Pracodawcy bardzo często udostępniają pracownikom nieodpłatnie artykuły żywnościowe: kawę, cukier, wodę mineralną do zużycia w czasie pracy. Czy tego typu przekazania są dokonywane na potrzeby osobiste pracowników? Ustalenie to jest istotne, ponieważ przekazania towarów na potrzeby osobiste pracowników mogą podlegać opodatkowaniu VAT. Sprawdź, jak w tej kwestii wypowiedział się NSA w wyroku z 19 lutego 2010 r. (sygn. I FSK 55/09).
Stan faktyczny
Spółka zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o udzielenie informacji o zakresie i sposobie stosowania przepisów podatkowych w indywidualnej sprawie. Przedmiotem wniosku była interpretacja art. 7 ust. 2 i 3 oraz art. 8 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm., dalej: ustawa o VAT).
Przedmiotem wątpliwości podatkowych było m.in. opodatkowanie podatkiem od towarów i usług przekazania artykułów spożywczych z przeznaczeniem do spożycia przez jej pracowników. Zdaniem podatnika przekazanie artykułów żywnościowych do zużycia pracownikom w trakcie pracy nie jest świadczeniem na cele osobiste pracowników i tym samym nie podlega opodatkowaniu VAT.
Spółka uzasadniła, że w tym przypadku nie dochodzi do przekazania pracownikom prawa do rozporządzania tymi produktami jak właściciel. Spółka pozostawia do dyspozycji pracowników artykuły spożywcze, nie dając jednak swobody, co do miejsca, jak i czasu konsumpcji, która odbywa się w zakładzie pracy w godzinach pracy i nie można twierdzić, że spożycie tych produktów stanowi zużycie na cele osobiste pracowników.
Stanowisko Urzędu Skarbowego
Naczelnik Urzędu Skarbowego, uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że warunkiem zaistnienia nieodpłatnego przekazania towarów podlegającego opodatkowaniu podatkiem VAT, na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, jest przeniesienie prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel. W przedmiotowym przypadku dochodziło do przekazania władztwa nad przekazanymi do spożycia artykułami żywnościowymi na rzecz pracowników.
Nie ma przy tym znaczenia fakt, że mieli oni obowiązek spożyć te produkty w miejscu pracy i w czasie pracy. Wymóg spożycia produktów w czasie pracy nie powoduje, że pracownicy nie mogą rozporządzać otrzymanymi produktami jak właściciele. Zużycie produktów spożywczych przez pracowników Spółki nie pozostaje w związku z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem i stanowi zużycie na cele osobiste pracowników podlegające obowiązkowi podatkowemu.
Tym samym czynność nieodpłatnego przekazania artykułów żywnościowych do spożycia przez pracowników na terenie Spółki podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, pod warunkiem jednak, że podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części, na zasadach ogólnych określonych w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Postanowienie Naczelnika urzędu Skarbowego zostało utrzymane w mocy zarówno przez Izbę Skarbową, jak i WSA w Łodzi.
Stanowisko NSA
Spółka, niezgadzając się z stanowiskiem WSA utrzymującym w mocy postanowienia organów podatkowych, wniosła skargę kasacyjną do NSA.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi, uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że art. 7 ust. 2 ustawy o VAT uzależnia obowiązek opodatkowania nieodpłatnych przekazań towaru od celu ich przekazania. Opodatkowaniu podlegają tylko te przekazania lub zużycie towarów, których celem jest inny zamiar niż związany z prowadzonym przedsiębiorstwem.
W szczególności za takie są uważane przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste pracownika. Z regulacji tej wynika także to (a contrario), że w sytuacji, gdy przekazanie lub zużycie przez podatnika towarów na potrzeby zatrudnionych przez niego pracowników jest związane z prowadzeniem przez podatnika przedsiębiorstwa - nie podlega opodatkowaniu VAT, pomimo iż podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu przekazywanych towarów.
Sąd podkreślił, iż wydanie (przekazanie) artykułów żywnościowych pracownikom, w sytuacji gdy zakład pracy byłby do tego zobowiązany przez przepisy, nie byłoby wydaniem na cele osobiste pracowników. Natomiast w sytuacji, gdy obowiązek tego rodzaju świadczeń nie wynika dla podatnika z przepisów prawa, jest przekazaniem towarów na osobiste potrzeby pracowników podlegającym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, o ile przy nabyciu tych towarów przysługiwało prawo do odliczenia VAT.
Komentarz eksperta
Omawiany wyrok jest bardzo istotny. Wielu pracodawców nieodpłatnie udostępnia do zużyciom swoim pracownikom artykuły żywnościowe. Warto pamiętać, iż co do zasady opodatkowaniu podlega tylko odpłatna dostawa towarów. Natomiast na zasadzie wyjątku art. 7 ust. 2 ustawy o VAT nakazuje również opodatkowanie nieodpłatnych przekazań, o ile następują na cele inne niż związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem i gdy podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności, w całości lub w części.
Przepis ten wymienia, przykładowo, czynności niezwiązane z prowadzonym przedsiębiorstwem, są to m.in. przekazania towarów na cele osobiste pracowników.
Jednak w niektórych przypadkach trudno jest stwierdzić, czy przekazujemy towar na cele osobiste pracownika.
W przypadku artykułów żywnościowych, NSA stwierdził, iż przekazanie na cele osobiste ma miejsce wtedy, gdy pracodawca nie jest zobowiązany do nieodpłatnego dostarczania pracownikom artykułów żywnościowych, a jednak robi to z własnej inicjatywy.
Zatem jeżeli przepisy zobowiązują pracodawcę do przekazania artykułów żywnościowych, przekazanie to nie jest przekazaniem na cele osobiste.
Warto w kontekście tej interpretacji pamiętać o rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej o z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm., dalej: rozporządzenie). I tak w § 112 rozporządzenie nakazuje pracodawcy zapewnienie wszystkim pracownikom (nie tylko zatrudnionym w szczególnych warunkach) wodę zdatną do picia lub inne napoje.
W przypadku nieodpłatnych świadczeń dla pracownika pracodawcy powinni przeanalizować, czy nie jest to świadczenie na cele osobiste. Wskazówką interpretacyjną będzie omawiane orzeczenie. Jednak nie zawsze w sytuacji, gdy dane świadczenie nie jest przewidziane obowiązującymi przepisami, jest świadczeniem na cele osobiste pracowników.
Przykładem może wyrok być ETS w sprawie C-258/95. Wyrok ten dotyczy transportu pracowników do miejsca pracy opłacanego przez pracodawcę, do czego nie był zobowiązany przez przepisy. Trybunał wskazał na sytuację, w której dowóz pracowników jest uzasadniony zaistniałymi warunkami, np. brakiem odpowiedniego transportu publicznego. W tym przypadku, zdaniem Trybunału, usługa świadczona przez pracodawcę jest usługą związaną z prowadzonym przedsiębiorstwem i nie podlega opodatkowaniu VAT.
Reasumując, wyrok NSA jest istotny. W większości przypadków organy podatkowe uznawały, iż przekazanie artykułów żywnościowych do zużycia przez pracowników w czasie pracy nie jest dokonywane na ich cele osobiste. Po powyższym wyroku interpretacje te zapewne ulegną zmianie.
Zdaniem NSA i organów podatkowych wydających zaskarżoną interpretację, jeżeli przekazanie jest uzasadnione przepisami, nie można mówić o przekazaniu na cele osobiste pracowników.
| Koniecznie trzeba też pamiętać o ogólnej zasadzie, iż nieodpłatne przekazania (wydania) podlegają opodatkowaniu, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów, które są ich przedmiotem. |
Podstawa prawna: - art. 7 ust. 2 i 3 oraz art. 8 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.).
