Wpływ faktury pierwotnej, a prawo do odliczenia VAT

W przypadku gdy podatnik otrzyma pierwotną fakturę i odnotuje jej wpływ, jednak zwróci ją sprzedawcy z prośbą o sprostowanie, to fakt zagubienia faktury pierwotnej powoduje, że prawo do odliczenia VAT powstaje w momencie otrzymania tej faktury. Późniejsze wystawienie duplikatu na prawo do odliczenia podatku nie wpływa. Jeśli natomiast faktura pierwotna nie wpłynęła w ogóle do podatnika, to odliczenie VAT naliczonego jest możliwe dopiero w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał duplikat faktury lub w miesiącu następnym. Tak interpretują przepisy niektóre ograny podatkowe.

Spółka otrzymała oryginał faktury VAT w czerwcu, który zaraz po otrzymaniu zwróciła wystawcy z prośbą o sprostowanie. Wykonawca robót nie wyraził zgody na zmniejszenie jej wartości, skierował sprawę do sądu i nie przekazał spółce zwróconej faktury.

Ponieważ oryginał faktury wpłynął w czerwcu, tym samym podatek VAT naliczony zdaniem spółki należało rozliczyć w miesiącu otrzymania faktury pierwotnej poprzez korektę deklaracji VAT za czerwiec.

Spółka, aby upewnić się co do swojego stanowiska, wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w swojej indywidualnej sprawie.

Organ I instancji uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 86 ust. 10 pkt 1 oraz ust. 11 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT) prawo do obniżenia podatku należnego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny, z zastrzeżeniem pkt 2-4 oraz ust. 11, 12, 16 i 18, albo w następnym okresie rozliczeniowym.

W związku z tym, że spółka nie posiadała faktury potwierdzającej dokonaną transakcję zastosowanie zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego miał przepis § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 maja 2005 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 95, poz. 798). Zatem jeżeli oryginał faktury lub faktury korygującej ulegnie zniszczeniu albo zginie, sprzedawca - na wniosek nabywcy - ponownie wystawia fakturę lub fakturę korygującą, zgodnie z danymi zawartymi w kopii tej faktury lub faktury korygującej.

Zdaniem organu podatkowego faktura lub faktura korygująca wystawiona ponownie musi dodatkowo zawierać wyraz DUPLIKAT oraz datę wystawienia duplikatu. Pojęcie "faktury" użyte w przepisie art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT należy więc rozumieć w znaczeniu szerszym, tj. obejmującym obok faktur pierwotnych, także faktury korygujące, duplikaty faktur oraz inne dokumenty traktowane na równi z fakturami sensu stricto.

W decyzji wydanej w wyniku zażalenia spółki Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu (pismo z 4 lipca 2007 r., sygn.: PP-I/443-87/07/AR) przyznał rację spółce.

Zdaniem organu odwoławczego spółka w zaistniałej sytuacji powinna była wystąpić do wystawcy faktury o ponowne przesłanie oryginału faktury pierwotnej i upewnić się, czy zaistniały przesłanki do wystawienia duplikatu. Zgodnie bowiem z § 22 ust. 1 ww. rozporządzenia sprzedawca wystawia ponownie fakturę, jeżeli oryginał faktury ulegnie zniszczeniu albo zginie.

W wyroku z marca 2007 r. (sygn. akt I FSK 541/06) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że jeśli podmiot nie zakwestionuje skutecznie, że oryginały faktur zostały mu jednak doręczone, to fakt ten wywoła określone skutki prawne dla VAT, tj. ustanowi prawo do odliczenia z nich podatku naliczonego. Doręczenie kolejnych dokumentów faktur, tj. duplikatów, tego prawa już nie ustanowi. Wówczas rozliczenia VAT z otrzymanych duplikatów faktur należy dokonać wyłącznie w drodze korekty deklaracji.

Uznanie, że podatnik zawsze ma prawo do dokonania odliczenia w momencie otrzymania duplikatu faktury, doprowadziłoby do destabilizacji obrotu gospodarczego. Wtedy to podatnik, a nie przepisy, decydowałby, kiedy powstaje prawo do odliczenia VAT: w momencie otrzymania oryginału, czy otrzymania duplikatu.

W świetle powyższego wyroku, zdaniem organu podatkowego, sam fakt wpływu faktury pierwotnej do podmiotu rodzi termin podatkowy, uprawniający do zastosowania odliczenia, zgodnie z art. 86 ust. 10 pkt 1 oraz ust. 11 ustawy o VAT.

Odesłanie faktury do wystawcy z żądaniem jej sprostowania nie wstrzymywało tego terminu. Nie zmieni tego terminu również zgubienie faktury pierwotnej, której wpływ uprzednio odnotowano.

Gdyby natomiast faktura pierwotna w ogóle nie dotarła do nabywcy, wówczas mógłby on dokonać stosownego obniżenia w rozliczeniu za okres, w którym otrzymano duplikat faktury, lub w miesiącu następnym.