Trwają prace w Sejmie nad nowelizacją ustaw: o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o podatku dochodowym od osób fizycznych, która ma na celu uregulowanie kwestii ustalania różnic kursowych w razie połączenia lub podziału podmiotów, np. spółek przez ich następców prawnych. Projekt przewiduje także zmiany dotyczące opodatkowania leasingu. Sprawdź, co się zmieni!
Ustalanie różnic kursowych w obecnym stanie prawnym
W obecnym stanie prawnym nie ma uregulowanej kwestii stosowania metody ustalania różnic kursowych w razie połączenia lub podziału podmiotów przez ich następców prawnych. Obecnie nie jest jasne, czy podmioty powstałe z podziału lub połączenia oraz podmioty, które przejęły całość lub część innego podmiotu na skutek połączenia lub podziału podatnika, mają obowiązek dalszego stosowania tej metody, czy też nie.
Generalnie przy zmianie metod ustalania różnic kursowych przyjęto zasadę rozliczenia naliczonych różnic kursowych według metody rachunkowej i ustalenia skutku podatkowego na koniec roku podatkowego. Określone są zatem reguły odnoszące się do przychodów i kosztów podatkowych w sytuacji przejścia z podatkowej metody ustalania różnic kursowych na rachunkową oraz rezygnacji z tej metody i przejścia z metody rachunkowej na podatkową. Brak natomiast zasad ustalania różnic kursowych, w tym zmiany metody, w przypadku podziału lub połączenia podmiotów.
Na podstawie obowiązujących od 1 stycznia 2007 r. przepisów podatkowych przy zastosowaniu odpowiednich kursów walut, tj. kursu faktycznie zastosowanego oraz średniego NBP, różnice kursowe powstają w sytuacjach określonych w art. 15a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.), dalej: updop, i art. 24c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.), dalej: updof.
| Ustalanie różnic kursowych w oparciu o kurs średni NBP jako kurs faktycznie zastosowany wynika obecnie z brzmienia art. 15a ust. 4 updop(odpowiednio art. 24c ust. 4 updof). |
Jeżeli nie jest możliwe uwzględnienie faktycznie zastosowanego kursu waluty (np. przeliczenia operacji po kursie bankowym), przyjmuje się kursy średnie NBP. Na gruncie przepisów podatkowych przy ustalaniu różnic kursowych dominuje obecnie zastosowanie kursu faktycznego, a dopiero jeżeli nie jest możliwe uwzględnienie tego kursu waluty w danym dniu przyjmuje się kurs średni ogłaszany przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień.
Co się zmieni w ustalaniu różnic kursowych przy łączeniu lub podziale firm?
W projekcie zmian do ustaw podatkowych proponuje się określenie zasad dotyczących zmiany rachunkowej metody ustalania różnic kursowych, jeżeli przed połączeniem lub podziałem podatnicy stosowali metodę rachunkową. W przypadku połączeń lub podziałów podmiotów, dokonywanych na podstawie odrębnych przepisów, proponuje się stworzenie dogodnej dla podatników możliwości rezygnacji z rachunkowej metody ustalania różnic kursowych, przed zakończeniem obowiązkowego okresu stosowania tej metody przez 3 lata. Podatnicy zawiadamiając naczelnika urzędu skarbowego będą mogli dokonać tej rezygnacji na zasadach obowiązujących przepisów art. 9b ust. 3 i 6 updop.
Proponowany art. 9b ust. 8 updop wskazuje, że zasady przewidziane w art. 9b ust. 6 mają zastosowanie wyłącznie w przypadku połączenia lub podziału podmiotów, gdy w wyniku podziału ustaje byt prawny osoby dzielonej.
Projekt przewiduje też rezygnację z uznania, że dochód uzyskany ze zbycia udziałów (akcji) w celu umorzenia jest dochodem z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej i przyjęcie, że dochód ten jest dochodem ze zbycia udziałów (akcji). W przypadku przyjęcia proponowanej zmiany dochód ten, tak jak w przypadku pozostałych dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia udziałów (papierów wartościowych), byłby ustalany samodzielnie przez podatnika i podlegałby opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym.
Zmiana zaproponowana w art. 15a ust. 4 updop ma na celu uproszczenie podatkowych zasad ustalania różnic kursowych oraz ich ujednolicenie z przepisami art. 30 ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.), poprzez zastosowanie rozwiązania, zgodnie z którym przy ustalaniu różnic kursowych należy uwzględniać kursy faktycznie zastosowane w przypadku otrzymanianależności lub zapłaty zobowiązań oraz sprzedaży lub kupna walut obcych. W pozostałych przypadkach, a także gdy nie jest możliwe uwzględnienie faktycznie zastosowanego kursu waluty w danym dniu, przyjmuje się kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ten dzień. Analogiczną zmianę proponuje się wprowadzić w treści art. 24c ust. 4 updof.
Opodatkowanie leasingu w obecnym stanie prawnym
W obowiązującym stanie prawnym na podstawie art. 17b ust. 2 pkt 1 updop, jeżeli zostanie zawarta umowa leasingu operacyjnego, ale finansujący w dniu zawarcia tej umowy korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 6 updop przepisów o specjalnych strefach ekonomicznych, art. 23 i 37 ustawy o spółkach z udziałem zagranicznym, to do takiej umowy stosuje się zasady opodatkowania określone w art. 17f-17h tej ustawy, czyli rozwiązania dotyczące leasingu kapitałowego.
| Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie ma zastosowania do spółek nieposiadających osobowości prawnej (art. 1 ust. 2 updop). |
Przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego udziału (art. 5 updop). W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że udziały wspólników w przychodach są równe. Zasady te stosuje się odpowiednio do rozliczania m.in. kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, a także zwolnień i ulg podatkowych.
W konsekwencji, w przypadku, gdy finansującym w umowie leasingu jest np. spółka osobowa, której wspólnik jest podatnikiem korzystającym np. ze zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 6 updof, powinien on dokonać rozliczenia przychodów i kosztów podatkowych związanych z zawartą umową zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 updof. Jednocześnie, ze względu na fakt, że w przypadku takiego podatnika spełniona zostaje przesłanka korzystania przez ten podmiot ze zwolnienia w podatku dochodowym na mocy art. 6 updop, to zgodnie z art. 17b ust. 2 i w związku z art. 5 tejże ustawyskutki podatkowe zawartej umowy leasingu powinny być oceniane stosownie do art. 17f-17h updop.
Co się zmieni w opodatkowaniu leasingu?
Projekt zmian w updop przewiduje, że w przypadku, gdy finansującym jest spółka niemająca osobowości prawnej i jeżeli w dniu zawarcia umowy także wspólnik (akcjonariusz) takiej spółki korzysta ze zwolnień w podatku dochodowym przysługujących na podstawie wskazanych w ust. 2 tego artykułu przepisów, to wówczas do takiej umowy również stosuje się zasady opodatkowania określone w art. 17f-17h. Podobną zmianę proponuje się wprowadzić w treści art. 23b ust. 3 updof.
Zgodnie z założeniami omawiana nowelizacja ma wejść w życie 1 stycznia 2012 r.
Podstawa prawna: - art. 9b ust. 1 pkt 2, art. 15a ust. 4, art. 17b ust. 2 pkt 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.),
- art. 23b ust. 3, art. 24c ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.),
- komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk sejmowy nr 3869).
- art. 23b ust. 3, art. 24c ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.),
- komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (druk sejmowy nr 3869).
