Wydatki na dokształcanie przedsiębiorcy w 2010 r. a koszty uzyskania przychodu

Masz do wyboru różnego rodzaju kursy dokształcające, kursy językowe, studia ogólne i kierunkowe, wyższe, uzupełniające i podyplomowe. Wydatki związane z dokształcaniem się możesz zaliczyć do kosztów prowadzonej działalności. Sprawdź na jakich zasadach.

Kosztami uzyskania przychodów są, zgodnie z art. 22 ust.1 ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.; dalej: updof), koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

A zatem do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wszystkie poniesione wydatki spełniające powyższą definicję, jeżeli nie są wymienione w katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodu (zawartego w art. 23 ust. 1 updof). Wydatki na kształcenie osoby prowadzącej działalność gospodarczą nie zostały wymienione w art. 23 updof. Kursy dokształcające w zakresie prowadzonej działalności niewątpliwie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu, jeżeli w ramach tych kursów nabywana i pogłębiana jest wiedza niezbędna w jej prowadzeniu.

Tak więc przedsiębiorca prowadzący biuro rachunkowe może zaliczyć w koszty podatkowe opłatę za kurs dokształcający w dziedzinie księgowości, a prowadzący kwiaciarnię - wydatek na kurs układania bukietów i wiązanek. Organy podatkowe z pewnością nie zakwestionują takich kosztów.

Jeżeli chodzi o kursy językowe, zazwyczaj organy podatkowe stoją na stanowisku, że wydatki na takie kursy mogą stanowić koszty uzyskania przychodu. Trzeba jednak wykazać, że dany język obcy jest konieczny dla uzyskania bądź zwiększenia osiąganych przychodów, tj. został poniesiony w celu uzyskania przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Na przykład, nauka języka angielskiego może umożliwić rozszerzenie działalności gospodarczej o usługi świadczone dla kontrahentów zagranicznych. Jest on bowiem niezbędny do komunikowania się z tymi kontrahentami. Język ten często jest niezbędny do czytania literatury fachowej związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą. Możliwe jest zatem zaliczenie tych wydatków do kosztów uzyskania przychodu.

Takie stanowisko zajął na przykład Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 13 listopada 2009 r. (sygn.: IPPB1/415-705/09-4/AM), stwierdzając, że wydatki na naukę języków obcych - nie zostały treścią art. 23 ww. ustawy wyłączone z katalogu wydatków nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów. Jeżeli zatem nauka języków obcych może przyczynić się do osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia jego źródła wydatki ponoszone na ten cel mogą stanowić koszt uzyskania przychodu, prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ podatkowy uznał, że skoro podatnik prowadzi działalność gospodarczą polegającą na handlu wyrobami z drewna na rynku polskim oraz europejskim, działalność prowadzona przez niego opiera się w dużej części na kontaktach z kontrahentami zagranicznymi.

W konsekwencji podnoszenie kwalifikacji zawodowych przedsiębiorcy poprzez naukę języków obcych stwarza możliwość nawiązania i podtrzymywania kontaktów gospodarczych z kontrahentami zagranicznymi. Zatem poniesione wydatki na ten cel mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

W interpretacjach wydawanych przez organy podatkowe zazwyczaj spotkasz stanowisko, zgodnie z którym wydatki na studia, w tym studia podyplomowe bądź doktoranckie, aby mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, powinny mieć związek z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą.

W grę wchodzą zatem studia bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością, np. gdy podatnik prowadzi firmę informatyczną, będą to zarówno studia związane z informatyką, jak i studia związane ogólnie z działalnością gospodarczą, np. studia ekonomiczne czy dotyczące zarządzania.
W interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 5 marca 2009 r. (sygn. ITPB1/415-3/09/AK), czytamy, że podatnik prowadzi działalność gospodarczą związaną z informatyką i jednocześnie podnosi swoje kwalifikacje zawodowe - ramach studiów podyplomowych w szkole wyższej. Zdobyte umiejętności będą wykorzystywane do realizacji usług u obecnych i przyszłych klientów.

Zatem, jeżeli ponoszone wydatki na podwyższenie kwalifikacji zawodowych (pomimo, że trudno je przypisać do konkretnych przychodów) mają związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a w konsekwencji wpływ na powstanie lub zwiększenie, obecnie lub w przyszłości, przychodu, to wydatki na ten cel mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, jednakże pod warunkiem ich należytego udokumentowania.
Przy czym podkreślić należy, że konieczne jest wykazanie związku poniesionych wydatków z działalnością gospodarczą.

Podobnie wynika z interpretacji tego organu podatkowego z 10 listopada 2009 r. (sygn.: ITPB1/415-752/09/AK), w której czytamy, że podatnik prowadzi działalność gospodarczą w zakresie praktyki fizjoterapeutycznej i jednocześnie podnosi swoje kwalifikacje zawodowe - w ramach studiów II stopnia na uniwersytecie medycznym. Zdobyte umiejętności przełożą się na efektywność pracy, a kierunek studiów związany jest z profilem działalności.

Zatem, jeżeli ponoszone wydatki na podwyższenie kwalifikacji zawodowych (pomimo, że trudno je przypisać do konkretnych przychodów) mają związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a w konsekwencji wpływ na powstanie lub zwiększenie, obecnie lub w przyszłości, przychodu, to wydatki na ten cel mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Również w interpretacji z 21 lipca 2009 r. (sygn.: ITPB1/415-399/09/DP) Dyrektor Izby Skarbowej zajął podobne stanowisko. Podatnik prowadził działalność gospodarczą w zakresie kancelarii radcy prawnego. W 2009 r. planował rozpocząć niestacjonarne studia doktoranckie na uniwersytecie na wydziale prawa i administracji. Program powyższych studiów jest bezpośrednio związany z zakresem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Wobec powyższego, stwierdzić należy, iż pomiędzy tematyką podjętych studiów doktoranckich, a charakterem prowadzonej działalności gospodarczej istnieje związek, pozwalający zaliczyć wydatki związane z ww. studiami do kosztów uzyskania przychodów tejże działalności.

Wydatki na studia ogólnie związane z działalności gospodarczą mogą również stanowić koszty podatkowe. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie w postanowieniu z 27 listopada 2006 r. (sygn.: P-2/415/26/06) stwierdził, że podatnik ponosił wydatki na podnoszenie kwalifikacji poprzez studia zaoczne o kierunku ekonomia i specjalności ekonomika przedsiębiorstw, które to kwalifikacje były pomoce w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży okien i drzwi. Dzięki studiom poszerzał wiedzę niezbędną do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. zdobywał wiedzę m.in. w zakresie technik negocjacyjnych wykorzystywanych w rozmowach z klientami firmy, jak również zagadnienia z przedmiotów takich jak zarządzanie zasobami ludzkimi, zarządzanie małą firmą, które niewątpliwie ułatwiają kierowanie firmą biorąc pod uwagę fakt, iż zatrudnia w swojej działalności gospodarczej pracowników.
Dzięki studiom zgłębiał wiedzę na temat prawa podatkowego, jak również w zakresie reklamy i podstaw marketingu, którymi się również zajmował w swojej działalności.
 
Zatem można przyjąć, że między tematyką podjętych studiów a prowadzoną działalnością gospodarczą istnieje związek przyczynowo-skutkowy pozwalający zaliczyć poniesione wydatki na studia do kosztów uzyskania przychodów.

Podatniczce, która prowadziła działalność polegającą na sprzedaży towarów na rzecz i w imieniu kontrahenta oraz usługach sekretarskich i reklamowych, która podjęła studia zaoczne na kierunku marketing i zarządzanie; Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów w postanowieniu z 28 listopada 2006 r. (sygn.: 1438/DF2/415-179/297/06/AZ) odpowiedział zaś, że zdobyta wiedza na studiach wyższych podnosi jakość świadczonych  usług, co w konsekwencji wpływa na powstanie lub zwiększenie przychodu z tego źródła. Niewątpliwym jest więc fakt, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między wydatkiem a przychodem. Ponadto ponoszone przez nią wydatki na kształcenie nie zostały umieszczone w art. 23 ww. ustawy, tj. w katalogu wydatków i odpisów, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

W świetle powyższego, poniesione wydatki na opłacenie studiów wyższych, stanowią koszt uzyskania przychodów, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Diety związane z podróżami służbowymi odbywanymi w związku ze studiami, także mogą być kosztami podatkowymi. Istotne jest ustalenie, czy wydatki związane są z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, zdobywaniem wiedzy i umiejętności, które są potrzebne w prowadzonej działalności gospodarczej i które mają z nią związek, służą tylko podnoszeniu ogólnego poziomu wiedzy i wykształcenia nie związanego z działalnością, a więc które, co do zasady, mają charakter osobisty.

Dyrektor Izby Skarbowej w interpretacji z 10 lutego 2009 r. (sygn.: ITPB1/415-764/08/AK), pozytywnie ustosunkował się do możliwość zaliczenia diet związanych z podróżami służbowymi odbywanymi w związku ze studiami.

Podatniczka prowadziła działalność gospodarczą - praktyka pielęgniarek i położnych jako pielęgniarka i jednocześnie podnosiła swoje kwalifikacje zawodowe - studiując zaocznie na wydziale pedagogicznym i nauk o zdrowiu, kierunek pielęgniarstwo.

Według organu podatkowego, jeżeli ponoszone wydatki związane z podwyższeniem kwalifikacji zawodowych (pomimo, że trudno je przypisać do konkretnych przychodów) mają związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a w konsekwencji wpływ na powstanie lub zwiększenie, obecnie lub w przyszłości, przychodu, to wydatki na ten cel mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, jednakże pod warunkiem ich należytego udokumentowania.

Przy czym podkreślić należy, że wykazanie związku poniesionych wydatków z działalnością gospodarczą oraz ich wpływu na wysokość osiągniętych przychodów spoczywa na podatniku, zwłaszcza w sytuacji wystąpienia sporu w tej kwestii.

Jednocześnie wskazać należy, iż art. 23 ust. 1 pkt 52 ww. ustawy stanowi, że nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących - w części przekraczającej wysokość diet przysługujących pracownikom, określoną w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra.

Mając powyższe na względzie, jeżeli podróże, odbywane są w związku ze studiowaniem, są podróżami służbowymi, związanymi z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą, to do kosztów uzyskania przychodów mogą zostać zaliczone diety związane z tymi podróżami, jednakże wyłącznie w części nie przekraczającej wysokości diet przysługujących pracownikom, określonej w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra, tj. w odniesieniu do krajowej podróży służbowej - przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikom zatrudnionym w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz.U. z 2002 r. nr 236 poz. 1990 ze zm.), natomiast w odniesieniu do zagranicznej podróży służbowej - przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. z 2002 r. nr 236, poz. 1991 ze zm.).

Wydatki na dokształcenie wspólników spółki osobowej również mogą stanowić jej koszty uzyskania przychodu.
Takie stanowisko zajął Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 31 marca 2008 r. (sygn.: IBPB1/415-1/08/KB). Czytamy w niej, że spółka świadczy usługi informatyczne polegające na pisaniu programów, wykonywaniu stron internetowych, wykorzystując zagraniczne serwery stron www (w Niemczech i Stanach Zjednoczonych). W konsekwencji stwierdzić należy, iż podnoszenie kwalifikacji zawodowych wspólników - nauka przedmiotów informatycznych - jak również nauka języka angielskiego - niezbędna do zakupu usług dzierżawy serwera w innych krajach - ma wpływ na osiągany przez spółkę przychód. Jednocześnie zauważyć należy, iż w przedmiotowej sprawie, w odniesieniu do możliwości zaliczenia określonych we wniosku wydatków do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej w formie spółki cywilnej pozarolniczej działalności gospodarczej bez znaczenia pozostaje fakt kto jest głównym odbiorcą usług świadczonych przez spółkę. Ocenie podlega jedynie związek ponoszonych wydatków z profilem działalności i zakresem usług świadczonych przez podatnika oraz ich wpływ na osiągnięcie przychodu lub zachowanie jego źródła.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż wydatki ponoszone na zapłatę czesnego za studia wspólników spółki na wydziale informatyki, zawierającego opłatę za naukę przedmiotów informatycznych oraz opłatę za naukę języka angielskiego w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym mogą stanowić koszty uzyskania przychodów prowadzonej w formie spółki cywilnej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Przed zaliczeniem w koszty wydatki na kształcenie przedsiębiorcy można zawsze wystąpić do organów podatkowych o wiążącą interpretacje w tej kwestii. W szczególności bowiem trzeba wykazać związek poniesionych wydatków z działalnością gospodarczą oraz ich potencjalny wpływ na wysokość osiągniętych przychodów.

Jeżeli podatnik prowadzi księgi rachunkowe bądź podatkową księgę przychodów i rozchodów, to musi mieć na uwadze to, iż jeżeli dany wydatek na kształcenie przekraczałby okres roku podatkowego, to należy go rozliczyć proporcjonalnie do okresu, którego dotyczy.

Tekst opublikowany: 12 stycznia 2010 r.