Zmiany w definicji działalności gospodarczej

Nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z 16 listopada 2006 r. zawierała m.in. przepisy uszczegóławiające definicję działalności gospodarczej i pozarolniczej działalności gospodarczej. Konieczność doprecyzowania przepisów dotyczących działalności gospodarczej, była uzasadniana tym, że sprzyjały one patologiom na rynku pracy, sankcjonując, czy wręcz zachęcając do zastępowania stosunku pracy tzw. samozatrudnieniem, obniżając tym samym prawa przysługujące pracownikom na mocy przepisów Kodeksu pracy.

Wejście w życie ww. przepisów spowodowało dysproporcje w sposobie traktowania różnych grup zawodowych. Między innymi na ich podstawie lekarz może świadczyć swoje usługi na zasadzie samozatrudnienia, takiej możliwości nie ma prawnik ani informatyk.

W związku z tym do Sejmu wpłynął projekt zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W opinii projektodawców znowelizowane przepisy ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej: updof) znacząco ingerują w zasady prowadzenia działalności gospodarczej, uzależniając wskazanie, czy faktyczne relacje są działalnością gospodarczą, czy stosunkiem pracy od uznaniowej decyzji urzędnika.

Przepisy te spowodowały odchodzenie od samozatrudnienia na rzecz stosunku pracy w przypadkach, kiedy było to faktycznie uzasadnione. Do umów kształtujących relacje pomiędzy „pracodawcą” a samozatrudnionym bardzo często wprowadza się klauzule zabezpieczające prawa samozatrudnionych w lepszy sposób, niż wynikałoby to z przepisów Kodeksu pracy.

Problem dotyczył przede wszystkim małej przedsiębiorczości, w szczególności osób prowadzących działalność gospodarczą, które świadczą usługi na rzecz tylko jednego podmiotu.

Znowelizowany art. 5a pkt 6 updof będzie uznawał za działalność gospodarczą albo pozarolniczą działalność gospodarczą – działalność zarobkową:

a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,

b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych

– prowadzoną we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie będą zaliczane do innych przychodów ze źródeł (nie stanowiących pozarolniczej działalności gospodarczej (wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 updof).

Natomiast zgodnie z nowym brzmieniem art. 5b updof za pozarolniczą działalność gospodarczą nie będzie się uznawać czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, będzie ponosił zlecający wykonanie tych czynności,

2) będą one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności,

3) wykonujący te czynności nie będzie ponosił ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Warunek ten zostanie uznany za nie spełniony, jeżeli nie będzie stanowił treści stosunku umownego, na podstawie którego wykonywane są te czynności.

Ustawa ma wejść w życie w terminie 14 dni od jej ogłoszenia.