Wyrok TSWE w sprawie odliczania składek na ubezpieczenie zdrowotne

Zdaniem TSWE ograniczenie prawa do obniżenia podatku, takie jak przewidziane w polskich przepisach, stanowi obiektywnie nieuzasadnione ograniczenie swobody przemieszczania się i pobytu. Tak orzekł Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w wyroku w sprawie Uwe Rüffler v. Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Wałbrzychu (wyrok z 23 kwietnia 2009 r. C-544/07).

U. Rüffler mieszkał i pracował w Niemczech, a następnie osiedlił się w Polsce, gdzie stale zamieszkuje od 2005 r. jako emeryt. U. Rüffler otrzymywał dwa świadczenia rentowe w Niemczech,: rentę zdrowotną podlegającą opodatkowaniu w tym państwie członkowskim oraz rentę zakładową wypłacaną przez spółkę Volkswagen, która podlegała opodatkowaniu w Polsce.

W 2006 r. U. Rüffler zwrócił się do polskich organów podatkowych o obniżenie podatku dochodowego, któremu podlega w Polsce z tytułu renty zakładowej otrzymywanej w Niemczech, o kwotę zapłaconych w Niemczech składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Ponieważ jego wniosek został oddalony, U. Rüffler złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z pytaniem dotyczącym zgodności ograniczenia prawa do obniżenia podatku z prawem wspólnotowym.

Na wstępie TSWE przypomniał, że osoba, która po przejściu na emeryturę opuszcza państwo członkowskie, którego jest obywatelem i w którym wykonywała całość swej działalności zawodowej, w celu osiedlenia się w innym państwie członkowskim, korzysta z prawa do swobodnego przemieszczania się i swobodnego pobytu, przysługującego na mocy traktatu WE wszystkim obywatelom Unii na terytorium państw członkowskich.

TSWE podkreślił następnie, że ułatwienia przyznane przez traktat w dziedzinie przepływu osób nie mogłyby być w pełni skuteczne, gdyby obywatel państwa członkowskiego mógł zostać zniechęcony do korzystania z nich przez przeszkody dotyczące jego pobytu w przyjmującym państwie członkowskim, ustanowione przez ustawodawstwo krajowe, które przewiduje niekorzystne konsekwencje skorzystania z tychże ułatwień.

Trybunał stwierdził, że takie unormowania, jak te wynikające z prawa polskiego, wprowadzają różnicę w traktowaniu podatników będących rezydentami w zależności od tego, czy składki na ubezpieczenie zdrowotne nadające się do obniżenia kwoty podatku dochodowego należnego w Polsce zostały zapłacone w ramach krajowego systemu obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych, czy też nie. Na podstawie takich przepisów prawo do obniżenia podatku przysługuje tylko podatnikom, których składki na ubezpieczenie zdrowotne są płacone w państwie członkowskim opodatkowania.

Trybunał podniósł, że podatnicy będący rezydentami, którzy płacą składki w polskim systemie ubezpieczeń zdrowotnych oraz podatnicy objęci systemem obowiązkowych ubezpieczeń zdrowotnych innego państwa członkowskiego znajdują się w sytuacjach porównywalnych pod względem zasad opodatkowania, ponieważ zarówno jedni, jak i drudzy podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce.

W związku z powyższym opodatkowanie ich dochodu w tym państwie członkowskim powinno być dokonywane według tych samych zasad, a w konsekwencji, przy uwzględnieniu tych samych ulg podatkowych, w tym prawa do obniżenia podatku dochodowego.

Analizowane przepisy krajowe, w zakresie, w jakim uzależniają przyznanie ulgi podatkowej z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne od warunku, by składki te były płacone na rzecz polskiej instytucji ubezpieczeń zdrowotnych i prowadzą do odmowy przyznania tej ulgi podatnikom, którzy zapłacili składki na rzecz instytucji z innego państwa członkowskiego, działają na niekorzyść podatników, którzy tak jak U. Rüffler skorzystali z przysługującej im swobody przemieszczania się i opuścili państwo członkowskie, w którym wykonywali całość swej działalności zawodowej, w celu osiedlenia się w Polsce.

Trybunał uznał, że takie ograniczenie prawa do obniżenia podatku dochodowego, jak wynikające z prawa polskiego, stanowi obiektywnie nieuzasadnione ograniczenie swobody przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich.

Okoliczność, że z jednej strony, niemiecka instytucja obowiązkowych ubezpieczeń pokrywa tylko koszty świadczeń rzeczywiście udzielonych U. Rüfflerowi, a z drugiej strony, że gdy nie korzysta on ze świadczeń opieki zdrowotnej, to nie przyczynia się do finansowania polskiego systemu ubezpieczeń zdrowotnych, nie ma w tym zakresie znaczenia.

Trybunał podniósł, że okoliczność, iż koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych obywatelom niemieckim mieszkającym w Polsce są zwracane polskiemu Narodowemu Funduszowi Zdrowia przez właściwą niemiecką instytucję ubezpieczeniową, wynika ze stosowania regulacji wspólnotowej w dziedzinie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

TSWE przypomniał także, że okoliczność, iż ze względu na obowiązek przestrzegania przepisów prawa wspólnotowego, państwom członkowskim nie przysługuje możliwość określania zakresu stosowania ich własnego ustawodawstwa i ustawodawstwa innego państwa członkowskiego, stoi na przeszkodzie temu, by państwa członkowskie próbowały faktycznie, za pomocą przepisów podatkowych, kompensować brak przynależności oraz fakt, że składki nie są odprowadzane do ich systemu zabezpieczenia społecznego.

Trybunał orzekł, że państwo członkowskie nie może mniej korzystnie traktować pobytu i opodatkowania podatników będących rezydentami, którzy na podstawie regulacji wspólnotowej w dziedzinie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego płacą składki do systemu zabezpieczenia społecznego innego państwa członkowskiego.

Na podstawie komunikatu prasowego nr 34/09

Tekst opublikowano: 28 kwietnia 2009 r.