Dopuszczalność uzależnienia przez ustawodawcę możliwości rozliczania niektórych faktur korygujących przez sprzedawców od posiadania potwierdzeń odbioru tych faktur przez nabywców budzi wątpliwości. Stanowisko w tej kwestii zajął w wyroku z 9 marca 2010 r. (I SA/Po 1103/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Sprawdź szczegóły.
Stan faktyczny
Spółka prowadzi działalność gospodarczą w zakresie leasingu środków trwałych, w szczególności w zakresie maszyn i urządzeń, a także komputerów i wyposażenia biura. Zawierane umowy dokumentuje w celach podatkowych, wystawiając faktury VAT, jednak z wielu przyczyn, które w efekcie powodują obniżenie podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług, spółka wystawia faktury korygujące.
W związku z tym Spółka wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu (działającego w imieniu Ministra Finansów), pytając o możliwość obniżania podstawy opodatkowania na podstawie wystawianych faktur korygujących w rozliczeniu za miesiąc wystawienia faktury korygującej, bez potrzeby posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez kontrahentów.
Zdaniem Spółki przepisy unijne (w szczególności przepisy Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, Dz.Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. z późn. zm.) nie przewidują warunku posiadania przez podatnika potwierdzenia doręczenia faktury korygującej jego kontrahentowi, w celu skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o wartość tego podatku wynikającą z faktury korygującej.
Spółka podniosła również, że istnienie tego warunku narusza zasadę neutralności podatku VAT, gdyż w niektórych przypadkach uniemożliwia obniżenie przez podatników podatku należnego ze względu na okoliczności od nich niezależne. Doprowadziło to Spółkę do wniosku, że określający ten warunek przepis art. 29 ust. 4a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT), nie stanowi przeszkody do obniżania wysokości podatku należnego o wartość tego podatku wynikającą ze skorygowanej faktury VAT już w rozliczeniu za miesiąc, w którym faktura korygująca została wystawiona.
Stanowisko Ministra Finansów
W odpowiedzi na wniosek podatnika Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu (działając w imieniu Ministra Finansów) uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe. Zdaniem organu podatkowego brzmienie przepisów art. 29 ust. 4a i 4c ustawy o VAT powoduje, że brak potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez kontrahenta uniemożliwia obniżenie podstawy opodatkowania oraz podatku należnego na podstawie wystawionej faktury korygującej, bez posiadania potwierdzenia jej odbioru przez nabywcę.
Interpretację tę Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 9 marca 2010 r. (I SA/Po 1103/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) oddalił skargę Spółki, a więc uznał jej stanowisko za nieprawidłowe.
Analiza przepisów unijnych doprowadziła WSA w Poznaniu do wniosku, że „art. 29 ust. 4a ustawy o VAT mieści się w granicach określonych w art. 90 ust. 1 Dyrektywy i stanowi warunki, które podatnik jest obowiązany spełnić, by dokonać obniżenia podstawy opodatkowania. Wbrew poglądowi strony skarżącej omawiany przepis nie narusza zarówno zasady neutralności, jak i proporcjonalności. Powołany przepis nie ogranicza prawa do odliczenia podatku naliczonego, jednocześnie przyznaje podatnikowi prawo do obniżenia podstawy opodatkowania we wskazanych przypadkach. Określony przez ustawodawcę warunek posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej (dokumentu określającego kwotę należną za dostawę towarów czy świadczenie usług) nie utrudnia nadmiernie czy jak sądzi strona skarżąca nie uniemożliwia obniżenia podstawy opodatkowania. Wprowadza jedynie porządek do systemu VAT”.
Zdaniem eksperta
Przepisy art. 29 ust. 4a i 4c ustawy o VAT uzależniają możliwość rozliczania niektórych faktur korygujących przez sprzedawców od posiadania przez nich potwierdzenia odbioru tych faktur przez nabywców. Zgodność tych przepisów z przepisami unijnymi jest kwestionowana.
Sądy administracyjne są w tej kwestii podzielone. Komentowany wyrok stanowi przykład dominującej linii orzeczniczej uznającej zgodność wymogu posiadania potwierdzenia odbioru faktur korygujących z przepisami unijnymi. Podobne stanowisko zajęły, między innymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 30 listopada 2009 r. (sygn. I SA/Kr 1413/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 5 lutego 2010 r. (sygn. I SA/Lu 798/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 4 marca 2010 r. (sygn. I SA/Sz 959/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W opozycji do tej linii orzeczniczej stoi przede wszystkim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd ten kilkukrotnie już uznawał przepisy art. 29 ust. 4a i 4c ustawy o VAT za sprzeczne z zasadą proporcjonalności i neutralności podatku VAT oraz z przepisami unijnymi. Przykładami takich wyroków mogą być wyrok z 30 września 2009 r. (sygn. III SA/Wa 742/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), wyrok z 12 listopada 2009 r. (sygn. III SA/Wa 1255/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) czy wyrok z 31 marca 2010 r. (III SA/Wa 2100/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Istnienie tych rozbieżności powoduje, że na dzień dzisiejszy stosowanie się do stanowiska o niezgodności przepisów art. 29 ust. 4a i 4c ustawy o VAT jest bardzo ryzykowne (zwłaszcza dla podatników spoza obszaru województwa mazowieckiego). Sytuację wyjaśni dopiero wydanie w omawianej kwestii wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny (co zapewne w najbliższych miesiącach nastąpi; spodziewać się bowiem należy, że przynajmniej część wskazanych wyroków została zaskarżona skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego).
Do czasu pojawienia się takiego orzeczenia zdecydowanie bezpieczniej jest nadal rozliczać faktury korygujące na dotychczasowych zasadach (tj. stosując się do stanowiska zajętego przez WSA w Poznaniu w komentowanym wyroku).
