Ustalenie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, macierzyńskiego przysparza niekiedy wielu problemów zwłaszcza po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r. W związku z licznymi pytaniami naszych użytkowników od dziś będziemy prezentować cykl artykułów poświęconych ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków z ubezpieczenia chorobowego wraz z praktycznymi przykładami. W dzisiejszym odcinku piszemy, w jaki sposób ustalić podstawę wymiaru zasiłku, kiedy niezdolność do pracy powstanie przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia. Jak ją ustalić, jeżeli w okresie przyjmowanym do ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego pracownik nie osiągnął wynagrodzenia wskutek nieobecności w pracy z przyczyn usprawiedliwionych. Ponadto odpowiadamy na pytanie jak ustalić podstawę wymiaru zasiłków, gdy oprócz stałego wynagrodzenia za pracę do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego pracodawca musi przyjąć wynagrodzenie za przepracowane godziny nadliczbowe.
W podstawie wymiaru zasiłku chorobowego uwzględnia się te składniki wynagrodzenia, od których ustalono składkę na ubezpieczenie chorobowe. Generalnie podstawę tę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Przez wynagrodzenie rozumie się przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe, finansowanych ze środków pracownika (13,71%).
| Jeżeli z wynagrodzenia pracownika nie potrąca się składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe z powodu przekroczenia rocznego limitu ich podstawy, który w 2009 r. wynosi 95.790 zł, z wynagrodzenia potrąca się jedynie 2,45% składki na ubezpieczenie chorobowe. |
Choroba przed upływem 12 miesięcy zatrudnienia
Może się tak zdarzyć, że niezdolność do pracy powstanie przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia. Wówczas podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.
PRZYKŁAD
Pracownica została zatrudniona od 2 stycznia 2009 r. Zachorowała w kwietniu 2009 r. Do ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby należało przyjąć wynagrodzenie wypłacone jej za luty i marzec 2009 r. (styczeń, jako niepełny miesiąc zatrudnienia należało pominąć).
Natomiast jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, pod uwagę bierze się wynagrodzenie, które dany pracownik osiągnąłby, gdyby pracował cały miesiąc.
W takiej sytuacji podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi:
1) wynagrodzenie miesięczne określone w umowie o pracę lub w innym akcie, na podstawie którego powstał stosunek pracy, jeżeli wynagrodzenie przysługuje w stałej miesięcznej wysokości,
2) wynagrodzenie miesięczne zmienne obliczone przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego za przepracowane dni robocze przez liczbę dni przepracowanych i pomnożenie przez liczbę dni, które pracownik był obowiązany przepracować w tym miesiącu, jeżeli przepracował choćby za jeden dzień,
3) kwota zmiennych składników wynagrodzenia w przeciętnej miesięcznej wysokości, wypłacona za miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku – jeżeli pracownik nie osiągnął żadnego wynagrodzenia.
PRZYKŁAD
Pracownik zachorował w pierwszym miesiącu swojej pracy. Ma wynagrodzenie zmienne, uzależnione od ilości zmontowanych elementów. Przed zachorowaniem przepracował 3 dni, w miesiącu dni roboczych było 22. W ciągu 3 dni pracownik zarobił 270 zł. Miesięczna podstawa wymiaru wynagrodzenia za czas choroby wynosi w przypadku tego pracownika 1.980 zł (270 zł : 3 × 22).
Uzupełnianie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego
Jeżeli w okresie przyjmowanym do ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego pracownik nie osiągnął wynagrodzenia wskutek nieobecności w pracy z przyczyn usprawiedliwionych (np. z powodu choroby), przy ustalaniu podstawy wymiaru:
- wyłącza się wynagrodzenie za miesiące, w których przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy. Jeżeli jednak w każdym miesiącu zatrudniony wykonywał pracę przez mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy z przyczyn usprawiedliwionych, przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego przyjmuje się wynagrodzenie za wszystkie te miesiące, po uzupełnieniu;
- przyjmuje się po uzupełnieniu wynagrodzenie z miesięcy, w których przepracował co najmniej połowę obowiązującego go czasu pracy.
PRZYKŁAD
Pracownik zachorował w lutym 2009 r. Do ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby przyjęto okres od 1 lutego 2008 r. do 31 stycznia 2009 r. W maju 2008 r. pracownik chorował przez 14 dni, a w październiku 2008 r. był przez 7 dni na urlopie bezpłatnym. Przy ustalaniu podstawy wymiaru należało pominąć maj 2008 r., ponieważ pracownik przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy, a październik 2008 r. należało przyjąć po uzupełnieniu, ponieważ pracownik przepracował więcej niż połowę obowiązującego go czasu pracy, a urlop bezpłatny stanowi nieobecność usprawiedliwioną.
Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe
Jeżeli oprócz stałego wynagrodzenia za pracę do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego pracodawca musi przyjąć wynagrodzenie za przepracowane godziny nadliczbowe (ponieważ pracownik pracował w godzinach nadliczbowych i otrzymał za pracę nadliczbową dodatkowe wynagrodzenie), wówczas wynagrodzenie za godziny nadliczbowe uwzględnia się w kwocie faktycznie uzyskanej, bez uzupełniania.
PRZYKŁAD
Pracownik ma wynagrodzenie zmienne. We wrześniu 2008 r. przepracował 13 dni, w tym 8 godzin nadliczbowych. Dni roboczych w miesiącu było 22. W ciągu 13 dni pracownik zarobił 1.950 zł, a dodatkowo za godziny nadliczbowe otrzymał 240 zł. W listopadzie 2008 r. pracownik zachorował. Ustalając podstawę zasiłku chorobowego, należało wynagrodzenie za wrzesień przyjąć w kwocie 3.540 zł (1.950 zł :13 × 22 + 240 zł).
Podstawa prawna: ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 ze zm.).
