Zmiany opodatkowania umowy spółki, ujednolicenie podstawy opodatkowania umowy sprzedaży to tylko niektóre zmiany, które wprowadza uchwalona 22 stycznia 2010 r. ustawa o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 44, poz. 251). Więcej na ten temat znajdziesz w tekście.
Uchwalona 22 stycznia 2010 r. ustawa o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 44, poz. 251, dalej: ustawa zmieniająca) wprowadza wprawdzie niewielkie, lecz istotne zmiany o charakterze dostosowawczym oraz rozszerzającym obecne w ustawie z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm., dalej: upcc) zwolnienia podatkowe.
1. Zmiany opodatkowania umowy spółki
Pierwsza z wprowadzonych zmian (ujęta w art. 1 pkt 1 lit. a ustawy zmieniającej) likwiduje zwolnienie z opodatkowania umowy spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna z jej stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana VAT.
Uprzednio wyłączona ze zwolnienia była jedynie sytuacja, gdy któraś ze stron była z tytułu tej umowy z VAT zwolniona. Zmiana ta więc zwiększa fiskalizm podatku od czynności cywilnoprawnych, choć jej praktyczne znaczenie jest niewielkie.
Wprowadzana zmiana dotyczy bowiem pojawiających się kontrowersji związanych z opodatkowaniem VAT aportów. Podnoszono, że z uwagi na opodatkowanie VAT niektórych aportów umowa spółki w takim przypadku powinna korzystać ze zwolnienia. Ponieważ jednak przedmiotem opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest umowa spółki, nie zaś aport, obowiązuje obecnie stanowisko, iż opodatkowanie aportu VAT nie uprawnia do skorzystania uchylanego ustawą zmieniającą zwolnienia. Przepis ten był więc w praktyce martwy.
Wprowadzoną zmianę, mimo że formalnie likwiduje zwolnienie podatkowe, należy więc ocenić pozytywnie, jako zwiększającą bezpieczeństwo prawne podatników i doprecyzowującą obowiązujące przepisy.
2. Wolne od podatku będzie wniesienie aportem przedsiębiorstwa spółki kapitałowej lub jego zorganizowanej części
Kolejna zmiana (wynikająca z art. 1 pkt 1 lit. b ustawy zmieniającej) rozszerza zakres zwolnienia z podatku umowy spółki o umowy (i ich zmiany) związane z wniesieniem aportu w postaci przedsiębiorstwa spółki kapitałowej lub jego zorganizowanej części.
Zmiana ta podyktowana jest niezgodnością dotychczasowych przepisów z Dyrektywą Rady 2008/7/WE z 12 lutego 2008 r. dotycząca podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.U. L 46 z 21 lutego 2008 r., str. 11-22 oraz poprzedzającą ją Dyrektywą Rady 69/335/EWG z 17 lipca 1969 r. - por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wa 527/09).
Wprowadzona nowelizacja likwiduje więc niezgodność z prawem wspólnotowym w zakresie opodatkowania restrukturyzacji spółek i zmniejszy ryzyko podatkowe takich operacji.
Dotychczas istniejące zwolnienia wymagały, by przedmiotem aportu restrukturyzacyjnego był oddział spółki, dla optymalizacji opodatkowania transakcji niezbędny więc był szereg zmian organizacyjnych oraz formalnych. Również tę zmianę trzeba więc ocenić pozytywnie.
3. Ujednolicenie podstawy opodatkowania umowy sprzedaży
Trzecia z wprowadzanych nowelą zmian dotyczy ujednolicenia podstawy opodatkowania przy umowie sprzedaży. Zgodnie z art. 1 pkt 2 przy umowie sprzedaży podstawę opodatkowania stanowić będzie wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego.
Zapis ten likwiduje więc specyficzne określenie podstawy opodatkowania umowy sprzedaży zawieranej przez nierezydentów, którą stanowiła równowartość w złotych kwoty zagranicznych środków płatniczych, określonej w zezwoleniu dewizowym, przeznaczonych na zapłacenie ceny (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b upcc).
Również ten przepis pozostawał martwy, obecnie nie jest bowiem wymagane zezwolenie dewizowe na zawieranie takich transakcji (por. art. 9 i 10 ustawy z 27 lipca 2002 r. - Prawo dewizowe (Dz.U. z 2002 r. nr 141, poz. 1178 z późn. zm.). Przepis ten powodował więc lukę prawną, uniemożliwiającą nierezydentom określenie podstawy opodatkowania. Niewątpliwie jest to przesłanka wystarczająca, by ocenić jego nowelizację pozytywnie.
4. Rozszerzenie zwolnienia dla obrotu instrumentami finansowymi
Ostatnią i największą zmianą w upcc jest rozszerzenie katalogu zwolnień o zwolnienie z podatku sprzedaży instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2005 r. nr 183, poz. 1538 z późn. zm., dalej: uoif) dokonywanej poza rynkiem regulowanym (o ile nabyte zostały w ramach obrotu zorganizowanego) bądź przez zagraniczne firmy inwestycyjne (art. 1 ust. 3 ustawy zmieniającej).
Dotychczasowe przepisy zwalniały od podatku sprzedaż maklerskich instrumentów finansowych firmom inwestycyjnym bądź za ich pośrednictwem oraz ich sprzedaż w ramach obrotu zorganizowanego (art. 9 pkt 9 upcc). Wyjaśnić należy, że pod pojęciem instrumentów finansowych rozumie się papiery wartościowe oraz niektóre derywaty (art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 uoif).
Warto zauważyć, że dotychczasowe przepisy również umożliwiały zawieranie zwolnionych z podatku umów sprzedaży niektórym podmiotom zagranicznym, obejmowała je bowiem definicja firmy inwestycyjnej (firmy maklerskie - art. 3 pkt 33 uoif). W praktyce więc podmioty zagraniczne prowadziły takie transakcje jako firmy inwestycyjne, bądź, w przypadku transakcji dokonywanych poza rynkiem regulowanym, dokonywały ich poza terytorium kraju, by uniknąć opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Konsekwencją tych zmian będzie w szczególności wyeliminowanie wątpliwości w zakresie opodatkowania operacji przeniesienia nabytych, na zlecenie klientów przez zagraniczne instytucje finansowe, instrumentów inwestycyjnych na rzecz tych klientów. Warto zauważyć, że istniejące dotychczas ograniczenie było niezgodne z unijną zasadą równego traktowania i swobody przepływu kapitału.
Wprowadzona nowelizacja nie wpłynie więc na wysokość przychodów samorządu z podatku od czynności cywilnoprawnych, może jednak przyczynić się do ożywienia rynku finansowego i zrównania prawa zagranicznych firm inwestycyjnych z pozostałymi instytucjami.
Omówiona wyżej nowelizacja została podpisana przez Prezydenta 9 marca 2010 r. i wejdzie w życie z 30-dniowym vacatio legis, tj. 22 kwietnia 2010 r.
