Zapłacimy podatek od wyrobów węglowych

Nowelizacja ustawy o podatku akcyzowym wynika z konieczności wdrożenia do 2 stycznia 2012 r. przepisów w zakresie podatku akcyzowego od węgla, węgla brunatnego i koksu, wynikających z dyrektywy Rady 2003/96/WE w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (dalej: Dyrektywa).

Zgodnie z art. 18a Dyrektywy Polska może stosować okres przejściowy do 2 stycznia 2012 r. w celu dostosowania krajowego poziomu opodatkowania węgla i koksu, stosowanego w ciepłownictwie miejskim, do odnośnego minimalnego poziomu opodatkowania, a także w celu dostosowania krajowego poziomu opodatkowania węgla i koksu używanego dla innych potrzeb grzewczych niż w ciepłownictwie miejskim do odpowiednich minimalnych poziomów opodatkowania. Oznacza to, że 2 stycznia 2012 r. mija termin zwolnienia dla węgla i koksu przeznaczonych do celów opałowych, co pociąga za sobą konieczność regulacji zasad ich opodatkowania.

Zgodnie z przepisem przejściowym art. 163 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym, do 2 stycznia 2012 r. obowiązuje zwolnienie z opodatkowania podatkiem akcyzowym węgla i koksu objętych pozycjami CN 2701 i CN 2702 oraz 2704 00 przeznaczonych do celów opałowych.

Przyjęta konstrukcja opodatkowania akcyzą wyrobów węglowych zakłada ich opodatkowanie na ostatnim etapie obrotu, kiedy wyroby te będą sprzedane podmiotowi, który je zużyje i nie będzie korzystał z żadnego zwolnienia ze względu na przeznaczenie wyrobów węglowych. Projekt nowelizacji wprowadza katalog czynności podlegających opodatkowaniu oraz zasadę jednokrotnego opodatkowania wyrobów węglowych.

Ustawodawca na początek wprowadza definicję wyrobów węglowych, do których należą:

• węgiel, brykiety, brykietki i podobne paliwa stałe wytwarzane z węgla, jeżeli są przeznaczone do celów opałowych,
• węgiel brunatny, nawet aglomerowany, z wyłączeniem gagatu,
• koks i półkoks z węgla, węgla brunatnego lub torfu, nawet aglomerowany oraz węgiel retortowy, jeżeli są przeznaczone do celów opałowych.

Celem wprowadzenia jednolitej definicji jest objęcie wszystkich wymienionych wyrobów jednym pojęciem, co ma ułatwić przedmiotową regulację prawną.

Nowelizacja dodaje do definicji straty wyrobów węglowych, co oznacza, że do wyrobów węglowych będą miały zastosowanie zwolnienia dotyczące ubytków. W konsekwencji nie wszystkie straty wyrobów węglowych będą podlegały opodatkowaniu.

Nowelizacja wprowadza nowe pojęcie w postaci pośredniczącego podmiotu węglowego. Podmiot ten będzie mógł dokonywać sprzedaży, wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, wewnątrzwspólnotowego nabycia, importu lub eksportu wyrobów węglowych korzystając ze zwolnienia od akcyzy, wynikającego z przyjętej konstrukcji opodatkowania akcyzą wyrobów węglowych - opodatkowanie wyrobów węglowych na ostatnim etapie obrotu. Obrót wyrobami węglowymi na wcześniejszym etapie (sprzedaż wyrobów pomiędzy podmiotami pośredniczącymi) będzie zwolniony z opodatkowania, przy spełnieniu odpowiednich warunków.

Nowelizacja określa oczywiście katalog czynności podlegających opodatkowaniu, jeżeli ich przedmiotem są wyroby węglowe. I tak, opodatkowaniu podlegają wszystkie czynności, w wyniku których wyroby węglowe znajdują się na terytorium kraju. Warto zauważyć, że ponieważ do wyrobów węglowych nie będzie miała zastosowania procedura zawieszenia poboru akcyzy, przedmiot opodatkowania w zakresie wyrobów węglowych różni się od przedmiotu opodatkowania w zakresie wyrobów akcyzowych - do wyrobów akcyzowych znajduje zastosowanie procedura zawieszenia poboru akcyzy.

Wyroby węglowe są opodatkowane na terytorium kraju, co oznacza, że do sprzedaży wyrobów węglowych nie znajduje zastosowania ogólna definicja sprzedaży. Dodany art. 9a ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym wymienia czynności traktowane na równi ze sprzedażą związane z przeniesieniem własności wyrobów węglowych lub ich użyciem na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

Cały czas należy jednak pamiętać o opodatkowaniu na ostatnim etapie obrotu i zwolnieniu z opodatkowania sprzedaży pomiędzy podmiotami pośredniczącymi.

Opodatkowaniu będzie podlegało również użycie zwolnionych ze względu na przeznaczenie wyrobów węglowych do celów niezgodnych ze zwolnieniem. Każde tego typu użycie wyrobów węglowych będzie bowiem stanowiło naruszenie przepisów dotyczących zwolnienia z opodatkowania podatkiem akcyzowym. To samo będzie dotyczyło naruszenia warunków zwolnienia.

Należy również pamiętać o zasadzie jednokrotnego opodatkowania wyrobów węglowych. Jeżeli bowiem kwota podatku akcyzowego zostanie określona lub zadeklarowana w należnej wysokości z tytułu dokonania określonej czynności podlegającej opodatkowaniu, wówczas nie powstanie obowiązek podatkowy z tytułu dokonania dalszej czynności podlegającej opodatkowaniu.

Obowiązek podatkowy powstanie - co do zasady - z dniem wydania wyrobów węglowych lub wykonania czynności zrównanych ze sprzedażą, wymienionych w art. 9a ust. 2.

Należą do nich:

• sprzedaż w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego,
• zamiana, w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego,
• wydanie w zamian za wierzytelności,
• wydanie w miejsce świadczenia pieniężnego,
• darowizna w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego,
• wydanie w zamian za dokonanie określonej czynności,
• przekazanie lub wykorzystanie na potrzeby reprezentacji lub reklamy,
• przekazanie przez podatnika na jego potrzeby osobiste, na potrzeby osobiste jego wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, etc.,
• użycie na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

Należy jednak pamiętać, że w przypadkach, gdy sprzedaż potwierdzona jest fakturą VAT, obowiązek podatkowy powstaje z dniem wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7. dniu od dnia wydania wyrobów węglowych.

Z kolei obowiązek podatkowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia wyrobów akcyzowych, objętych inną stawką podatku niż stawka zerowa oraz innych niż te, do których stosuje się procedurę zawieszenia poboru akcyzy i których produkcja odbywa się w składzie podatkowym, powstaje z dniem otrzymania tych wyrobów przez podatnika. Co ważne, przepis ten nie dotyczy wyrobów węglowych.

Podmiot, który ma zamiar prowadzić działalność gospodarczą jako pośredniczący podmiot węglowy, będzie miał obowiązek pisemnego powiadomienia o swoim zamiarze właściwego naczelnika urzędu celnego. Powiadomienie będzie stanowiło niezbędny warunek do korzystania ze zwolnień od podatku akcyzowego przez pośredniczący podmiot węglowy.

Podatnik dokonujący obrotu wyrobami węglowymi będzie zobowiązany do składania odpowiednich deklaracji podatkowych do 25. dnia przypadającego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Wyjątek dotyczy podatnika nabywającego wewnątrzwspólnotowo, na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej, wyroby węglowe z zapłaconą akcyzą na terytorium państwa członkowskiego. W takim przypadku podatnik będzie zobowiązany do złożenia uproszczonej deklaracji podatkowej w terminie 10 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego. Na uwagę zasługuje również fakt, że podatnik jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji podatkowej w przypadku prowadzenia działalności obejmującej czynności zwolnione od akcyzy, podlegające opodatkowaniu w zakresie wyrobów węglowych.

Nowelizacja reguluje również zakres zwolnień z obowiązku zapłaty podatku akcyzowego. Zwolnienia te można podzielić na dwie kategorie: zwolnienia wynikające z konstrukcji podatku oraz zwolnienia związane z przeznaczeniem wyrobów węglowych.

Zwolnienia wynikające z konstrukcji podatku są związane z koncepcją opodatkowania na ostatnim etapie obrotu w momencie ich sprzedaży podmiotowi, który je zużyje. Oznacza to, że obrót na wcześniejszym etapie jest zwolniony z opodatkowania, pod warunkiem jednak, że odbywa się pomiędzy pośredniczącymi podmiotami węglowymi.

Zwolnienia związane z przeznaczeniem wyrobów węglowych obejmują wszystkie zwolnienia obligatoryjne i fakultatywne wymienione w Dyrektywie.

Oznacza to, że zwolnieniu podlega zużycie do:

• produkcji energii elektrycznej,
• produkcji wyrobów energetycznych,
• przewozu towarów i pasażerów koleją,
• łącznego wytwarzania ciepła i energii elektrycznej,
• w pracach rolniczych i ogrodniczych,
• w hodowli ryb oraz leśnictwie,
• w procesach mineralogicznych, elektrolitycznych i metalurgicznych,
• redukcji chemicznej przez zakłady energochłonne do ogrzewania.

Zwolnieniu z opodatkowania będą podlegać również zużycie węgla i koksu, gdy wprowadzone zostały w życie systemy prowadzące do osiągania celów dotyczących ochrony środowiska lub do podwyższenia efektywności energetycznej. Zwolnieniu podlega także zużycie wyrobów węglowych przez określonych odbiorców, tj.: gospodarstwa domowe, organy administracji publicznej, jednostki Sił Zbrojnych RP, szkoły i przedszkola oraz inne podmioty systemu oświaty, żłobki i kluby dziecięce, szpitale, przychodnie i inne podmioty lecznicze, jednostki organizacyjne pomocy społecznej oraz organizacje pożytku publicznego.

Projektowana ustawa ma wejść w życie 2 stycznia 2012 r., z wyjątkiem przepisów umożliwiających zainteresowanym podmiotom rozpoczęcie działalności jako pośredniczące podmioty węglowe, które wejdą w życie z dniem ogłoszenia nowelizacji.