Kolejna modyfikacja systemu finansów stawia sobie za cel m.in.: ograniczanie deficytu sektora samorządowego, utrzymanie limitu 60% długu JST, prowadzenie regulacji nakładających odpowiedzialność z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych w przypadku przekroczenia przez JST poziomu długu, spłaty zobowiązań lub niezachowania wyniku budżetu. Sprawdź, jakie zmiany szykują się w ustawie o finansach publicznych i kiedy zaczną obowiązywać.
© FotoChannels / Glow Images
Z analizy danych ze sprawozdań JST za poprzednie lata wynika, że deficyt jednostek samorządu terytorialnego systematycznie wzrasta. Dług ten z kolei zaliczany jest do państwowego długu publicznego. Przyczyną wzrostu poziomu deficytów była m.in. realizacja dużych inwestycji, w tym związanych z rozbudową infrastruktury publicznej.
Specjaliści analizujący temat stwierdzili, że deficyt i tempo przyrostu zadłużenia JST są tak duże, że potrzebne jest podjęcie działań zapobiegawczych oraz wzmocnienie obecnie funkcjonujących ograniczeń dotyczących zadłużenia.
Dług a ustawa obecnie obowiązująca o finansach publicznych
W myśl art. 217 ustawy o finansach publicznych obowiązującej w 2011 r. deficyt budżetu jednostki samorządu terytorialnego, rozumiany jako ujemna różnica pomiędzy dochodami a wydatkami budżetu może być sfinansowany przychodami pochodzącymi m.in. z takich źródeł jak: kredyty, pożyczki, czy prywatyzacja majątku.
Wielkość deficytu nie jest ograniczona przepisami prawa, jednak mając na względzie relacje między deficytem a długiem JST, przepisy ustawy o finansach publicznych ograniczają obecnie spłatę zobowiązań i poziom długu JST (art. 85 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych oraz art. 169-171 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, które mają zastosowanie do końca 2013 r.)
Przepisy te ograniczają kwotę spłat rat kredytów i pożyczek, wykupów papierów wartościowych oraz kwot wynikających z udzielonych przez JST poręczeń oraz gwarancji do limitu 15% planowanych na dany rok budżetowy dochodów jednostki samorządu terytorialnego.
Będzie nowy wskaźnik zadłużenia
Począwszy od 2014 r. będą miały zastosowanie art. 243 i art. 244 ustawy o finansach publicznych, które związane są z tzw. nowym indywidualnym wskaźnikiem obsługi zadłużenia jednostki samorządu terytorialnego.
Organ stanowiący JST nie będzie mógł uchwalić budżetu, którego realizacja spowoduje, że w roku budżetowym oraz w latach relacja łącznej kwoty spłat przypadających w danym roku budżetowym, o których mowa w tym przepisie do planowanych dochodów ogółem budżetu przekroczy odpowiednio obliczoną średnią arytmetyczną (art. 243 ustawy o finansach publicznych).
Przepisy artykułu 243 uofp mają mieć zastosowanie od projektu budżetu na rok 2014, z tym że już na lata 2011-2013 powinny być wyliczone i przedstawione w uchwale o WPF
Co się zmieni w ustawie o finansach publicznych?
Poniżej przedstawiamy najważniejsze propozycje zmian do ustawy o finansach publicznych, które dotyczą:
- mechanizmu ograniczania deficytu sektora samorządowego, który funkcjonowałby od 2012 r.,
- utrzymania limitu 60% długu JST,
- wprowadzenia regulacji nakładających odpowiedzialność z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych w przypadku przekroczenia przez JST poziomu długu, spłaty zobowiązań lub niezachowania wyniku budżetu,
- dodania delegacji do wydania rozporządzenia przez Ministra Finansów, określającego zakres danych i objaśnień ujętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej oraz częstotliwość i formę przekazywania tych danych do Ministra Finansów,
- zwiększenia zakresu informacji o wynik prognozowany przez samorządowe osoby prawne należącego do sektora finansów publicznych,
- zmian uelastyczniających gospodarkę finansową JST.
W jaki sposób cele mają być zrealizowane?
- Organ stanowiący JST ma zostać uprawniony do podjęcia uchwały na podstawie, której będzie możliwe odstąpienie od dochodzenia lub egzekucji niewielkich należności o charakterze cywilnoprawnym oraz niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym od osób fizycznych i prawnych, jeżeli nie będą one związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednostki będą mogły odstąpić od dochodzenia należności, których wartość będzie niższa od wydatków przeznaczonych na ich dochodzenie lub egzekucję.
- Minister Finansów będzie miał większe uprawnienia do żądania od jednostek sektora finansów publicznych lub od organów nadzoru nad działalnością tych jednostek dodatkowych informacji o bieżącym i prognozowanym zadłużeniu nadzorowanych lub podległych jednostek oraz o jego strukturze, jak również informacji o bieżącym i prognozowanym deficycie nadzorowanych lub podległych jednostek oraz o sposobie jego sfinansowania.
- Wnioskodawca, który będzie zgłaszał propozycje zmiany do projektu uchwały budżetowej lub uchwały budżetowej, będzie zobowiązany do przedstawienia przewidywanych skutków finansowych propozycji oraz wskazać źródło sfinansowania, jeżeli propozycja pociągnie za sobą obciążenie budżetu JST.
- JST będzie musiała przekazywać projekt uchwały budżetowej, projekt uchwały w sprawie wieloletniej prognozy finansowej JST oraz uchwał i zarządzeń podejmowanych przez organy JST w sprawach budżetu, Wieloletniej Prognozy Finansowej JST i ich zmian - do regionalnych izb obrachunkowych.
- Minimalna wymagana wysokość rezerwy celowej tworzonej w budżecie JST na realizację zadań z zakresu zarządzania kryzysowego będzie obniżona.
- W celu ułatwienia zarządzania przedszkolami, szkołami i placówkami oświatowo wychowawczymi, jak również zmniejszenia wydatków ponoszonych przez jednostki samorządu terytorialnego na ich administrowanie zmienią się regulacje ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
- Zmienią się regulacje ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne w celu zracjonalizowania kosztów oświetlenia ulic.
Kiedy będzie trzeba zastosować nowe przepisy?
Jednostki samorządu terytorialnego w celu zachowania limitu określonego na 2012 r. mają dostosować Wieloletnie Prognozy Finansowe i budżety do 31 maja 2012 r.
Deficyt z końca lutego
Przepisy art. 87b-87f znowelizowanej uofp dotyczące ustalenia deficytów JST mają mieć zastosowanie w 2012 r. do uchwalonych Wieloletnich Prognoz Finansowych i budżetów jednostek samorządu terytorialnego według stanu na dzień 28 lutego 2012 r., z tym że przepis dotyczący doliczania do deficytów JST deficytów ich związków nie ma mieć zastosowania do ustalenia deficytów jednostek samorządu terytorialnego na 2012 r.
Kwota gwarantowana deficytu dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego w 2012 r. ma stanowić póki co 100% maksymalnej kwoty dopuszczalnego deficytu wszystkich jednostek samorządu terytorialnego.
Minister Finansów poda niezbędne dane
Dane niezbędne do ustalenia wszelkich wartości, które przewidują nowe przepisy, takie jak suma planowanych na rok budżetowy deficytów poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, czy też tzw. wskaźnik Kg na 2012 r., o którym mowa w projekcie ustawy zmieniającej Minister Finansów ma podać do publicznej wiadomości w terminie do 15 marca 2012 r.
Wieloletnie Prognozy Finansowe po nowemu
Ponieważ nowelizacja ustawy o finansach publicznych ma ujednolicić kształt wieloletnich prognoz finansowych, jednostki samorządu terytorialnego mają zostać zobowiązane do dostosowania treści uchwał w sprawie Wieloletnich Prognoz Finansowych do wymogów wynikających z nowych przepisów. Zaproponowano, aby nastąpiło to nie później niż do dnia 31 maja 2012 r.
60% w 2013 r.
Ograniczenie wprowadzane do ustawy o finansach publicznych w nowym art. 245a (przywracane ograniczenie 60%) ma mieć po raz pierwszy zastosowanie do uchwał budżetowych jednostek samorządu terytorialnego na rok 2013.
Podstawa prawna: - projekt ustawy z 8 grudnia 2011 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw.
