Wycofanie kasy rejestrującej z eksploatacji

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w piśmie z 15 czerwca 2009 r. (sygn.: IPPP2/443-674/08-4/AZ) wskazał, jakich czynności należy dokonać po zaprzestaniu używania kasy fiskalnej. Organ podatkowy stwierdził, że czynności odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy oraz sporządzenia na tę okoliczność protokołu, należy dokonać z udziałem pracownika urzędu skarbowego, po czym można kasę przekazać do utylizacji bez konieczności odesłania jej do serwisu centralnego producenta.

Spółka wystąpiła z wnioskiem o interpretację prawa podatkowego w indywidualnej sprawie. Zgodnie z przepisami ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm., dalej: ustawa o VAT) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z 28 marca 2006 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz.U. nr 51, poz. 375 ze zm.) ma obowiązek stosowania kas rejestrujących do ewidencji obrotu i kwot podatku VAT należnego we wszystkich komórkach organizacyjnych dokonujących sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych.

Spółka wyjaśniła, że na prowadzonych przez nią stacjach paliw zainstalowanych jest około 3.300 kas rejestrujących. W sytuacji, gdy większość stacji paliw pracuje w systemie całodobowym przez siedem dni w tygodniu, a okres używalności kas ograniczony jest ilością (1.860) możliwych do zapisania raportów dobowych w ich modułach fiskalnych, po pięcioletnim okresie pracy kasy na stacji paliw musi zostać wymieniony w niej moduł fiskalny.

Ponadto spółka wyjaśniła, że w jej przypadku zapełnienie się modułu fiskalnego kasy jest równoznaczne z wycofaniem kasy z dalszego użytkowania, co spowodowane jest przez dwa czynniki - ekonomiczny i techniczny. Po pierwsze, w przypadku użytkowanych przez nią drukarek fiskalnych wymiana modułu fiskalnego to koszt rzędu 50% wartości nowej drukarki. Po drugie, zużycie techniczne części mechanicznych kasy w znaczący sposób zwiększa jej awaryjność, co powoduje realne zagrożenie, że po wymianie modułu fiskalnego kasy spółka zmuszona będzie do wycofania jej z eksploatacji z przyczyn technicznych przed kolejnym zapełnieniem modułu fiskalnego.

Spółka wyjaśniła, że po wycofaniu kasy z eksploatacji zgodnie z zapisem § 5 ust. 8 rozporządzenia Ministra Finansów z 4 lipca 2002 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące, oraz warunków stosowania tych kas przez podatników (Dz.U. nr 108 poz. 948 ze zm., dalej: rozporządzenie Ministra Finansów) dokonywany jest odczyt zawartości modułu fiskalnego kasy przez serwisanta, zamykający tym samym pracę kasy w trybie fiskalnym, w obecności pracownika urzędu skarbowego, który z tych czynności sporządza protokół.

Tak sporządzony i podpisany przez biorące udział w odczycie strony protokół jest podstawą do wystąpienia do naczelnika właściwego urzędu skarbowego z wnioskiem o wykreślenie kasy z ewidencji urzędu.

Spółka zadała zatem pytanie, czy w takiej sytuacji po otrzymaniu decyzji naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wykreśleniu kasy z ewidencji urzędu można przekazać ją do utylizacji bez konieczności odesłania jej do serwisu centralnego producenta celem demontażu modułu fiskalnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w odpowiedzi na wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej VAT w zakresie użytkowania kas rejestrujących uznał pierwotnie stanowisko spółki przedstawione we wniosku za nieprawidłowe. Powołując się na przepis § 5 ust. 8 rozporządzenia Ministra Finansów wyjaśnił, że zakończenie pracy w trybie fiskalnym przez każdą kasę lub wymiana pamięci fiskalnej kasy wymaga sporządzenia protokołu czynności odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy rejestrującej.

Na podstawie powyższego protokółu z czynności odczytania zawartości pamięci naczelnik właściwego urzędu skarbowego dokonuje wykreślenia tej kasy z rejestru urządzeń kasowych. Pamięć kasy fiskalnej po zapełnieniu staje się bezużyteczna, w związku z tym istnieje konieczność jej likwidacji zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia. Jednocześnie organ podatkowy wyjaśnił, że ustawodawca nie określił terminu przechowywania ani sposobu likwidacji zużytych kas, a ochroną objął tylko pamięć fiskalną kas rejestrujących.

Ponadto podkreślił, że po odczycie kasy, należy rolki paragonów wraz z książką serwisową przechowywać przez okres 5 lat. W związku z powyższym organ podatkowy wskazał, że brak jest regulacji dotyczącej obowiązku przechowywania przez podatników wycofanych z użycia kas rejestrujących. W konsekwencji po ich wycofaniu z użytku i dokonaniu wszelkich formalności określonych przepisami prawa, rozporządzenie kasami pozostaje w gestii podatnika.

Reasumując, w sytuacji gdy spółka zaprzestała używania kasy, po dokonaniu z udziałem pracownika urzędu skarbowego czynności odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy oraz sporządzeniu na tę okoliczność protokołu, a tym samym, kończąc pracę kasy w trybie fiskalnym - możliwe jest dokonanie likwidacji przedmiotowej kasy poza pamięcią fiskalną, która jest przekazana do producenta lub importera urządzenia fiskalnego, celem komisyjnego zniszczenia.

W ocenie organu podatkowego, unormowania przepisu § 5 ust. 9 rozporządzenia Ministra Finansów, znajdują zastosowanie dla wszystkich czynności wymienionych w ust. 8 przepisu, tj. odnoszą się do sytuacji związanych z odczytem pamięci kasy fiskalnej, która podlega wymianie, zarówno w warunkach jej wymiany bezpośrednio po dokonaniu tych czynności, jak i w przypadku gdy wymiany dokona inny, potencjalny użytkownik tej kasy.

Spółka wezwała organ podatkowy do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu podniosła, że wniosek o udzielenie interpretacji indywidualnej dotyczył przypadku zakończenia pracy kasy w trybie fiskalnym. W związku z powyższym, w ocenie spółki, przepis § 5 ust. 9 rozporządzenia Ministra Finansów nie może odnosić się do opisanego we wniosku stanu faktycznego, a stwierdzenie organu, że przepis ten znajduje zastosowanie we wszystkich czynnościach wymienionych w ust. 8, jest jej zdaniem całkowicie nieuprawnione i bezpodstawne.

Spółka wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji.

Po rozpatrzeniu sprawy WSA uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując wykładni powołanych przepisów Skład orzekający rozpoczął od wykładni językowej przepisów. Sąd podzielił argumentację spółki, że wykładnia językowa paragrafu 5 ust. 8 rozporządzenia Ministra Finansów pozwala na przyjęcie, że jego hipotezą objęte są dwa stany faktyczne:

• zakończenie pracy w trybie fiskalnym przez kasę rejestrującą fiskalną oraz
• wymiana pamięci fiskalnej kasy rejestrującej.

W obu stanach faktycznych należy zachować się w identyczny sposób, to jest dokonać z udziałem pracownika urzędu skarbowego czynności określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, czyli sporządzić protokół z czynności odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy.

Odnośnie zaś zapisu ust. 9 powołanego paragrafu Sąd stwierdził, że obejmuje on jeden stan faktyczny: sytuację, w której podatnik dokonuje wymiany pamięci fiskalnej kasy. Wymiana pamięci fiskalnej kasy wiąże się z koniecznością odesłania pamięci podlegającej wymianie do importera lub producenta celem jej przechowywania przez okres trzech miesięcy po którym to okresie nastąpi zniszczenie pamięci fiskalnej kasy.

A zatem tylko sytuacja opisana w ust. 9 paragrafu 5 rozporządzenia Ministra Finansów - wymiana pamięci kasy fiskalnej - dotyczy wyłącznie odesłania pamięci fiskalnej kasy podlegającej wymianie.

Analizując przepisy powołanego rozporządzenia jako całości Sąd nie znalazł podstaw, aby znaczeniem pojęcia pamięć fiskalna kasy rejestrującej użytym w paragrafie 5 ustęp 9 rozporządzenia Ministra Finansów objąć również kasę rejestrującą kończącą pracę w trybie fiskalnym. Tego typu zabieg interpretacyjny nie jest możliwy z uwagi na fakt, że w paragrafie 1 ww. rozporządzenia, zawierającym wyjaśnienie, w jaki sposób rozumieć należy definicje użyte w jego treści, brak jest jakiegokolwiek zapisu pozwalającego na dokonanie powyższego zabiegu interpretacyjnego.

Podkreślić również należy, że ani przepisy art. 111 i 112 ustawy o VAT nie pozwalają na utożsamienie pojęcia kasa rejestrująca z pojęciem pamięć fiskalna kasy, ani przepisy ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 ze zm.), na podstawie których wydane było przedmiotowe rozporządzenie nie pozwalają na przeprowadzenie powyższego zabiegu interpretacyjnego.

W konsekwencji, po zakończeniu pracy przez kasę rejestrującą w trybie fiskalnym i po przeprowadzeniu czynności opisanych w załączniku nr 4 do powołanego rozporządzenia, przy jednoczesnym obowiązku przestrzegania pozostałych przepisów rozporządzenia w tym dotyczących przechowywania wydruków z kasy rejestrującej nie zachodzi w ocenie sądu konieczność dalszej ochrony pamięci fiskalnej kasy rejestrującej, która zakończyła pracę w trybie fiskalnym.

Oznacza to, w ocenie Sądu, że nie zachodzą przesłanki pozwalające, nawet w drodze analogii, na przyjęcie, że § 5 ustęp 9 rozporządzenia Ministra Finansów winien być rozumiany jako nakładający na podatnika obowiązek przekazania pamięci fiskalnej kasy rejestrującej, która zakończyła pracę w trybie fiskalnym i w stosunku do której przeprowadzone zostały czynności, o których mowa w załączniku 4 do rozporządzenia do producenta lub importera celem jej przechowywania przez okres trzech miesięcy po którym to okresie zostanie ona zniszczona.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie ostatecznie przyznał rację spółce. Zgodnie z § 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Finansów, przez moduł fiskalny kasy rozumie się urządzenie rejestrujące obrót i wyliczające kwoty podatku należnego, a także sterujące w jednoznaczny sposób wydrukiem wszystkich dokumentów drukowanych przez kasę oraz wyświetlaczem kasy. Natomiast w myśl § 1 pkt 9 pod pojęciem pamięci fiskalnej kasy rozumie się urządzenie umieszczone w twardej nieprzezroczystej masie, umożliwiające trwały jednokrotny zapis danych dopuszczonych programem pracy kasy bez możliwości ich likwidacji oraz wielokrotny odczyt tych danych, które są nieusuwalne bez zniszczenia samego urządzenia.

Na podstawie § 5 ust. 8 rozporządzenia Ministra Finansów zakończenie pracy w trybie fiskalnym przez każdą kasę lub wymiana pamięci fiskalnej kasy wymaga dokonania, z udziałem pracownika urzędu skarbowego, czynności określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia (a mianowicie sporządzenia protokołu czynności odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy rejestrującej).

Zgodnie z § 5 ust 9 rozporządzenia Ministra Finansów pamięć fiskalna podlegająca wymianie, po dokonanych czynnościach określonych w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów, jest przechowywana przez producenta lub importera przez okres 3 miesięcy od daty ich dokonania, a po tym okresie - komisyjnie zniszczona.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał także, że w sytuacji gdy jednostka zaprzestała używać kasy, po dokonaniu z udziałem pracownika urzędu skarbowego czynności odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy oraz sporządzeniu na tę okoliczność protokołu, a tym samym kończąc pracę kasy w trybie fiskalnym, nie ma ona obowiązku wymontowania pamięci fiskalnej i odesłania jej do producenta.

Tekst opublikowano: 27 lipca 2009 r.