Zmiany w obowiązkach płatnika w roku 2004 r. rozliczającego podatek dochodowy od osób fizycznych

Działalność wykonywana osobiście to również przychody, które uzyskują w rozliczanej przez Ciebie jednostce członkowie zarządu, rad nadzorczych, komisji rewizyjnych (art. 10 ust. 1 pkt 2 updof, art. 13 pkt 7 updof). Są to otrzymane lub postawione do dyspozycji tych osób w roku kalendarzowym pieniądze wartości pieniężne oraz wartość świadczeń otrzymanych w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Od 1 stycznia 2004 r. z tytułu wypłat otrzymanych przez osoby wchodzące w skład zarządów, rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub innych organów stanowiących osób prawnych, niezależnie od ich sposobu powołania, pobierzesz zaliczkę w wysokości 19% kwoty należności pomniejszonej o koszty uzyskania przychodu. Właściwym dla złożenia deklaracji i dokonania wpłaty zaliczek na podatek dochodowy będzie urząd skarbowy według siedziby płatnika.

Dotychczas należało pobierać od wypłat dla tych osób zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 20% należności pomniejszonej o koszty uzyskania przychodu (art. 41 ust 1. updof). Koszty uzyskania pobierasz miesięcznie w wysokości 25% kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej (art. 22 ust. 9 pkt 5 updof). Jest to zasada analogiczna jak w przypadku określania kosztów uzyskania przychodu dla pracownika.

Obecnie, w 2003 r. dochody te podatnik ma obowiązek wykazywać w rocznym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), opodatkować na zasadach ogólnych, według skali podatkowej (art. 27 ust. 1 updof). Koszt uzyskania przychodu ustalasz w sposób zryczałtowany - jest to miesięcznie 99,96 zł, a w roku podatkowym nie więcej niż 1.199,52 zł. Jeżeli członek zarządu, rady nadzorczej komisji rewizyjnej, uzyskuje przychody z działalności wykonywanej osobiście u więcej niż jednego płatnika, przysługują mu podwyższone koszty uzyskania przychodu, nie więcej niż 1.799,37 zł w roku.

Jednak nie przysługują mu podwyższone koszty uzyskania przychodu, nie może wykazać kosztów udokumentowanych biletami miesięcznymi oraz nie może wykazać kosztów faktycznie poniesionych rachunkami.

Jeżeli w Twojej jednostce członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pełnionych funkcji, którego podstawą wypłaty jest jedynie uchwała zgromadzenia wspólników, nie podlegają one składkom na ubezpieczenia społeczne.

Warunkiem jest jednak, aby te osoby nie uzyskiwały ponadto wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia lub umowy o dzieło.

Jeżeli otrzymują wynagrodzenie z tych tytułów, to będziesz musiał naliczyć od ich wynagrodzenia składki na ubezpieczenia społeczne.
W przypadku otrzymywania wynagrodzenia ze stosunku pracy (np. gdy stosunek pracy dotyczy innych czynności) podstawę naliczenia składek stanowią kwoty otrzymane z tytułu pełnienia funkcji, pod warunkiem że osoby te pełnią funkcję na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Członkowie rad nadzorczych z tytułu świadczeń pieniężnych otrzymywanych z tytułu pełnionej przez nich funkcji podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (art. 9 ust. 1 pkt 31 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, Dz.U. nr 45, poz. 391).

Podstawę obliczenia zaliczki na podatek dochodowy stanowi przychód podatnika w danym miesiącu, pomniejszony o przychody zwolnione z podatkowania i koszty uzyskania przychodu. Podatnicy nie mogą odliczyć wyższych kosztów uzyskania przychodu w zeznaniu rocznym niż zryczałtowane, nawet jeżeli ponieśli koszty wyższe.

Na pisemny wniosek podatnika masz obowiązek obliczyć i pobrać wyższą zaliczkę niż 20%, a w roku 2004 - wyższą niż 19%.
Ta zasada będzie również dotyczyć osoby zatrudnionej na umowę o pracę. Pracownik będzie się mógł zwrócić do pracodawcy, aby pobrał mu wyższe zaliczki (zmiana art. 41a updof). Zasada ta obowiązuje od 2004 r.

Od wszystkich przychodów otrzymanych przez członków zarządu, rad nadzorczych, komisji rewizyjnych (z tytułu umowy o pracę, z tytułu udziału w posiedzeniach, z tytułu umowy zlecenia, umowy o dzieło) pobierzesz zatem zaliczki w ciągu roku podatkowego. Dochody te podlegają kumulacji w zeznaniu rocznym i należy opodatkować je według skali podatkowej.

Do 31 stycznia 2004 r. musisz przesłać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania podatnika imienną informację (PIT-8B) o wysokości dochodu oraz potrąconych przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy, potrąconych składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i chorobowe) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne pobranej w roku podatkowym przez płatnika oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne odliczonej.

W rozliczeniach za 2004 r. informację PIT-8B będziesz musiał złożyć do końca lutego następnego roku podatkowego, czyli w 2005.



Od 1 stycznia 2004 r. nie ma tzw. małych zleceń. Pobierasz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 19% , tak jak przy rozliczeniu innych zleceń. Zmiana ta jest spowodowana wykreśleniem przepisu art. 30 ust. 1 pkt 3 updof.

Przychody te będą podlegały wykazaniu w zeznaniu rocznym również wtedy, gdy rozliczana z tytułu umowy zlecenia osoba nie jest pracownikiem Twojej jednostki.

Do 31 grudnia 2003 r. pobierałeś podatek zryczałtowany w wysokości 20% od umowy zawartej z osobą niebędącą pracownikiem rozliczanej przez Ciebie jednostki, jeżeli kwota należności nie przekracza 146 zł (nie ma znaczenia liczba dokonanych wypłat - zawartych w ramach jednej umowy).
Przychody te nie podlegają wykazaniu w zeznaniu rocznym. Do 31 grudnia 2003 r., jeżeli rozliczana z tytułu małego zlecenia osoba jest pracownikiem, ryczałtu nie stosujesz. Wtedy pobierasz zaliczkę w wysokości 20% i przychody te podatnik musi wykazać w swoim zeznaniu rocznym.



Od 1 stycznia 2004 r. jako płatnik przy wypłacie należności z tytułu umów zlecenia lub o dzieło zawartych z osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, mającymi miejsce zamieszkania na terytorium RP będziesz pobierał zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 19% oraz potrącasz zryczałtowane koszty uzyskania przychodu.

Obecnie pobierasz zaliczki w wysokości 20% oraz potrącasz zryczałtowane koszty uzyskania przychodu (art. 22 ust. 9 pkt 4 updof).
Koszty uzyskania przychodu w wysokości 50% potrącasz w przypadku umów zlecenia lub o dzieło, na podstawie których zleceniobiorca korzysta z praw autorskich lub na podstawie tych umów następuje przeniesienie tych praw do utworu (art. 22 ust. 9 pkt 3 updof).

Na pisemny wniosek podatnika masz obowiązek obliczyć i pobrać wyższą zaliczkę na podatek dochodowy niż 20%, a w roku 2004 - wyższą niż 19%. Wykonawca dzieła może odliczyć wyższe koszty uzyskania przychodu niż zryczałtowane, jednak może je odliczyć dopiero w zeznaniu rocznym, i musi to udowodnić.

Jeżeli zawarłeś ze swoim pracownikiem umowę o pracę i umowę zlecenia, to od umowy zlecenia odprowadzasz składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne obowiązkowo tak jak przy umowie o pracę. Jeżeli podpisujesz umowę o dzieło z własnym pracownikiem, to odprowadzasz za niego obowiązkowo składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, z wyjątkiem sytuacji, gdy Twój pracownik ma ustalone prawo do emerytury lub renty, wtedy nie odprowadzasz za niego składki ani na ubezpieczenia społeczne, ani na ubezpieczenie zdrowotne.

Umowa o dzieło zawarta nie z własnym pracodawcą nie jest objęta ubezpieczeniami społecznymi ani dobrowolnymi, ani obowiązkowymi. Od umów o dzieło nie pobierasz składek zdrowotnych, ponieważ z małymi wyjątkami ubezpieczenie nie jest obowiązkowe. Natomiast obowiązkowo musisz odprowadzić składki zdrowotne w wypadku umowy zlecenia.

Od 1 stycznia 2004 r. wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne będzie wynosiła 8,25% podstawy jej wymiaru.
Bez zmian natomiast pozostanie wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą pomniejszasz podatek dochodowy. W 2004 r. nie przekroczy ona 7,75% podstawy wymiaru.

Pobrane zaliczki na podatek dochodowy przekazujesz w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały one pobrane, na rachunek urzędu skarbowego.

Do 31 stycznia następującego po roku podatkowym jako płatnik masz obowiązek przesłać podatnikom oraz do urzędu skarbowego PIT-8B. Jeżeli zleceniobiorca jest równocześnie pracownikiem rozliczanej przez Ciebie jednostki i osiąga przychody ze stosunku pracy, wystarczy, że złożysz informację PIT-11. Informację za 2004 r. będziesz musiał złożyć do końca lutego następnego roku podatkowego.



Zmiany w zasadach rozliczeń dotyczą osób zagranicznych będących członkami zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących rozliczanej przez Ciebie spółki, bez względu na sposób ich powołania. Dotyczy to osoby fizycznej, która jest nierezydentem (art. 3 ust. 2a) i uzyskuje przychody opodatkowane ryczałtem, na przykład z tytułu pełnienia funkcji w organach spółki albo z tytułu kontraktu menedżerskiego lub umów o podobnym charakterze (art. 29 updof).

Od 1 stycznia 2004 r. zaliczki będziesz wpłacać do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały pobrane, i wpłacać do urzędu skarbowego według właściwości siedziby rozliczanej przez Ciebie spółki.
Do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaliczkę pobrałeś będziesz również musiał wysłać zbiorczą deklarację (najprawdopodobniej będzie to PIT-8A nieco zmieniony). Nie będziesz wypełniać miesięcznych informacji IFT-1, ale deklaracje roczne. Po rozliczeniu roku podatkowego wypełnisz 3 egzemplarze IFT-1.

Za 2004 r. złożysz imienną deklarację IFT-1 do końca lutego 2005 r. w urzędzie właściwym dla rozliczeń osób zagranicznych.

Złożenie IFT jest obowiązkowe nawet wtedy, gdy podatek nie został pobrany, np. w przypadku gdy zastosowanie znalazła umowa o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu. Osoba zagraniczna będzie mogła również zażądać wystawienia deklaracji IFT-1 w ciągu roku podatkowego. Wtedy na jej pisemne zadanie będziesz musiał w ciągu 14 dni taką deklarację jej przekazać, a drugą wysłać do urzędu skarbowego.

Obecnie składasz w urzędzie skarbowym deklarację PIT-8A i wpłacasz podatek dochodowy do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały pobrane zaliczki. Zaliczki wpłacasz na rachunek urzędu właściwego w sprawie opodatkowania osób zagranicznych. Podatnik nierezydent otrzymuje natomiast deklarację IFT-1.

Jeżeli zagraniczna osoba fizyczna, którą rozliczasz z podatku dochodowego, nie posiada certyfikatu rezydencji, nie możesz stosować umowy o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu (art. 29 ust. 2 updof). Wtedy pobierasz od wypłacanych należności 20% w 2003 r. i w 2004 r. ryczałt, a nierezydent w terminie właściwym dla zeznania rocznego może odzyskać nadpłacony podatek.

Certyfikat rezydencji jest zaświadczeniem o miejscu zamieszkania lub siedziby za granicą podmiotu, który w Polsce podlega tzw. ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (tzn. który w Polsce podlega opodatkowaniu od dochodów osiąganych w Polsce, pomimo że ma miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą).

Certyfikat rezydencji musi być wystawiony przez upoważnioną do tego władzę podatkową państwa, w którym podatnik ma miejsce zamieszkania lub siedzibę (art. 26 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.)

Na potrzeby polskich urzędów skarbowych certyfikat rezydencji wydany w języku obcym powinien być przetłumaczony na język polski przez tłumacza przysięgłego (art. 9 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).

Jeżeli rozliczasz się na zasadach ogólnych, prowadząc podatkową księgę przychodów i rozchodów, to tłumaczenie może być wykonane we własnym zakresie, musi być jednak wiarygodne.

W certyfikacie organ podatkowy, który go wydał, stwierdza, że dany podmiot (osoba fizyczna lub prawna) jest podatnikiem zarejestrowanym przez obcy urząd skarbowy i podlega obcemu prawu podatkowemu.

Dokument taki przedstawiony przez podatnika uprawnia płatnika dokonującego wypłaty należności na rzecz zagranicznego kontrahenta do pobrania zryczałtowanego podatku i zastosowania przepisów umowy o zapobieżeniu podwójnego opodatkowania.

Autor: Dorota Ryterska, prawnik

Konsultant: Artur M. Brzeziński, doradca podatkowy, kancelaria prawnicza w Kaliszu