Wypowiadanie umów o pracę w ramach zwolnienia grupowego i indywidualnego

Przy rozwiązywaniu stosunków pracy z przyczyn określonych w tzw. ustawie o zwolnieniach grupowych stosujesz, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, przepisy Kodeksu pracy.

Dotyczy do zarówno zwolnień grupowych, jak i indywidualnych. Oznacza to, że jeżeli Twoja firma zwalnia pracowników w trybie ww. ustawy, musisz pamiętać o tym, że:

1) wypowiedzenie umowy o pracę musi być w formie pisemnej,
2) przy wypowiadaniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony musisz wskazać pracownikowi przyczynę tego wypowiedzenia,
3) w piśmie wypowiadającym umowę o pracę musisz pouczyć pracownika o możliwości odwołania się do sądu pracy,
4) jeżeli pracownik jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony, okres wypowiedzenia wynosi 2 miesiące,
5) okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny wynosi:
a) 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
b) 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
c) 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące,
6) okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:
a) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
b) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
c) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.
7) jeżeli wypowiesz pracownikowi umowę o pracę, to w okresie wypowiedzenia przysługuje mu zwolnienie na poszukiwanie pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Wymiar tego zwolnienia wynosi:
a) 2 dni robocze - w okresie wypowiedzenia nieprzekraczającego 1 miesiąca,
b) 3 dni robocze - w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia, także w przypadku jego skrócenia.

1. Przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków pracy w drodze wypowiedzenia z przyczyn leżących po stronie pracodawcy nie było obowiązku zawiadomienia zakładowej organizacji związkowej i konsultowania z nią zamiaru wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę, chyba że nie zawarłeś z zakładową organizacją związkową porozumienia w sprawie zwolnień grupowych (dotyczyło to zarówno zwolnień grupowych, jak i indywidualnych).

2. Przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków pracy w drodze wypowiedzenia z przyczyn leżących po stronie pracodawcy nie istniał zakaz wypowiadania umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Twoja firma mogła takiemu pracownikowi, jeżeli zachodziła taka konieczność, wypowiedzieć warunki pracy i płacy.

Jeżeli powodowało to obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługiwał, przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, dodatek wyrównawczy.
Twoja firma nie mogła jednak wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi w czasie:
- urlopu trwającego krócej niż 3 miesiące,
- innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający zakład do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

3. Z przyczyn leżących po stronie Twojej firmy umowę o pracę zawartą na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy, zarówno Twój pracodawca, jak i pracownik mogli rozwiązać za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

4. Jeżeli z przyczyn leżących po stronie Twojej firmy nie było możliwe dalsze zatrudnianie na dotychczasowych stanowiskach pracy pracowników:

- którym brakowało nie więcej niż 2 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego (jeżeli okres zatrudnienia umożliwiał mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku),
- w ciąży lub w czasie urlopu macierzyńskiego,
- będących członkami zarządu zakładowej organizacji związkowej objętych ochroną stosunku pracy na podstawie odrębnych przepisów albo rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego oraz społecznymi inspektorami pracy - w czasie trwania ich kadencji oraz w okresie roku po jej upływie.

Twój pracodawca mógł im jedynie wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy. Jeżeli powodowało to obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługiwał dodatek wyrównawczy do końca okresu, w którym pracownik był objęty szczególną ochroną stosunku pracy. Dotyczyło to też pracowników w okresie od dnia powołania ich do czynnej służby wojskowej lub jej form zastępczych do dnia zwolnienia ich po odbyciu tych służb, a w razie odbywania zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego - ponadto do upływu trzydziestu dni od dnia zwolnienia

5. W razie ogłoszenia upadłości lub zarządzenia likwidacji zakładu pracy i braku środków na wynagrodzenia dla pracowników, syndyk lub likwidator mógł rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia pod warunkiem niezgłoszenia przez pracownika sprzeciwu w terminie 5 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zamierzonym rozwiązaniu stosunku pracy. Pismo syndyka lub likwidatora powinno zawierać pouczenie w tej sprawie.

Pracownikowi, z którym rozwiązano stosunek pracy, przysługiwało, niezależnie od odprawy pieniężnej, dodatkowo odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie traktowane było jak rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem dokonanym przez Twoją firmę z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
O zamiarze rozwiązania stosunku pracy w tym trybie syndyk lub likwidator zawiadamiał na piśmie zakładową organizację związkową, która mogła w ciągu 5 dni od otrzymania zawiadomienia zgłosić na piśmie opinię w tej sprawie.



1. Przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków pracy w drodze wypowiedzenia z przyczyn nieleżących po stronie pracownika nie masz obowiązku zawiadomienia zakładowej organizacji związkowej i konsultowania z nią zamiaru wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę, chyba że:

- nie zawrzesz z zakładową organizacją związkową porozumienia w sprawie zwolnień grupowych,
- zwolnienie ma charakter zwolnienia indywidualnego.

Czyli jeżeli Twoja firma zwalnia pracownika z pracy z przyczyn nieleżących po jego stronie i jest to zwolnienie indywidualne, zawiadamiasz o tym zakładową organizację związkową i konsultujesz z nią ten zamiar. Natomiast w przypadku zwolnień grupowych zawiadamiasz o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zakładową organizację związkową (i konsultujesz z nią to) jedynie wówczas, jeśli nie zawrzesz z nią porozumienia dotyczącego zwolnień grupowych (czyli wydasz tylko regulamin w sprawie zwolnień grupowych).

2. Przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków pracy w drodze wypowiedzenia z przyczyn nieleżących po stronie pracownika nie istnieje zakaz wypowiadania umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Twoja firma może nadal takiemu pracownikowi, jeżeli zachodziła taka konieczność, wypowiedzieć warunki pracy i płacy.

Jeżeli wypowiedzenie pracownikowi warunków pracy i płacy w czasie urlopu pracownika albo w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy spowoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi nie będzie przysługiwał dodatek wyrównawczy przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Jeżeli jednak pracownik taki 1 stycznia 2004 r. na podstawie przepisów ustawy dotychczasowej będzie otrzymywał dodatek wyrównawczy, zachowuje prawo do tego dodatku na zasadach dotychczasowych.

Nadal jednak Twoja firma nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi w czasie:
- urlopu trwającego krócej niż 3 miesiące,
- innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający zakład do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

3. W okresie objęcia szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy pracodawca może jedynie wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy pracownikowi:
- któremu brakuje nie więcej niż 2 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego (jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku),
- w ciąży lub w czasie urlopu macierzyńskiego,
- będącemu członkiem rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego;
- będącemu członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej;
- będącemu członkiem zakładowej organizacji związkowej, upoważnionemu do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu, lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy;
- będącemu społecznym inspektorem pracy;
- powołanemu do odbycia czynnej służby wojskowej lub jej form zastępczych, zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego.

Jeżeli wypowiedzenie warunków pracy i płacy spowoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikom, o których mowa wyżej, przysługuje do końca okresu, w którym korzystaliby ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, dodatek wyrównawczy.

4. W razie wypowiadania pracownikom stosunków pracy w ramach grupowego zwolnienia umowy o pracę zawarte na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy mogą być rozwiązane przez każdą ze stron za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

5. Rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia może nastąpić nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia notyfikacji, a w przypadku gdy nie jest ona wymagana - nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia zawarcia porozumienia lub wydania przez Twoją firmę regulaminu. Nie dotyczy to przypadków rozwiązania z pracownikami stosunków pracy w razie zakończenia działalności pracodawcy wskutek prawomocnego orzeczenia sądowego.

6. W razie ogłoszenia upadłości lub zarządzenia likwidacji zakładu pracy i braku środków na wynagrodzenia dla pracowników, syndyk lub likwidator nie może już rozwiązać stosunku pracy bez wypowiedzenia pod warunkiem niezgłoszenia przez pracownika sprzeciwu w terminie 5 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zamierzonym rozwiązaniu stosunku pracy.

Podstawa prawna:
- art. 5-7a ustawy z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 980 ze zm),
- art. 30 § 4-§ 5, 34, 36, 38, 39, 41, 177 Kodeksu pracy,
- art. 5-7 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844).

Autor: Edyta Kołkowska, specjalista w Departamencie Prawa Pracy, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej