Sejm 17 października br. uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Kodeks pracy. Nowela Kodeksu pracy zmieniła przepisy dotyczące dyskryminacji. Więcej na ten temat przeczytasz w tekście.
Ustawa uchwalona przez Sejm czeka obecnie na podpis prezydenta. Wejście w życie przepisów znowelizowanej ustawy planowane jest po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy.
Poniżej opisaliśmy najważniejsze zmiany w zakresie równego traktowania w zatrudnieniu, jakie wprowadza znowelizowana ustawa.
Równe traktowanie w zatrudnieniu
Przypomnijmy, że równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Zgodnie z ustawą nowelizującą Kodeks pracy, dalej kp z dyskryminowaniem pośrednim będziemy mieć do czynienia wtedy, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie niekorzystna sytuacja w zakresie:
1) nawiązania i rozwiązania stosunku pracy,
2) warunków zatrudnienia,
3) awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn określonych w art. 183a § 1 Kodeksu pracy, czyli ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy,
chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.
Zgodnie z brzmieniem art. 183a § 5 ustawy nowelizującej kp przejawem dyskryminowania będzie również:
- działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub nakazaniu jej naruszenia tej zasady,
- niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery (molestowanie).
Ustawa nowelizująca kp rozszerzyła definicję dyskryminacji ze względu na płeć.
Zgodnie z brzmieniem 183a § 6 ustawy nowelizującej kp dyskryminowaniem ze względu na płeć, czyli molestowaniem seksualnym, będzie także każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika, w szczególności stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy.
Nowością jest dodanie § 7 do przepisu art. 183a kp zgodnie z którym, jeżeli pracownik podporządkuje się molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu, a także przeciwstawi się (np. poprzez powiadomienie odpowiednich organów), pracodawca nie będzie mógł wyciągnąć wobec pracownika jakichkolwiek negatywnych konsekwencji.
Zgodnie z obowiązującym przepisem art. 183b kp za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu uważa się różnicowanie przez pracodawcę sytuacji pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, którego skutkiem jest w szczególności:
1) odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku pracy,
2) niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą,
3) pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe,
chyba że pracodawca udowodni, że kierował się obiektywnymi powodami.
Według nowego brzmienia art. 183b § 2 ustawy nowelizującej kp pracodawca nie naruszy zasad równego traktowania w zatrudnieniu, podejmując działania polegające na:
1) niezatrudnianiu pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 183a § 1, jeżeli rodzaj pracy lub warunki jej wykonywania powodują, że przyczyna lub przyczyny wymienione w tym przepisie są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym pracownikowi,
2) wypowiedzeniu pracownikowi warunków zatrudnienia w zakresie wymiaru czasu pracy, jeżeli jest to uzasadnione przyczynami niedotyczącymi pracowników bez powoływania się na inną przyczynę lub inne przyczyny wymienione w art. 183a § 1,
3) stosowaniu środków, które różnicują sytuację prawną pracownika, ze względu na ochronę rodzicielstwa lub niepełnosprawność,
4) stosowaniu kryterium stażu pracy przy ustalaniu warunków zatrudniania i zwalniania pracowników, zasad wynagradzania i awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, co uzasadnia odmienne traktowanie pracowników ze względu na wiek.
| Jeżeli pracodawca naruszy wobec pracownika zasady równego traktowania w zatrudnieniu, pracownik będzie miał prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę. |
Zgodnie z brzmieniem art. 183e ustawy nowelizującej kp skorzystanie przez pracownika z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie będzie mogło być podstawą niekorzystnego traktowania pracownika, a także nie będzie mogło powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika.
W szczególności podjęcie działań wobec pracodawcy, który naruszył zasady równego traktowania w zatrudnieniu, nie będzie mogło być przyczyną wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę lub rozwiązanie jej bez wypowiedzenia.
Przepis ten będzie miał również zastosowanie do pracownika, który udzielił w jakiejkolwiek formie wsparcia pracownikowi korzystającemu z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu.
Podstawa prawna: - art. 183a, art. 183b, art. 183d, art. 183e ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94),
- ustawa z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy.
- ustawa z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy.
Tekst opublikowany: 4 listopada 2008 r.
