Z dniem 1 października 2009 r. ubezpieczenie społeczne rolników będzie ustawało od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu. Zmiany zostaną wprowadzone również dla osób prowadzących dodatkowo pozarolniczą działalność gospodarczą ubezpieczonych w KRUS.
1 października 2009 r. wchodzą w życie przepisy ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2009 r. nr 79 poz. 667).
Istotne zmiany dotyczące podlegania temu ubezpieczeniu i wymiaru składek jakie wprowadza nowa ustawa omawiamy poniżej.
1. Podleganie ubezpieczeniu rolniczemu
Zgodnie z nowymi przepisami ubezpieczenie społeczne rolników będzie przysługiwało jedynie w okresie, w którym zostały spełnione warunki do objęcia tym ubezpieczeniem. Zmiana została również wprowadzona w przepisach regulujących ustanie ubezpieczenia.
Przypomnijmy, że obecnie zgodnie z art. 3a ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291 z późn. zm., dalej ustawa o ubezpieczeniu rolników) ubezpieczenie społeczne rolników ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu. Natomiast od 1 października br. ubezpieczenie społeczne rolników będzie ustawało już od dnia następującego po dniu, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu.
Zgodnie z obecnym stanowiskiem ZUS, jeżeli przyczyną ustania ubezpieczenia społecznego rolników jest objęcie rolnika lub domownika obowiązkiem ubezpieczeń społecznych w ZUS (np. z tytułu stosunku pracy), obowiązek ubezpieczeń w ZUS powstanie pierwszego dnia następującego po ustaniu ubezpieczenia w KRUS.
Zatem, jeżeli pracodawca zatrudni rolnika lub domownika w ramach stosunku pracy, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników będzie musiał tego pracownika zgłosić obowiązkowo do ZUS i opłacać za niego składki na ubezpieczenia społeczne. Zatrudniony pracownik (rolnik) tym samym przestanie podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników i będzie musiał był wyłączony z tego ubezpieczenia.
Zgodnie z art. 7 oraz art. 16 ustawy o ubezpieczeniu rolników - ubezpieczeniu społecznemu rolników nie podlega osoba, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu.
Inne ubezpieczenie społeczne to obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych lub o zaopatrzeniu emerytalnym określone w odrębnych przepisach.
W związku z tym, jeżeli rolnik lub domownik rolnika podlega ubezpieczeniom społecznym w ZUS, to nie może jednocześnie być objęty ubezpieczeniem społecznym rolników w KRUS.
2. Składki na KRUS
Od 1 października br. składki będą miały wymiar miesięczny, a nie kwartalny jak było do tej pory. Jeżeli okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników będzie krótszy niż miesiąc, składki zostaną obliczone proporcjonalnie do liczby dni podlegania ubezpieczeniu. Oznacza to, że składka na ubezpieczenie będzie wymierzana jedynie za faktyczny okres podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.
Miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za każdą osobę, w tym także za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą podlegającą temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie będzie miała równą wysokość, która będzie odpowiadać jej pojedynczemu wymiarowi.
Składka miesięczna za każdego ubezpieczonego, podlegającego ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu od 1 października br. wynosić będzie 10% emerytury podstawowej. Obecnie składka jest opłacana w wymiarze kwartalnym, odpowiadającym kwocie 30% emerytury podstawowej.
3. Osoba prowadząca działalność gospodarczą ubezpieczona w KRUS
Osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlegająca ubezpieczeniu rolniczemu będzie miała obowiązek opłacać miesięczną składkę emerytalno-rentową w jej podwójnym wymiarze. Zaś na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w pojedyńczej wysokości.
Warto zauważyć, że ubezpieczenie osób prowadzących dodatkowo pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujących przy jej prowadzeniu, które:
1) nie zachowają ustawowego terminu na złożenie oświadczenia o rozpoczęciu prowadzenia tej działalności lub współpracy przy jej prowadzeniu - ustanie od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności lub współpracy,
2) nie zachowają ustawowego terminu na złożenie zaświadczenia o wysokości podatku należnego od przychodów z tej działalności za poprzedni rok podatkowy - ustanie z dniem, do którego ubezpieczony był zobowiązany złożyć przedmiotowe zaświadczenie.
4. Zróżnicowany wymiar składek
Przepisy wprowadzają od 1 października br. dla części osób ubezpieczonych w KRUS zróżnicowany wymiar składki emerytalno-rentowej. Rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 50 ha przeliczeniowych, będzie zobowiązany opłacać podstawową składkę w wysokości 10% emerytury podstawowej oraz dodatkowo składkę emerytalno-rentową za każdego podlegającego w jego gospodarstwie rolnika i jego małżonka, w wysokości:
- 12% emerytury podstawowej - w przypadku, gdy gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 50 ha przeliczeniowych do 100 ha przeliczeniowych,
- 24% emerytury podstawowej - w przypadku, gdy gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 100 ha przeliczeniowych do 150 ha przeliczeniowych,
- 36% emerytury podstawowej - w przypadku, gdy gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 150 ha przeliczeniowych do 300 ha przeliczeniowych,
- 48% emerytury podstawowej - w przypadku, gdy gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 300 ha przeliczeniowych.
Podstawa prawna: - art. 3a ust. 1, art. 7 oraz art. 16 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. nr 50, poz. 291, z późn. zm.),
- art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.),
- art. 1 pkt 2 oraz art. 5 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. nr 79, poz. 667, z późn. zm.).
- art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.),
- art. 1 pkt 2 oraz art. 5 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. nr 79, poz. 667, z późn. zm.).
