Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowelizacji ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2002 r. nr 199, poz. 1673 z późn. zm., dalej ustawa wypadkowa). Jeżeli zaproponowane w noweli zmiany wejdą w życie ZUS będzie mógł prowadzić badania zagrożeń wspólnie z Centralnym Instytutem Ochrony Pracy – Państwowym Instytutem Badawczym.
Obecnie zgodnie z art. 37 ustawy wypadkowej w ustawie budżetowej określa się corocznie kwotę wydatków na prewencję wypadkową w wysokości do 1% należnych składek na ubezpieczenie wypadkowe przewidzianych w planie finansowym Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na dany rok budżetowy.
Środki ww. przeznacza się na finansowanie działalności związanej z zapobieganiem wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, a w szczególności na:
- analizy przyczyn i skutków wypadków przy pracy, a zwłaszcza wypadków śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych, oraz chorób zawodowych;
- upowszechnianie wiedzy o zagrożeniach powodujących wypadki przy pracy i choroby zawodowe oraz sposobach przeciwdziałania tym zagrożeniom;
- prowadzenie prac naukowo-badawczych mających na celu eliminację lub ograniczenie przyczyn powodujących wypadki przy pracy i choroby zawodowe.
Działania w zakresie prewencji wypadkowej zostały powierzone ZUS. Prawidłowo prowadzona przy odpowiednich nakładach, może w znaczącym stopniu obniżyć wydatki z tego ubezpieczenia na świadczenia dla osób poszkodowanych, jak również zredukować koszty ponoszone przez te osoby oraz przez pracodawców.
Jednak jak wynika z analiz prewencja wypadkowa ZUS jest nieefektywna, ponieważ Zakład nie dysponuje dostatecznymi instrumentami pozwalającymi na ich skuteczne realizowanie. Nie ma narzędzi pozwalających badać warunki pracy i projektować
nowe rozwiązania organizacyjne i techniczne, które mają służyć eliminacji lub ograniczeniu przyczyn powodujących wypadki przy pracy i choroby zawodowe.
Dlatego został przygotowany projekt nowelizacji ustawy wypadkowej. Zawarte w nim rozwiązania mają się przyczynić do zapewnienia odpowiedniej, jakości i efektywności podejmowanych działań w zakresie prewencji wypadkowej, mających na celu eliminację lub ograniczenie przyczyn powodujących wypadki przy pracy i choroby zawodowe.
Z noweli wynika, że działalność prewencyjną ma prowadzić ZUS wspólnie z Centralnym Instytutem Ochrony Pracy – Państwowym Instytutem Badawczym z siedzibą w Warszawie w ramach programu badań naukowych i prac rozwojowych. Działalność ta prowadzona byłaby w oparciu o programy działań prewencyjnych. Programy te powinny uwzględniać wskaźniki częstości i koszty wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz liczbę osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia, a także cele i kierunki strategii Unii Europejskiej w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, a także uwzględniać wyniki badań naukowych i prac rozwojowych. Programy takie sporządzane byłyby przez Zarząd ZUS, któremu ustawodawca powierzył funkcje zarządzania funduszami Zakładu i prowadzenia gospodarki finansowej.
Prowadzone działania mają usprawnić pracę nad wdrażaniem bezpieczniejszych procedur w pracy, co z kolei przełoży się na zmniejszenie liczby wypadków i zredukuje wypłaty na świadczenia dla osób poszkodowanych.
Warto wspomnieć, że docelowo efektem projektowanych zmian ma być zmniejszenie wymiaru składki wypadkowej.
Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej.
Podstawa prawna: ustawa o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt z 22 czerwca 2009 r.).
