tysiącach złotych, jeżeli nie zniekształci to prezentowanego obrazu Twojej firmy.
W bilansie, poza wspomnianą wyżej zmianą nazewnictwa i układu niektórych pozycji, niewiele się zmienia. Będziesz jedynie musiał wykazywać należności, inwestycje oraz zobowiązania w podziale na te dotyczące jednostek powiązanych oraz pozostałych jednostek.
Pozostaną dwa warianty rachunku zysków i strat: kalkulacyjny i porównawczy, ale tylko w układzie drabinkowym (czyli na przemian przychody i koszty). Nowością będzie konieczność zapewnienia porównywalności danych za okres sprawozdawczy inny niż rok obrotowy. Oznacza to np., że przygotowując sprawozdanie za pierwsze sześć miesięcy bieżącego roku obrotowego będziesz musiał sporządzić rachunek zysków i strat za analogiczny okres (czyli za pierwsze sześć miesięcy) poprzedniego roku obrotowego.
- dodatkowe informacje i objaśnienia do poszczególnych pozycji sprawozdania finansowego,
- proponowany podział zysku lub pokrycia straty,
- podstawowe informacje dotyczące pracowników i organów Twojej firmy,
- inne informacje istotne dla zrozumienia sprawozdania finansowego.
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Katarzyna Włodarska
