Zasady fakturowania usług transportu towarów świadczonych na rzecz konsumentów są dość skomplikowane. Zależą one od trasy transportu, a w przypadku usług transportu międzynarodowego - również od środka transportu. Sprawdź m.in., jak ustalić miejsce świadczenia dla konsumentów usług transportu towarów, których rozpoczęcie i zakończenie ma miejsce na terytorium dwóch różnych państw członkowskich, a jak, gdy usługi transportu towarów przebiegają w części lub w całości poza terytorium Unii Europejskiej.
Na żądanie osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (zwanych dalej: konsumentami) podatnicy, w tym firmy transportowe, mają obowiązek wystawić fakturę (art. 106 ust. 4 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT). Zasady fakturowania usług transportu towarów świadczonych na rzecz konsumentów są dość skomplikowane. Zależą one od trasy transportu, a w przypadku usług transportu międzynarodowego - również od środka transportu.
1. Usługi transportowe świadczone w całości na terytorium Polski
Miejscem świadczenia usług transportu towarów na rzecz konsumentów jest, co do zasady, miejsce, w którym odbywa się transport, z uwzględnieniem pokonanych odległości (art. 28f ust. 2 ustawy o VAT). Brzmienie tego przepisu powoduje, że świadczenie usług transportu towarów na trasach krajowych podlega w całości opodatkowaniu VAT w Polsce (według stawki właściwej dla usług transportu towarów, a więc stawki 22%). W konsekwencji świadczenie takich usług dokumentowane jest fakturami krajowymi z podatkiem należnym naliczanym według stawki 22%.
| Dotyczy to zarówno świadczenia usług transportowych dla konsumentów krajowych, jak i zagranicznych (unijnych oraz pozaunijnych). |
2. Usługi wewnątrzwspólnotowe
W szczególny sposób ustalane jest miejsce świadczenia dla konsumentów usług transportu towarów, których rozpoczęcie i zakończenie ma miejsce odpowiednio na terytorium dwóch różnych państw członkowskich (czyli usług wewnątrzwspólnotowych).
| Miejscem świadczenia tych usług jest miejsce, gdzie transport się rozpoczyna (art. 28f ust. 3 ustawy o VAT). |
Oznacza to, że miejsce świadczenia dla konsumentów usług transportu towarów rozpoczynających się w Polsce i kończących się na terytorium innego państwa członkowskiego znajduje się w całości poza terytorium Polski.
W konsekwencji świadczenie takich usług podlega w całości opodatkowaniu w Polsce, a więc dokumentowane jest fakturami krajowymi z podatkiem należnym naliczanym według stawki 22%. Dotyczy to zarówno świadczenia usług transportowych dla konsumentów krajowych, jak i zagranicznych (unijnych oraz pozaunijnych).
Natomiast miejsce świadczenia dla usług transportu towarów rozpoczynających się w innym niż Polska państwie członkowskim i kończących się w Polsce lub w jeszcze innym państwie członkowskim (tj. innym w innym państwie członkowskim niż państwo rozpoczęcia transportu) znajduje się w całości poza terytorium Polski.
W konsekwencji świadczenie takich usług podlega w całości opodatkowaniu w Polsce, a więc dokumentowane jest fakturami zagranicznymi (fakturami państwa członkowskiego rozpoczęcia transportu) lub polskimi fakturami uproszczonymi, o których mowa w § 25 rozporządzenia Ministra Finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 212, poz. 1337 z późn. zm., dalej rozporządzenie o fakturach), a więc fakturami bez stawki (lub ze stawką NP, czyli nie podlega) i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem.
PRZYKŁAD
Polska firma transportowa wykonała dla osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej usługę transportu mebli na trasie Niemcy-Polska. Zleceniodawca zażądał wystawienia mu faktury. Polska firma nie jest zarejestrowana w Niemczech, a więc nie może wystawić niemieckiej faktury. W tej sytuacji polskiej firmie pozostaje wystawić polską fakturę uproszczoną bez stawki (lub ze stawką NP, czyli nie podlega) i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem.
3. Usługi pozawspólnotowe
Trzecią - po usługach krajowych oraz wewnątrzwspólnotowych - grupę usług transportu towarów stanowią usługi pozawspólnotowe, tj. usługi transportu towarów przebiegające w części lub w całości poza terytorium Unii Europejskiej. Zasady ustalania miejsca świadczenia tych usług, a w konsekwencji również ich fakturowania, zależą od środka oraz trasy transportu.
3.1 Usługi transportu międzynarodowego towarów świadczone środkami transportu drogowego, kolejowego oraz rzecznego
Przez usługi transportu międzynarodowego towarów (zgodnie z art. 83 ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT) rozumie się przewóz lub inny sposób przemieszczania towarów:
- z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty,
- z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium kraju,
- z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju (tranzyt),
- z miejsca wyjazdu (nadania) na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) poza terytorium Wspólnoty lub z miejsca wyjazdu (nadania) poza terytorium Wspólnoty do miejsca przyjazdu (przeznaczenia) na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, jeżeli trasa przebiega na pewnym odcinku przez terytorium kraju.
Oznacza to, że usługi transportu międzynarodowego świadczone dla konsumentów nadal (tj. podobnie, jak w 2009 r.) opodatkowane są w Polsce tylko częściowo, tj. w części, w której transport odbywa się na terytorium Polski (a więc na polskim odcinku).
W pozostałej części usługi transportu międzynarodowego świadczone dla konsumentów nie podlegają opodatkowaniu VAT w Polsce, lecz w pozostałych państwach, na których terytorium przebiega transport. Dotyczy to zarówno usług świadczonych na rzecz konsumentów z Polski, jak i konsumentów zagranicznych (z Unii Europejskiej oraz spoza Unii Europejskiej).
W konsekwencji świadczenie takich usług dokumentowane jest fakturami ze stawką 0% lub 22% (zależnie od tego, czy podatnik posiada dokumenty uprawniające do zastosowania stawki 0% określone przepisami art. 83 ust. 5 ustawy o VAT) tylko częściowo, tj. fakturami takimi dokumentowana jest tylko polska część usługi.
Fakturowanie zagranicznej części budzi wątpliwości.
W grę wchodzą cztery możliwości, tj.:
- łączne dokumentowanie tych części usługi łącznie z odcinkiem krajowym usługi (na tej samej fakturze, lecz ze stawką NP),
- dokumentowanie tych części usługi łącznie na odrębnej fakturze uproszczonej, o której mowa w § 25 rozporządzenia o fakturach, a więc fakturze bez stawki (lub ze stawką NP) i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem,
- dokumentowanie każdego odcinka usługi transportowej podlegającego opodatkowaniu w innym państwie odrębną fakturą uproszczoną,
- dokumentowanie każdego odcinka usługi transportowej podlegającego opodatkowaniu w innym państwie fakturą wystawianą zgodnie z przepisami tego właśnie państwa.
Spośród pozostałych rozwiązań prawidłowe jest według mnie trzecie rozwiązanie. Tym niemniej na gruncie przepisów obowiązujących do końca 2009 r. większość firm transportowych wybierała pierwsze ze wskazanych rozwiązań. Zważywszy, że postępowanie to nie było kwestionowane przez organy podatkowe, nie ma w mojej ocenie przeszkód, aby nadal w ten sposób fakturować usługi transportu międzynarodowego świadczone dla konsumentów.
PRZYKŁAD
Polska firma transportowa świadczy na zlecenie polskiego konsumenta usługę transportu drogowego na trasie Rosja-Polska (przez Białoruś). Usługa ta podlega opodatkowaniu VAT:
- częściowo w Rosji; w tym zakresie usługa ta powinna być udokumentowana rosyjską fakturą; jeśli wystawienie takiej faktury nie jest możliwe, polska firma transportowa powinna wybrać jedną z trzech wskazanych metod,
- częściowo na Białorusi; w tym zakresie usługa ta powinna być udokumentowana białoruską fakturą; jeśli wystawienie takiej faktury nie jest możliwe, polska firma transportowa powinna wybrać jedną z trzech wskazanych metod,
- częściowo w Polsce; w tym zakresie powinna być udokumentowana polską fakturą ze stawką 0% lub 22%.
3.2 Usługi transportu międzynarodowego towarów świadczone środkami transportu morskiego
Miejsce świadczenia, środkami transportu morskiego lub lotniczego, usług międzynarodowego transportu towarów na rzecz konsumentów znajduje się w całości na terytorium Polski ( § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, Dz.U. nr 224, poz. 1799).
W konsekwencji świadczenia takich usług w całości dokumentowanymi jest fakturami krajowymi ze stawką 0% lub 22% (zależnie od tego podatnik posiada dokumenty uprawniające do zastosowania stawki 0% określone przepisami art. 83 ust. 5 ustawy o VAT).
3.3. Usługi transportu towarów w całości przebiegające poza terytorium Wspólnoty
Świadczone na rzecz konsumentów usługi transportu towarów przebiegać mogą również w całości poza terytorium Wspólnoty Europejskiej. Miejsce świadczenia takich usług znajduje się w całości poza terytorium Polski (na podstawie art. 28f ust. 2 ustawy o VAT), a w konsekwencji są one fakturowane fakturami zagranicznymi (fakturami państw pozaunijnych, na których terytorium przebiega transport) lub polskimi fakturami uproszczonymi, o których mowa w § 25 rozporządzenia o fakturach, a więc fakturami bez stawki (lub ze stawką NP, czyli nie podlega) i kwoty podatku oraz kwoty należności wraz z podatkiem.
Podstawa prawna: - art. 28b, art. 28f ust. 2-4, art. 41 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 23 oraz art. 83 ust. 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.),
- § 25 rozporządzenia Ministra Finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 212, poz. 1337 z późn. zm.),
- § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 224, poz. 1799).
- § 25 rozporządzenia Ministra Finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 212, poz. 1337 z późn. zm.),
- § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 24 grudnia 2009 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 224, poz. 1799).
