Zmiana definicji zwolnienia grupowego

1 stycznia 2004 r. wchodzi w życie ustawa z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844). Z kolei ustawa z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 980 ze zm.) z dniem 1 stycznia 2004 r. traci moc.

Zwolnienie grupowe ma miejsce u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, jeżeli następuje zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi, produkcyjnymi albo technologicznymi, w tym także, gdy zmiany te następują w celu poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego, jeżeli powodują one konieczność jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące rozwiązania stosunków pracy z grupą pracowników obejmującą co najmniej:

1) 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
2) 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia przynajmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników,
3) 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia 300 lub więcej pracowników.

Zwolnienie grupowe występuje też wówczas, jeżeli została ogłoszona upadłość lub likwidacja pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników.

Bez znaczenia dla definicji zwolnienia grupowego jest, czy zwolnienia następują w drodze wypowiedzenia dokonanego przez Twoją firmę, czy w drodze porozumienia stron.



Zwolnienie grupowe będzie miało miejsce, gdy z przyczyn niedotyczących pracowników wystąpi konieczność rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy, w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, a także na mocy porozumienia stron, jeżeli w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie obejmie co najmniej:
1) 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
2) 10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, lecz mniej niż 300 pracowników, 2) 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników.

Bez znaczenia dla definicji zwolnienia grupowego będzie nadal, czy zwolnienia nastąpią w drodze wypowiedzenia dokonanego przez Twoją firmę, czy w drodze porozumienia stron.

Zatem na pojęcie zwolnienia grupowego składać się będą trzy elementy:

1) przyczyny powodujące konieczność rozwiązania umów z pracownikami,
2) przedział czasowy, w którym dochodzi do wypowiedzenia albo złożenia przez pracodawcę oferty rozwiązania stosunku pracy w drodze porozumienia stron,
3) określona grupa pracowników, która jest objęta zwolnieniami.

Jedynie jednoczesne wystąpienie tych trzech elementów oznacza, że ma miejsce zwolnienie grupowe.

Od 1 stycznia 2004 r. elementem zwolnienia grupowego nie będzie już natomiast zmniejszenie zatrudnienia. Zatem jeżeli Twoja firma zwolni pracownika, a następnie przyjmie nowego, pozostanie to bez wpływu na kwalifikację tego zwolnienia do zwolnień grupowych.

Dotychczasowa ustawa o zwolnieniach grupowych miała zastosowanie, jeżeli Twoja firma dokonywała zwolnień z przyczyn leżących po jej stronie (np. ekonomiczne, organizacyjne).

Nowa ustawa będzie stosowana, jeżeli zwolnienia będą następowały z przyczyn nieleżących po stronie pracownika. Nie będzie zatem miało znaczenia, czy przyczyna zwolnienia będzie po stronie Twojej firmy, czy będzie od niej niezależna.

Dla przykładu przyczyną nieleżącą po stronie Twojej firmy, a powodującą konieczność likwidacji zakładu pracy są zdarzenia spowodowane siłą wyższą, np. pożarem, który zniszczył biuro, czy zdarzeniami niezależnymi od woli pracodawcy, np. wypowiedzenie umowy najmu lokalu przez właściciela bądź niewywiązywanie się z umowy przez kontrahenta.

Ustawa określa maksymalny 30-dniowy przedział czasowy, w którym ma nastąpić wypowiedzenie stosunków pracy albo złożenie przez pracodawcę oferty rozwiązania tych stosunków w drodze porozumienia stron.

Dotychczasowa ustawa o zwolnieniach grupowych uzależniała status zwolnienia grupowego od konieczności jednorazowego albo w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące rozwiązania stosunków pracy z określoną grupą pracowników. Po 1 stycznia 2004 r., jeżeli Twoja firmą w okresie nieprzekraczającym 30 dni podejmie czynności zmierzające do rozwiązania stosunków pracy z mniejszą grupą pracowników niż wskazana w ustawie, to zwolnienie nie będzie miało charakteru grupowego.

Analogicznie grupowe zwolnienie nie będzie miało miejsca wówczas, jeżeli odpowiedniej grupie pracowników zostaną złożone wypowiedzenia umów o pracę albo propozycje pracodawcy rozwiązania umów o pracę na mocy porozumienia stron, ale nastąpi to w okresie przekraczającym 30 dni.

Do grupy pracowników, z którymi Twoja firma zamierza rozwiązać umowy o pracę zalicza się nie tylko pracowników, którym dano wypowiedzenia, ale również pracowników, którym pracodawca proponuje rozwiązanie stosunków pracy na mocy porozumienia stron, jeżeli dotyczy to co najmniej 5 pracowników. Pracownicy, których stosunki pracy rozwiązują się w drodze porozumienia stron, nie są wliczani do grupy objętej zwolnieniem grupowym, jeżeli rozwiązanie ich umów o pracę nastąpiło z ich wniosku.

Pamiętaj, że ustawy nie stosujesz do pracowników mianowanych.

Podstawa prawna:
- art. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 980 ze zm.), czyli ustawa o tzw. zwolnieniach grupowych,
- art. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844).

Autor: Edyta Kołkowska, specjalista w Departamencie Prawa Pracy, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej