Faktury, potwierdzające czynności uznane potem za pozorne, nie mogą być podstawą do odliczenia VAT zapłaconego w cenie towaru lub usługi od podatku należnego ani też na ich podstawie nie można żądać zwrotu różnicy VAT. Tak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt: SK 79/06).
W dniu 15 lipca i 4 listopada 2008 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznawał skargę konstytucyjną dotyczącą zwrotu VAT.
W wyroku z 5 listopada 2008 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 48 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zakresie, w jakim dotyczy faktur (lub faktur korygujących) potwierdzających czynności stanowiące przedmiot podatku naliczonego, do których to czynności - z możliwością przeprowadzenia kontroli sądowej - ma zastosowanie art. 83 Kodeksu cywilnego, jest zgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Sprawa dotyczyła przypadku spółki, która złożyła deklarację VAT-7, w której wykazała nadwyżkę VAT naliczonego nad należnym, w tym kwotę zwrotu na rachunek bankowy podatnika. W wyniku kontroli skarbowej organ kontroli skarbowej uznał, że czynności zakupu i sprzedaży maszyn, urządzeń i narzędzi pomiędzy stronami uczestniczącymi w transakcji zostały zawarte dla pozoru, by obejść przepisy prawa podatkowego i wykorzystać ulgi podatkowe. Ostateczną cenę miała zapłacić skarżąca spółka. Organ odwoławczy utrzymał decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, a potem Naczelny Sąd Administracyjny oddaliły zażalenie spółki.
Zgodnie z kwestionowanym przepisem w przypadku, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzające czynności, do których miał zastosowanie Kodeks cywilny, faktury i dokumenty celne nie stanowiły podstawy do obniżenia VAT należnego oraz zwrotu różnicy VAT lub zwrotu VAT naliczonego. Przepis ten został uchylony w 2004 r., jednak orzeczenie w tej sprawie okazało się konieczne. Skarżąca spółka uznała, że przepis naruszał konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa. Zgodnie bowiem z Konstytucją wszelkie podatki, które siłą rzeczy ograniczają własność, muszą być nałożone w drodze ustawowej. Tymczasem w chwili obowiązywania zakwestionowanego przepisu nie obowiązywała żadna norma o randze ustawowej, która zezwalałaby organom władzy publicznej na zakazanie odliczania podatku VAT ze względu na określone w nim okoliczności.
Zarzuty skarżącej spółki sprowadzały się do twierdzenia, że kwestionowany przepis rozporządzenia, będąc unormowaniem rangi podustawowej, prowadził do pozbawienia nabywców towarów i usług w ramach sprzedaży opodatkowanej prawa do odliczenia od VAT należnego VAT naliczonego w związku z nabyciem towarów i usług oraz żądania zwrotu ewentualnej nadwyżki VAT naliczonego nad należnym. Trybunał stwierdził, że kwestionowany przepis rozporządzenia został wydany na podstawie art. 23 ust. 1 i 2 znowelizowanej (15 lutego 2002 r.) ustawy o podatku od towarów i usług i o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.).
Trybunał Konstytucyjny uznał, że faktury, potwierdzające czynności uznane potem za pozorne, nie mogą być potraktowane jako podstawa odliczenia podatku VAT zapłaconego w cenie towaru lub usługi od podatku należnego ani też nie mogą być podstawą żądania zwrotu różnicy podatku naliczonego i należnego. W ocenie Trybunału, kwestionowany przepis nie zawiera unormowań, które pozbawiałyby podatników prawa odliczenia od podatku należnego podatku VAT zapłaconego w cenie, jeśli podatnik skutecznie odeprze zarzut pozorności czynności prawnej, której dotyczyła kwestionowana przez organy podatkowe (bądź organy kontroli skarbowej) faktura.
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w zakresie odnoszącym się do obejścia prawa (art. 58 kc) ze względu na to, iż ostateczne orzeczenie NSA, do którego odnosiła się skarga konstytucyjna, nie konkretyzowało zaistnienia obejścia konkretnego przepisu prawa. Trybunał umorzył także postępowanie w zakresie zarzutów naruszenia art. 2 w związku z art. 64 i art. 217 Konstytucji z powodu spóźnionego o ponad 2 lata podniesienia zarzutów i wskazania wzorców kontroli konstytucyjności (obowiązuje termin 3 miesięcy od doręczenia ostatecznego orzeczenia lub decyzji). Trybunał uznał też, że art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji nie mogą być podstawą oceny zgodności w postępowaniu dotyczącym skargi konstytucyjnej, albowiem nie gwarantują konstytucyjnego prawa lub wolności, których ochronie służy skarga konstytucyjna.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
Test opublikowano: 5 października 2008 r.
W wyroku z 5 listopada 2008 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 48 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zakresie, w jakim dotyczy faktur (lub faktur korygujących) potwierdzających czynności stanowiące przedmiot podatku naliczonego, do których to czynności - z możliwością przeprowadzenia kontroli sądowej - ma zastosowanie art. 83 Kodeksu cywilnego, jest zgodny z art. 64 ust. 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 64 ust. 1 Konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
Sprawa dotyczyła przypadku spółki, która złożyła deklarację VAT-7, w której wykazała nadwyżkę VAT naliczonego nad należnym, w tym kwotę zwrotu na rachunek bankowy podatnika. W wyniku kontroli skarbowej organ kontroli skarbowej uznał, że czynności zakupu i sprzedaży maszyn, urządzeń i narzędzi pomiędzy stronami uczestniczącymi w transakcji zostały zawarte dla pozoru, by obejść przepisy prawa podatkowego i wykorzystać ulgi podatkowe. Ostateczną cenę miała zapłacić skarżąca spółka. Organ odwoławczy utrzymał decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, a potem Naczelny Sąd Administracyjny oddaliły zażalenie spółki.
Zgodnie z kwestionowanym przepisem w przypadku, gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzające czynności, do których miał zastosowanie Kodeks cywilny, faktury i dokumenty celne nie stanowiły podstawy do obniżenia VAT należnego oraz zwrotu różnicy VAT lub zwrotu VAT naliczonego. Przepis ten został uchylony w 2004 r., jednak orzeczenie w tej sprawie okazało się konieczne. Skarżąca spółka uznała, że przepis naruszał konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa. Zgodnie bowiem z Konstytucją wszelkie podatki, które siłą rzeczy ograniczają własność, muszą być nałożone w drodze ustawowej. Tymczasem w chwili obowiązywania zakwestionowanego przepisu nie obowiązywała żadna norma o randze ustawowej, która zezwalałaby organom władzy publicznej na zakazanie odliczania podatku VAT ze względu na określone w nim okoliczności.
Zarzuty skarżącej spółki sprowadzały się do twierdzenia, że kwestionowany przepis rozporządzenia, będąc unormowaniem rangi podustawowej, prowadził do pozbawienia nabywców towarów i usług w ramach sprzedaży opodatkowanej prawa do odliczenia od VAT należnego VAT naliczonego w związku z nabyciem towarów i usług oraz żądania zwrotu ewentualnej nadwyżki VAT naliczonego nad należnym. Trybunał stwierdził, że kwestionowany przepis rozporządzenia został wydany na podstawie art. 23 ust. 1 i 2 znowelizowanej (15 lutego 2002 r.) ustawy o podatku od towarów i usług i o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 z późn. zm.).
Trybunał Konstytucyjny uznał, że faktury, potwierdzające czynności uznane potem za pozorne, nie mogą być potraktowane jako podstawa odliczenia podatku VAT zapłaconego w cenie towaru lub usługi od podatku należnego ani też nie mogą być podstawą żądania zwrotu różnicy podatku naliczonego i należnego. W ocenie Trybunału, kwestionowany przepis nie zawiera unormowań, które pozbawiałyby podatników prawa odliczenia od podatku należnego podatku VAT zapłaconego w cenie, jeśli podatnik skutecznie odeprze zarzut pozorności czynności prawnej, której dotyczyła kwestionowana przez organy podatkowe (bądź organy kontroli skarbowej) faktura.
Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie w zakresie odnoszącym się do obejścia prawa (art. 58 kc) ze względu na to, iż ostateczne orzeczenie NSA, do którego odnosiła się skarga konstytucyjna, nie konkretyzowało zaistnienia obejścia konkretnego przepisu prawa. Trybunał umorzył także postępowanie w zakresie zarzutów naruszenia art. 2 w związku z art. 64 i art. 217 Konstytucji z powodu spóźnionego o ponad 2 lata podniesienia zarzutów i wskazania wzorców kontroli konstytucyjności (obowiązuje termin 3 miesięcy od doręczenia ostatecznego orzeczenia lub decyzji). Trybunał uznał też, że art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji nie mogą być podstawą oceny zgodności w postępowaniu dotyczącym skargi konstytucyjnej, albowiem nie gwarantują konstytucyjnego prawa lub wolności, których ochronie służy skarga konstytucyjna.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
Test opublikowano: 5 października 2008 r.
