Wystawianie papierowych faktur korygujących do faktur elektronicznych

Spółka z o.o., będąca czynnym podatnikiem VAT, wystawiała faktury papierowe, lecz od kolejnego miesiąca rozpoczynała wystawianie i przechowywanie dla kontrahenta faktur w formie elektronicznej. Z uwagi na to, że używany przez spółkę dla potrzeb wystawiania faktur w formie elektronicznej system informatyczny (system wymiany danych elektronicznych EDI) nie pozwala na generowanie faktur korygujących, a ponadto system ten nie pozwala kontrahentowi na przetworzenie faktury korygującej w formie elektronicznej, Spółka powzięła wątpliwość, czy w jej przypadku dopuszczalne jest wystawianie faktur korygujących w formie papierowej w stosunku do faktur pierwotnych uprzednio wystawianych przez niego w formie elektronicznej.

Spółka - powołując się na brzmienie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 lipca 2005 r. w sprawie wystawiania oraz przesyłania faktur w formie elektronicznej, a także przechowywania oraz udostępniania organowi podatkowemu lub organowi kontroli skarbowej tych faktur (Dz.U. nr 133, poz. 1119, dalej: rozporządzenie w sprawie faktur elektronicznych) - zajęła stanowisko, że jest to dopuszczalne. Spółka wskazała, że z przepisu tego nie wynika, aby możliwość wystawiania faktury korygującej w wersji papierowej uzależniona była od momentu powstania przeszkody technicznej uniemożliwiającej dokonanie tego w formie elektronicznej. Odmienny pogląd, zdaniem Spółki, prowadziłby do nieuzasadnionego pozbawienia jej prawa do wystawienia faktury korygującej.

Minister Finansów (a ściślej dyrektor izby skarbowej działający w jego imieniu) uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. Wskazał on, że wystawianie faktur w formie elektronicznej pociąga za sobą analogiczną formę wystawiania ewentualnych faktur korygujących, zaś możliwość wystawienia faktury korygujących w formie papierowej do faktur wystawionych w formie elektronicznej dotyczy tylko sytuacji nadzwyczajnych, takich kiedy system informatyczny używany przez podatnika umożliwia mu wystawianie i przesyłanie faktur korygujących w formie elektronicznej, jednak z przyczyn technicznych czy też formalnych w danym, szczególnym momencie nie jest możliwe wystawianie i przesyłanie faktur korygujących w formie elektronicznej.

Oznacza to, że wystawianie faktur korygujących do e-faktur w formie papierowej powinno mieć charakter incydentalny. Za przeszkodę techniczną Minister Finansów uznał, przykładowo, przejściową awarię komputera, serwera, systemu. Natomiast korzystający z systemu informatycznego nie może wystawić faktury korygującej e-faktury w formie papierowej w sytuacji, w której z założenia system informatyczny wystawcy faktur nie jest przystosowany do wygenerowania korekt w formie elektronicznej. W konsekwencji Minister Finansów uznał, że niedopuszczalne jest przyjęcie z góry zasady wystawiania faktur korygujących i duplikatów w formie papierowej do wystawianych wcześniej faktur w formie elektronicznej.

Interpretację tę Spółka - po wezwaniu Ministra Finansów do naruszenia prawa, którego efektem było stwierdzenie przez Ministra Finansów braku podstaw do zmiany interpretacji - zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 15 stycznia 2010 r. (sygn. I SA/Kr 1642/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) uznał stanowisko Ministra Finansów za nieprawidłowe i uchylił zaskarżoną interpretację. Wbrew twierdzeniom Ministra Finansów Sąd uznał, że (…) z przepisu § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie faktur elektronicznych nie wynika wyraźnie, by dotyczył on wyłącznie wyjątkowych, jednorazowych i przemijających przeszkód (…).

W konsekwencji - powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 września 2008 r. (sygn. I FSK 163/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) oraz brzmienie przepisów unijnych (w szczególności Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej - Dz.Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. z późn. zm.) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyjaśnił, że (…) skoro w systemie zalecanym przez Radę WE (…) brak jest istniejącego standardu komunikatu EDI, pozwalającego na przetłumaczenie wystawionej faktury korygującej na standard pozwalający na odczytanie komunikatu przez system informatyczny innego odbiorcy, to jest to przeszkoda techniczna, mieszcząca się w dyspozycji § 5 ust. 2 rozporządzenia, pozwalająca wystawcy w takiej sytuacji na wystawianie faktur korygujących w formie pisemnej (…).

W wyroku powyższym warto na wstępie zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przypomniał, że interpretacja polskich przepisów w zakresie VAT musi być dokonywana z uwzględnieniem przepisów unijnych. Z tego powodu Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji popełnił błąd, opierając się tylko na brzmieniu przepisów § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie faktur elektronicznych i nie biorąc przy tym pod uwagę przepisów wspólnotowych w zakresie systemu opodatkowania VAT.

Po drugie, w komentowanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przypomniał o obowiązywaniu zasady in dubio pro tributario (łac. w razie wątpliwości na korzyść podatnika). Jak bowiem czytamy w uzasadnieniu tego wyroku (…) nie można (…) bowiem na niekorzyść podatnika interpretować przepisu, którego wykładnia może budzić wątpliwości, co do celu jego wprowadzenia, jak i niektórych użytych w nim sformułowań.

Powyższe doprowadziło Sąd do korzystnego dla podatników wniosku, że trwałe przeszkody techniczne (w omawianej sytuacji - brak istniejącego standardu komunikatu EDI) mogą uzasadniać wystawianie papierowych faktur korygujących do faktur pierwotnych uprzednio wystawianych przez niego w formie elektronicznej.

Zauważyć należy, że stanowisko to stanowi potwierdzenie istniejącej już od dłuższego czasu linii orzeczniczej. Analogiczne stanowisko zajęły bowiem wcześniej nie tylko Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym powyżej wyroku z 18 września 2008 r. (sygn. I FSK 163/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), lecz także przykładowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z 27 września 2007 r. (sygn. III SA/Wa 1054/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), z 3 listopada 2008 r. (sygn. III SA/Wa 1034/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) oraz z 26 stycznia 2009 r. ( sygn. III SA/Wa 1870/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Źle to świadczy o Ministrze Finansów, który mimo jednolitej linii orzecznictwa sądów administracyjnych w omawianej kwestii konsekwentnie wydaje błędne interpretacje.