Jeśli rozliczasz podmiot, u którego wartość sprzedaży nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty 5.067.120 zł, to masz do czynienia z małym podatnikiem, któremu przysługują liczne uproszczenia podatkowe. Jakie i kiedy można z nich skorzystać - sprawdzisz w tekście.
Uproszczenia w prowadzeniu ksiąg
Pierwszym uproszczeniem dla małych podatników jest możliwość prowadzenia ewidencji podatkowej zamiast ksiąg rachunkowych.
Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych dotyczy osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych, spółek partnerskich oraz spółdzielni socjalnych, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1.200.000 euro (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm., dalej: uor).
Kwota zobowiązująca do prowadzenia ksiąg rachunkowych w 2010 r. wynosi więc 5.067.120 zł (1.200.000 euro × 4,2226 zł/euro).
Osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie mogą stosować zasady rachunkowości określone w uor również od początku następnego roku obrotowego, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy są niższe niż równowartość w walucie polskiej 1.200.000 euro. W tym przypadku osoby te lub wspólnicy przed rozpoczęciem roku obrotowego są obowiązani do zawiadomienia o tym urzędu skarbowego, właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym.
Uproszczenia w przepisach ustawy o rachunkowości
Ustawa o rachunkowości dla podmiotów zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych przewiduje szereg uproszczeń.
| Mogą je jednak stosować tylko te podmioty, które nie mają obowiązku poddawać swych sprawozdań badaniu przez biegłego rewidenta. |
W praktyce zatem uproszczenia są dozwolone nie tylko dla małych, ale także dla średnich jednostek. Na czym polegają uproszczenia przedstawia poniższa tabela.
Tabela: Uproszczenia, z których mogą korzystać mali i średni podatnicy.
W ramach uproszczeń jednostki: | Podstawa prawna: |
§ 2 ust. 2 tego rozporządzenia | |
mogą dokonywać kwalifikacji umów leasingu według zasad określonych w przepisach podatkowych | art. 3 ust. 6 uor |
mogą odstąpić od ustalania aktywów i rezerw z tytułu odroczonego podatku dochodowego | art. 37 ust. 10 uor |
mogą nie ustalać normalnego poziomu wykorzystania zdolności produkcyjnych | art. 28 ust. 4a uor |
Ponadto można zastosować szereg innych uproszczeń, niekoniecznie zarezerwowanych tylko dla mniejszych podmiotów.
Wymienić tu przede wszystkim należy:
- ewidencjonowanie kosztów działalności handlowej na kontach zespołu 4,
- odpisywanie wartości materiałów w koszty w dniu ich zakupu na podstawie art. 17 ust. 2 pkt 4 uor,
- niezaliczanie do środków trwałych tzw. niskocennych składników majątku spełniających kryteria określone dla środków trwałych - kierownik jednostki może przyjąć dla celów bilansowych limit wynoszący 3.500 zł, określony w obu ustawach o podatku dochodowym lub też niższą wartość,
- dokonywanie jednorazowego odpisu amortyzacyjnego w miesiącu przyjęcia do używania niskocennego majątku trwałego,
- ujmowanie materiałów i towarów w cenach zakupu zamiast cen nabycia - art. 34 ust. 1 pkt 1 uor,
- wycenę produkcji niezakończonej w kosztach bezpośrednich, albo tylko w kosztach materiałów bezpośrednich, albo odstąpienie od jej wyceny,
- uproszczenia w zakresie rozliczania kosztów w czasie, np. jednorazowo raz do roku odnoszenie w koszty,
- uproszczenia w tworzeniu rezerw i rozliczeń międzyokresowych biernych.
Mały podatnik w podatkach dochodowych
Przepisy ustaw podatkowych definiują małego podatnika na własne potrzeby.
Małym podatnikiem jest podatnik, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro (art. 5a pkt 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm., dalej: updof i art. 4a pkt 10 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm., dalej: updop).
Przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł.
W 2010 r. wartość ta wynosi zatem 5.067.000 zł.
Przepisy podatkowe przewidują dla małych podatników możliwość skorzystania z tzw. ulg amortyzacyjnych oraz dają większe możliwości wyboru sposobu rozliczania zaliczek z tytułu podatku dochodowego.
Jednorazowe odpisy amortyzacyjne
Po pierwsze, z przepisów ustaw o podatku dochodowym (art. 16k ust. 7-11 updop i art. 22k ust. 7-11 updof) wynika, że mali podatnicy mogą dokonywać jednorazowych odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych zaliczonych do grupy 3-8 KŚT, z wyłączeniem samochodów osobowych, o wartości początkowej do 100.000 euro (po przeliczeniu na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy, w którym środki trwałe zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych).
W 2010 r. mali podatnicy mogą dokonać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych do wysokości nieprzekraczającej 422.000 zł (tj. 100.000 euro × 4,2228 zł/euro - średni kurs NBP z 1 października 2009 r., po zaokrągleniu do 1.000 zł).
Możliwość wyboru kwartalnego sposobu opłacania zaliczek
Po drugie, podatnicy - osoby fizyczne - opodatkowani na zasadach ogólnych albo podatkiem liniowym (czyli podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a nie zryczałtowanym podatkiem dochodowym czy podatkiem tonażowym), mogą wpłacać zaliczki według następujących zasad:
- zaliczki miesięczne - co miesiąc na podstawie rzeczywistych dochodów, a za grudzień jak za listopad;
- zaliczki kwartalne - co kwartał na podstawie rzeczywistych dochodów, a za IV kwartał jak za III kwartał;
- zaliczki uproszczone - co miesiąc 1/12 podatku dochodowego, jaki w rozliczeniu rocznym wystąpił za lata poprzednie.
| Kwartalne wpłacanie zaliczek mogą wybrać przedsiębiorcy zarówno obliczający podatek według skali podatkowej, jak i obliczający go w wysokości 19% (tzw. podatek liniowy). |
Zaliczki powinny być zapłacone do urzędu skarbowego w terminie do 20. dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Wyjątek dotyczy zaliczki za ostatni kwartał.
O wyborze kwartalnego rozliczania podatnik musi powiadomić właściwego naczelnika urzędu skarbowego do 20 lutego. Nie istnieje urzędowy wzór takiego zawiadomienia, każdy z podatników sporządza go we własnym zakresie w formie pisemnej. Raz złożone zawiadomienie dotyczy również lat następnych.
| Od 1 stycznia 2012 r. zmienią się zasady rozliczania ostatniej zaliczki. Wpłata ostatniej zaliczki będzie dokonywana do 20. dnia pierwszego miesiąca następnego roku podatkowego, od faktycznie uzyskanego dochodu. Zmiany te miały obowiązywać już od 2010 r., ale przesunięto ich wejście w życie. |
U podatników opodatkowanych według skali podatkowej obowiązek wpłacenia kwartalnej zaliczki powstaje, poczynając od kwartału, w którym dochody przekroczyły kwotę powodującą obowiązek zapłacenia podatku. Za kolejne kwartały zaliczkę ustala się w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym a sumą zaliczek za poprzednie kwartały.
Natomiast u opodatkowanych podatkiem liniowym oraz u osób prawnych i jednostek organizacyjnych podlegających przepisom updop, zaliczkę kwartalną stanowi różnica między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonym według 19% stawki, a sumą należnych zaliczek za poprzednie kwartały.
Uproszczone zaliczki na podatek dochodowy
Mali podatnicy (ale nie tylko) mogą rozliczać się także w formie uproszczonych zaliczek. Zaliczka w uproszczonej formie, to zaliczka miesięczna w wysokości 1/12 kwoty obliczonej od dochodu wykazanego w zeznaniu rocznym złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy albo w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata (art. 44 ust. 6b i 6c updof i art. 25 ust. 6-7 updop).
Do obliczenia zaliczek za 2010 r. pod uwagę należy wziąć dochód wynikający z zeznania (PIT-36 lub PIT-36L lub CIT 8) złożonego w:
- 2009 r., czyli dochód za 2008 r.,
- 2008 r., czyli dochód za 2007 r. - jeżeli w zeznaniu złożonym w 2009 r. nie wystąpił dochód albo dochód nie przekroczył 3.091 zł dla osób fizycznych rozliczających się według skali; jeżeli również w tym roku podatnik nie wykazał dochodu, to nie ma możliwości wpłaty zaliczek w uproszczonej formie.
| Zaliczkę uproszczoną należy wpłacać za okres od stycznia do listopada w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Natomiast zaliczkę za grudzień, w wysokości zaliczki należnej za listopad, w terminie do 20 grudnia roku podatkowego. W terminach płatności zaliczek nie składa się deklaracji. Obliczenie faktycznego podatku dochodowego należnego za dany rok podatkowy będzie miało miejsce po zakończeniu roku. Kwota należnego podatku będzie wykazana w zeznaniu rocznym (CIT-8). |
Mały podatnik w VAT
Małymi podatnikami, zgodnie z art. 2 pkt 25 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 ze zm.), dalej: ustawa o VAT, są podatnicy:
- u których wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro (w 2010 r. - 5.067.000 zł),
- prowadzący przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzający funduszami powierniczymi, będący agentem, zleceniobiorcą lub inną osobą świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu - jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 45.000 euro (w 2010 r. - 190.000 zł).
Po pierwsze, mali podatnicy mogą w zakresie sposobu rozliczania VAT:
- wybrać tzw. kasową metodę rozliczeń,
- zdecydować wyłącznie o kwartalnym sposobie rozliczania VAT,
- korzystać z ogólnych zasad rozliczania VAT.
| Dla małych podatników rozliczających się kasowo określony został szczególny moment powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie bowiem z art. 21 ustawy o VAT, obowiązek podatkowy powstaje z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później niż 90. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Jest to tzw. kasowa metoda rozliczeń. Można ją stosować po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który metoda ta będzie stosowana. |
Pamiętaj również, że mały podatnik może zrezygnować z metody kasowej. Nie może to jednak nastąpić wcześniej niż po upływie 12 miesięcy, w trakcie których rozliczał się tą metodą. Tu także konieczne jest uprzednie pisemne zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do końca kwartału, w którym podatnik stosował metodę kasową.
Podstawa prawna: - art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 6, art. 17 ust. 2 pkt 4, art. 28 ust. 4a, art. 34 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 10 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.),
- rozporządzenie Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2003 r. nr 152, poz. 1475 ze zm.),
- art. 5a pkt 20, art. 22k ust. 7, ust. 8, ust. 9, ust. 10, ust. 11, art. 44 ust. 3g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.),
- art. 4a pkt 10, art. 16k ust. 7, ust. 8, ust. 9, ust. 10, ust. 11, art. 25 ust. 1b, ust. 6, ust. 6a, ust. 7 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.),
- art. 2 pkt 25, art. 21 ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 ze zm.).
- rozporządzenie Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. z 2003 r. nr 152, poz. 1475 ze zm.),
- art. 5a pkt 20, art. 22k ust. 7, ust. 8, ust. 9, ust. 10, ust. 11, art. 44 ust. 3g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.),
- art. 4a pkt 10, art. 16k ust. 7, ust. 8, ust. 9, ust. 10, ust. 11, art. 25 ust. 1b, ust. 6, ust. 6a, ust. 7 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.),
- art. 2 pkt 25, art. 21 ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 ze zm.).
