Takie stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny rozpoznając 16 marca br. wniosek grupy posłów na Sejm.
1. Kto ma prawo do emerytury pomostowej?
Prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
- urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.,
- ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący, co najmniej 15 lat,
- osiągnął wiek wynoszący, co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn,
- ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r., nr 153, poz. 1227, dalej ustawa o emeryturach i rentach z FUS), wynoszący, co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn,
- przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656, dalej ustawa pomostowa) lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS,
- po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej,
- nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
Natomiast za prace o szczególnym charakterze uważa się na mocy art. 3 ust. 3 ustawy pomostowej prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Wykaz prac o szczególnym charakterze został określony w załączniku nr 2 do ustawy pomostowej.
2. Zdaniem posłów zasady przyznawania emerytur pomostowych są niezgodne z Konstytucją RP
Grupa posłów na Sejm wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o przeanalizowanie zasad dotyczących przyznawania emerytur pomostowych, a przede wszystkim o stwierdzenie zgodności tych zasad z Konstytucją RP.
Ich zdaniem art. 3 ust. 1-3 ustawy pomostowej oraz załącznik nr 1 i załącznik nr 2 do ustawy pomostowej naruszają zasadę równości. Wykaz prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie zawiera prac w hałasie, prac wykonywanych poza pomieszczeniami zamkniętymi, pracy zmianowej nocnej oraz pracy nauczycieli. Zdaniem posłów pominięcie tych prac nie znajduje uzasadnienia z medycznego punktu widzenia ze względu na duże obciążenie psychofizyczne przy tych kategoriach prac.
3. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zasady przyznawania emerytur pomostowych są zgodne z Konstytucją RP!
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:
- Art. 3 ust. 2 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych oraz załącznik nr 1 do tej ustawy w zakresie, w jakim pomijają - jako samodzielną przesłankę uzyskania emerytury pomostowej - pracę w warunkach występowania hałasu, pracę poza pomieszczeniami zamkniętymi i pracę zmianową, są zgodne z art. 32 ust. 1 konstytucji.
- Załącznik nr 2 do ustawy z 19 grudnia 2008 r. w zakresie, w jakim pomija inne prace nauczycieli niż wymienione w pkt 21 tego załącznika, jest zgodny z art. 32 ust. 1 konstytucji.
- Art. 4 pkt 5 ustawy z 19 grudnia 2008 r. w zakresie, w jakim przyznaje prawo do emerytury pomostowej wyłącznie pracownikom, którzy wykonywali prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999 r., jest zgodny z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz z zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 konstytucji oraz z art. 32 ust. 1 konstytucji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. (syg, akt K 17/09).
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego wskazane przez posłów rodzaje prac (prace wykonywane w warunkach występowania hałasu, prace poza pomieszczeniami zamkniętymi, praca zmianowa i prace nauczycieli) nie wypełniają ustawowych definicji prac w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze.
Jak wynika z oświadczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz opinii ekspertów z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, w odniesieniu do prac związanych z występowaniem hałasu, prac poza pomieszczeniami zamkniętymi i pracy zmianowej możliwe jest skuteczne zapobieganie trwałemu uszkodzeniu zdrowia np. przez zastosowanie odpowiedniej odzieży roboczej albo odpowiednią organizację pracy.
Wyklucza to możliwość uznania tych czynników za samoistne przesłanki prawa do emerytury pomostowej.
Praca nauczyciela (poza wypadkami ujętymi w ustawie) nie może być natomiast pracą w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy, bo ewentualnie nienależyte wykonywanie obowiązków nauczycielskich nie zagraża bezpieczeństwu publicznemu czy zdrowiu lub życiu innych osób w takim stopniu, jak np. praca pilotów czy lekarzy pracujących na ostrym dyżurze.
Trybunał Konstytucyjny uznał, że grupa posłów we wniosku nie wykazała w dostateczny sposób, że wskazane kategorie pracowników charakteryzują się takimi samymi cechami jak pracownicy wykonujący prace ujęte w ustawie o emeryturach pomostowych. Ich pominięcie w tej ustawie jest, więc zgodne z art. 32 ust. 1 konstytucji.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
Źródło: www.trybunal.gov.pl
