Wyrok ETS w sprawie ograniczenia prawa do odliczenia VAT przy zakupie paliwa

Ministerstwo Finansów kolejny raz wróciło na tarczy z Luxemburga. Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich 22 grudnia 2008 r. wydał wyrok w sprawie C-414/07 (Magoora przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Krakowie) niekorzystny dla Polski.

Sprawa była rozstrzygana w trybie prejudycjalnym, w związku z postanowieniem z  17 maja 2007 r. złożonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sprawa dotyczyła interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania krajowego prawa podatkowego w odniesieniu do możliwości odliczania podatku od wartości dodanej naliczonego przy zakupie paliwa do samochodu używanego na podstawie umowy leasingu.

Sąd zwrócił się do Trybunału z pytaniem: czy art. 17 ust. 2 i 6 VI dyrektywy stoi na przeszkodzie, aby Rzeczypospolita Polska uchyliła całkowicie z dniem 1 maja 2004 r. dotychczasowe przepisy krajowe dotyczące ograniczeń w odliczaniu podatku naliczonego zawartego w zakupach paliwa do samochodów wykorzystywanych w opodatkowanej działalności, a w to miejsce wprowadziła również ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego zawartego w zakupach paliwa do samochodów wykorzystywanych w opodatkowanej działalności, ale opisanych przez prawo krajowe przy użyciu odmiennych kryteriów niż to miało miejsce przed 1 maja 2004 r., a następnie od 22 sierpnia 2005 r. ponownie zmieniła powyższe kryteria?

Jeżeli tak, to czy art. 17 ust. 6 VI dyrektywy stoi na przeszkodzie, aby Polska w ten sposób zmieniała powyższe kryteria, aby w sposób faktyczny ograniczyć zakres odliczeń podatku naliczonego w porównaniu do przepisów krajowych obowiązujących 30 kwietnia 2004 r. lub do przepisów krajowych obowiązujących przed zmianą dokonaną 22 sierpnia 2005 r. Czy przy uznaniu, iż takie działanie Polski byłoby naruszeniem art. 17 ust. 6 VI dyrektywy, że podatnik uprawniony byłby do dokonywania odliczeń, ale w granicach, w których zmiany przepisów krajowych wykraczałyby poza zakres ograniczeń w odliczaniu podatku naliczonego przewidzianych przez obowiązujące 30 kwietnia 2004 r. i uchylone w tej dacie przepisy krajowe.

W końcu, czy art. 17 ust. 6 VI dyrektywy stoi na przeszkodzie, aby Polska, powołując się na przewidzianą tym przepisem możliwość ograniczania przez państwa członkowskie odliczania podatku naliczonego zawartego w wydatkach niebędących wydatkami ściśle związanymi z działalnością gospodarczą, takich jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkowe lub wydatki reprezentacyjne, mogła ograniczyć odliczenia podatku naliczonego w porównaniu do stanu prawnego obowiązującego 30 kwietnia 2004 r. w ten sposób, że wyłączyła odliczenia podatku naliczonego przy zakupie paliwa do samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony z wyjątkiem samochodów, o których mowa w art. 86 ust. 4 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 22 sierpnia 2005 r.?

Przed 1 maja 2004 r. obowiązywał całkowity zakaz odliczania VAT naliczonego od paliwa do samochodów osobowych oraz innych pojazdów o dopuszczalnej ładowności do 500 kg (tzw. samochodów z kratką). Od 1 maja 2004 r. zakaz odliczania VAT naliczonego dotyczył nabycia paliwa do samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej ładowności mniejszej niż określony według wzoru: DŁ = 357 kg + n x 68 kg (tzw. wzór Lisaka). Z dniem 22 sierpnia 2005 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy dotyczące ograniczonego odliczenia VAT przy nabyciu samochodów i paliwa do nich, wyłączono możliwość odliczenia VAT naliczonego przy zakupie paliwa do samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony z wyjątkiem samochodów, o których mowa w art. 86 ust. 4 ustawy o VAT.

Trybunał orzekł, że art. 17 ust. 6 akapit drugi VI dyrektywy Rady 77/388/EWG z  17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, przy dokonywaniu transpozycji tej dyrektywy do prawa wewnętrznego, uchyliło całość przepisów krajowych dotyczących ograniczeń prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej naliczonego przy zakupie paliwa do samochodów używanych dla celów działalności podlegającej opodatkowaniu, zastępując je, w dniu wejścia w życie tej dyrektywy na swym terytorium, przepisami ustanawiającymi nowe kryteria w tym przedmiocie, jeżeli – co winien ocenić sąd krajowy – te ostatnie przepisy powodują rozszerzenie zakresu zastosowania wskazanych ograniczeń. Powyższy przepis w każdym razie stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie zmieniło później swoje ustawodawstwo, obowiązujące od wyżej wskazanego dnia, w sposób, który rozszerza zakres zastosowania tych ograniczeń w stosunku do sytuacji istniejącej przed tym dniem.

Każde z kolejnych ograniczeń było bardziej restrykcyjne. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 6 VI dyrektywy państwa członkowskie mogą utrzymać w mocy swe przepisy dotyczące wyłączenia prawa do odliczenia podatku VAT obowiązujące w chwili wejścia w życie tej dyrektywy, aż do przyjęcia przez Radę przepisów przewidzianych w tym przepisie. Tym samym rozszerzenie ograniczeń prawa do odliczenia VAT naliczonego, co było sprzeczne z VI dyrektywą.

Wyrok otwiera podatnikom możliwość korekty podatku naliczonego dotyczącego zakupionego paliwa (także samochodów). Ministerstwo Finansów już zastrzegło, że możliwość ewentualnej korekty odliczenia podatku z tytułu nabytego paliwa do napędu pojazdów samochodowych uwarunkowana będzie posiadaniem przez podatnika stosownych dokumentów homologacyjnych, z których wynika, iż nie był to samochód osobowy. Ponadto w przypadku podatników, którzy zaliczyli wydatki z tytułu nieodliczonego podatku naliczonego w koszty uzyskania przychodów, ewentualna korekta w podatku od towarów i usług (i odliczenie tego podatku) będzie skutkowało koniecznością dokonania korekty w podatku dochodowym („wyrzuceniu” tych wydatków z kosztów uzyskania przychodów).

Tekst opublikowano: 22 grudnia 2008 r.