Uwaga! Ważne dla płatników zasiłków chorobowych - zmiany w zasadach ustalania zasiłków chorobowych

Od 1 lipca 2004 r. służby płacowe firm zatrudniających przynajmniej 20 osób powinny się zastosować do nowego sposobu liczenia zasiłków chorobowych. Od tej daty zmieniło się bowiem kilka ważnych przepisów ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dotyczących, między innymi, zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków oraz zasad ich wypłaty po ustaniu ubezpieczenia.
A zatem, jeżeli Twoja firma zatrudnia przynajmniej 20 pracowników, zapoznaj się z tymi zasadami.

Nowości wprowadziła ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 121 poz. 1264).

Nowela do ustawy o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa uporządkowała zasady wypłaty zasiłków chorobowych po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego dla osób posiadających inne źródła dochodów.

W takiej sytuacji zasiłek z tytułu niezdolności do pracy powstałej zarówno podczas ubezpieczenia chorobowego, jak i po jego ustaniu nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu tego ubezpieczenia, jeżeli były pracownik:
- ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,
- kontynuuje lub podjął działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo zapewniającą prawo do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby,
- nie nabył prawa do zasiłków podczas ubezpieczenia,
- jest uprawniony do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
- podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Dotychczas istniały wątpliwości, czy sankcję tę można stosować w razie zwolnienia lekarskiego powstałego jeszcze podczas zatrudnienia, a trwającego jeszcze po jego zakończeniu. Nowela rozwiała je ostatecznie.

Wyjaśniamy jednocześnie, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.) ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli ten rolnik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty, albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

W związku z tym, jeżeli niezdolność do pracy z powodu choroby powstała w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego albo od następnego dnia po ustaniu ubezpieczenia chorobowego a z oświadczenia będzie wynikało, że osoba ta posiada gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, osoba ta nie będzie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Proszę zwrócić uwagę na poniższe przykłady:



Jeżeli natomiast niezdolność do pracy powstanie po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, po co najmniej jednodniowej przerwie, prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie będzie przysługiwało, gdyż osoba posiadająca gospodarstwo rolne będzie podlegała z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników.



Ponadto wprowadzono kolejne ograniczenie wysokości podstawy wymiaru zasiłku chorobowego wypłacanego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego - do 100% przeciętnego wynagrodzenia (dotychczas było 200%). Limit ten dotyczy również świadczenia rehabilitacyjnego.



Przypominamy, że każdy pracodawca zarówno zatrudniający co najmniej 20 pracowników, jak i ten, który zatrudnia mniej niż 20 pracowników, musi przesłać do ZUS druk ZUS-Z3.
A zatem niezależnie od tego czy Twoja firma zatrudnia co najmniej 20 pracowników czy mniej niż 20 pracowników, jeżeli pracownik zatrudniony w niej choruje po ustaniu stosunku pracy, masz obowiązek przesłać do ZUS druk ZUS-Z3.

Jeżeli były pracownik zaczął absencję chorobową jeszcze w czasie trwania stosunku pracy i trwa ona nadal po ustaniu stosunku pracy - powinieneś wysłać druk ZUS-Z3 do ZUS z urzędu, jako załącznik do zwolnienia lekarskiego, które jednocześnie przesłałeś do ZUS.
Jeżeli natomiast były pracownik zachoruje po ustaniu stosunku pracy - druk ten masz obowiązek przesłać do ZUS jeżeli albo były pracownik, albo ZUS o to wystąpi.



Musisz wiedzieć, że od 1 lipca 2004 r. podstawy wymiaru zasiłków nie ustalasz na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego, jak i innego rodzaju nie było przerwy, albo była, ale krótsza niż 3 miesiące.

Dotychczas nie ustalałeś na nowo podstawy wymiaru zasiłków tego samego rodzaju, jeżeli między okresami ich pobierania nie było przerwy, albo była, ale krótsza niż 3 miesiące.

Zapoznaj się z poniższymi przykładami:







Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, którego wypłata po 6 miesiącach została przedłużona należy zwaloryzować wskaźnikiem obowiązującym w danym kwartale.
Ta zwaloryzowana podstawa wymiaru może stanowić podstawę wymiaru kolejnego zasiłku, który pracownik otrzyma po powrocie do pracy.



W wielu urzędach wypłaca się pracownikom dodatki stażowe obok wynagrodzenia za czas choroby oraz obok zasiłku chorobowego. Nie wypłaca się dodatków stażowych przy wypłacie oprócz zasiłku macierzyńskiego. A zatem, jeżeli pracownica choruje, to oprócz zasiłku chorobowego dostaje dodatek stażowy w pełnej wysokości. Nie jest on więc wliczany do podstawy wymiaru tego zasiłku.
Jeżeli natomiast przy zasiłku macierzyńskim dodatek stażowy nie jest wypłacany - powinien być uwzględniony w podstawie wymiaru zasiłku macierzyńskiego.





Innymi zmianami wprowadzonymi do ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego w razie choroby i macierzyństwa są zmiany dotyczące m.in. sposobu dokumentowania daty porodu.
Od 1 lipca 2004 r. przewidywaną datę porodu określa zaświadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym druku, zaś datę porodu dokumentuje się skróconym odpisem aktu urodzenia dziecka.
Przypomnijmy, że dotychczas w ustawie był zapis, że datę porodu można było dokumentować zaświadczeniem lekarskim.

Lekarz orzecznik ZUS, który skrócił ubezpieczonemu okres niezdolności do pracy orzeczony w zaświadczeniu lekarskim (ZUS-ZLA), stwierdzając w wyniku badania kontrolnego jego wcześniejszą zdolność do pracy, powinien o tym powiadomić lekarza, który wystawił zaświadczenie. Dotychczas lekarz orzecznik nie miał takiego obowiązku.

Od 1 stycznia 2005 r. od orzeczenia lekarza orzecznika np. w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego będzie można się odwołać do komisji lekarskich ZUS. Komisje będą stanowiły drugą instancję orzeczniczą w ZUS.

Autor: Krystyna Tymorek, radca prawny