Zmiana definicji zwolnienia indywidualnego

Zwolnienie indywidualne jest to zwolnienie pracownika lub pracowników z przyczyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi, produkcyjnymi albo technologicznymi, w tym także wtedy, gdy zmiany te następują w celu poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie stosunku pracy, a zwolnienia w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące obejmują nie więcej niż:

1) 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
2) 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia przynajmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników,
3) 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia 300 lub więcej pracowników.

Ustawa o tzw. zwolnieniach grupowych ma zastosowanie wyłącznie wówczas, jeżeli pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników.

Jeżeli Twoja firma zwalnia więcej pracowników niż powyżej zostało wskazane, to jest to zwolnienie grupowe.

W razie zwolnień indywidualnych (Twoja firma zwalnia np. jednego pracownika z przyczyn organizacyjnych lub likwiduje jego stanowisko pracy) musisz wypłacić pracownikowi odprawę pieniężną.



Podobnie jak w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2004 r. przepisy ustawy obejmują zarówno zwolnienia grupowe, jak i zwolnienia indywidualne.

Od 1 stycznia 2004 r. zmianie ulega definicja zwolnienia indywidualnego. Zwolnienie indywidualne będzie miało miejsce w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, a zwolnienia w okresie nieprzekraczającym 30 dni obejmują mniejszą liczbę pracowników niż:

1) 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
2) 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników,
3) 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników.

Nadal pracownikom zwalnianym indywidualnie w trybie przepisów ustawy o zwolnieniach grupowych będzie przysługiwała odprawa pieniężna.

Nowa ustawa nie ma zastosowania do pracowników zatrudnionych na podstawie mianowania.

Bez znaczenia dla definicji zwolnienia indywidualnego będzie nadal, czy zwolnienia nastąpią w drodze wypowiedzenia dokonanego przez Twoja firmę , czy w drodze porozumienia stron.

Zatem na pojęcie zwolnienia indywidualnego składać się będą trzy elementy:

1) przyczyny powodujące konieczność rozwiązania umów z pracownikami,
2) przedział czasowy, w którym dochodzi do wypowiedzenia albo złożenia przez Twoją firmę oferty rozwiązania stosunku pracy w drodze porozumienia stron,
3) określona grupa pracowników, która jest objęta zwolnieniami (mniejsza niż wymagana do uznania, że zwolnienie było grupowe).

Jedynie jednoczesne wystąpienie tych trzech elementów oznacza, że ma miejsce zwolnienie indywidualne.

Dotychczas zwolnienie indywidualne w trybie przepisów ustawy o zwolnieniach grupowych miało miejsce, jeżeli Twoja firma dokonywała zwolnień indywidualnych z przyczyn leżących po jej stronie (np. ekonomiczne, organizacyjne).

Nowa ustawa będzie stosowana, jeżeli zwolnienia będą następowały z przyczyn nieleżących po stronie pracownika. Nie będzie zatem miało znaczenia, czy przyczyna zwolnienia będzie po stronie pracodawcy, czy będzie od niego niezależna.

Na przykład przyczyną nieleżącą po stronie Twojej firmy i pracownika, a powodującą konieczność indywidualnych zwolnień w zakładzie pracy, jest rozwiązanie kontraktu między Twoja firmą a kontrahentem, jeżeli jego realizacją zajmował się zwalniany pracownik.

Ustawa określa maksymalny 30-dniowy przedział czasowy, w którym ma nastąpić wypowiedzenie stosunków pracy albo złożenie przez pracodawcę oferty rozwiązania tych stosunków w drodze porozumienia stron - aby można było uznać, że zwolnienie ma charakter grupowy.

Dotychczasowa ustawa o zwolnieniach grupowych uzależniała status zwolnienia grupowego od konieczności jednorazowego albo w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące rozwiązania stosunków pracy z określoną grupą pracowników. Jeżeli po 1 stycznia 2004 r. Twoja firma w okresie nieprzekraczającym 30 dni podejmie czynności zmierzające do rozwiązania stosunków pracy z mniejszą grupą pracowników niż wskazana w ustawie, to zwolnienie będzie indywidualne.

Analogicznie zwolnienie indywidualne będzie miało miejsce wówczas, jeżeli odpowiedniej grupie pracowników zostaną złożone wypowiedzenia umów o pracę albo propozycje pracodawcy rozwiązania umów o pracę na mocy porozumienia stron, ale nastąpi to w okresie przekraczającym 30 dni.



Musisz pamiętać że w razie zwolnień indywidualnych:
- Twoja firma nie konsultuje zamiaru przeprowadzania zwolnienia indywidualnego z zakładowymi organizacjami związkowymi działającymi w firmie,
- o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę Twoja firma zawiadamia reprezentującą go zakładową organizację związkową.
- Twoja firma nie zawiadamia powiatowego urzędu pracy o przyjętych ustaleniach dotyczących zwolnień indywidualnych,
- Twoja firma nie zawiera z zakładową organizacją związkową porozumienia w sprawie zwolnień pracowników,
- Twoja firma wypłaca zwolnionemu pracownikowi odprawę pieniężną.

Podstawa prawna:
- art. 38 Kodeksu pracy,
- art. 1, 8, 10 ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 980 ze zm.), czyli ustawy o tzw. zwolnieniach grupowych,
- art. 1, 8, 10 art. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844).

Autor: Edyta Kołkowska, specjalista w Departamencie Prawa Pracy, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej