Zawieszenie działalności a obowiązek składania deklaracji VAT

W odpowiedzi podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra z 9 kwietnia 2009 r. na interpelację nr 8727 w sprawie ustawy o VAT, czytamy, że obowiązek składania okresowych deklaracji podatkowych mają jedynie podatnicy, którzy wykonują działalność gospodarczą opodatkowaną VAT (zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni).

Podmiot, który nie wykonuje działalności gospodarczej przez kilka lat, powinien przede wszystkim, zgodnie z art. 96 ust. 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT), zgłosić fakt zaprzestania wykonywania czynności podlegającej opodatkowaniu naczelnikowi urzędu skarbowego. Zgłoszenie takie (VAT-Z) stanowi dla naczelnika urzędu skarbowego podstawę do wykreślenia podatnika z rejestru podatników podatku VAT, co w efekcie znosi obowiązek składania deklaracji.

Ze względów systemowych brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia do utrzymywania w rejestrze tzw. podatników uśpionych. Utrzymywanie fikcji, że podmiot jest podatnikiem VAT, mimo że od wielu lat nie prowadzi już działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu, prowadzić mogłoby do wielu nadużyć. Tematykę prowadzonych rejestrów VAT, w kontekście walki z nadużyciami, podjęła też Komisja Wspólnot Europejskich w komunikacie z 1 grudnia 2008 (COM 2008 807). Komisja WE wyraziła przekonanie, że administracje podatkowe, jak i przedsiębiorstwa, potrzebują funkcjonować w oparciu o prawidłowe informacje na temat statusu VAT danego przedsiębiorstwa. Zatem niezwykle ważne jest, aby rejestr podatników podatku VAT prowadzony był w sposób rzetelny i aktualny.

Obowiązek składania deklaracji nie występuje również, jeżeli podatnik czasowo zaprzestał wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT i zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej zgodnie z przepisami o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. nr 155, poz. 1095 z późn. zm., dalej: usdg). Podatnik taki pozostaje w rejestrze podatników VAT, lecz bez konieczności składania za te okresy deklaracji podatkowych. Ustawa o VAT kwestie te jasno reguluje przepisami zawartymi w art. 99 ust. 7a i 7b. Uchwalony art. 14a usdg pozwala jednak przedsiębiorcy (który nie zatrudnia pracowników) na zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej na okres od 1 do 24 miesięcy.

Ponadto obowiązku składania deklaracji podatkowych VAT nie mają, zgodnie z art. 99 ust. 7 ustawy o VAT, podatnicy podmiotowo zwolnieni od podatku. Zwolnienie to obejmuje podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim (a także w bieżącym) roku podatkowym kwoty 50.000 zł. Ze zwolnienia tego mogą również skorzystać podatnicy, którzy wcześniej utracili to zwolnienie lub z niego zrezygnowali, jeżeli licząc od końca roku, w którym utracono prawo do zwolnienia lub z niego zrezygnowano, upłynął co najmniej rok. Szczegółowo kwestie tych zwolnień reguluje przepis art. 113 ustawy o VAT.

Obowiązek składania deklaracji nie ma wyłącznie charakteru biurokratycznego. Funkcjonowanie przepisu art. 99 ust. 1 ustawy o VAT umożliwia prowadzenie bieżącego monitoringu wśród podatników zarejestrowanych jako podatnicy VAT czynni. Należy podkreślić, że z uwagi na specyfikę podatku VAT, i w efekcie duże zagrożenie ewentualnymi nadużyciami - w szczególności takimi, jak znikający podatnik - taki monitoring jest niezbędny.

Przedstawiając powyższe, Minister Finansów zauważył, że zarzut pana posła, iż rozwiązanie wynikające z art. 99 ust. 1 ustawy o VAT, nakładające obowiązek składania przez podatnika okresowych deklaracji, jest absurdalne i niezwykle drogie dla wszystkich - nie znajduje całkowicie uzasadnienia.

Tekst opublikowany: 18 maja 2009 r.