Naprawiłeś samochód kontrahentowi z Unii. Czy upewniłeś się, że nie jest to jego prywatny samochód? Sprawdź, jakie znaczenie dla opodatkowania ma wykonanie usługi na potrzeby prywatne przedsiębiorcy.
Od dnia 1 stycznia 2010 r. masz do czynienia z nowymi regulacjami dotyczącymi ustalania miejsca świadczenia dla usług. Wprowadzone zostały dwie nowe zasady ogólne - jedna z nich dotyczy miejsca świadczenia dla usług świadczonych na rzecz przedsiębiorców, druga z nich dotyczy ustalania miejsca świadczenia na rzecz konsumentów (podmiotów niebędących przedsiębiorcami).
Istnieją pewne wyjątki od tych dwóch zasad ogólnych, lecz jest ich mniej niż dotychczas i dotyczą przede wszystkim usług świadczonych na rzecz konsumentów. W przypadku usług świadczonych na rzecz podatników (przedsiębiorców) wyjątków tych jest zdecydowanie mniej.
Od dnia 1 stycznia 2010 r. w przypadku świadczenia usługi na rzecz podatników (przedsiębiorców) regułą będzie to, że miejsce świadczenia usług ustalane będzie według siedziby usługobiorcy. Jeśli podatnik - usługobiorca ma stałe miejsce prowadzenia działalności, zaś usługi są świadczone właśnie dla tego stałego miejsca, to wówczas miejscem świadczenia będzie właśnie to stałe miejsce prowadzenia działalności (a nie państwo siedziby).
Wyjątek od reguły ogólnej dotyczącej miejsca świadczenia usług nabywanych przez podatników dotyczy przypadku nabycia tych usług na potrzeby prywatne innych podmiotów. Dotyczy to sytuacji, w której usługi są nabywane przez podatnika, bądź to na jego potrzeby prywatne (w przypadku podatnika-osoby fizycznej), bądź też na potrzeby prywatne pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych lub członków stowarzyszenia.
Potrzeby prywatne to takie potrzeby, których zaspokojenie nie ma związku z celem i zakresem prowadzonej przez nabywcę działalności. Kupowane usługi nie są niezbędne dla wykonywania działalności gospodarczej usługobiorcy.
W przypadku nabywania przez podatnika usług na potrzeby prywatne zastosowanie ma reguła wynikająca z art. 28c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm, dalej: ustawa o VAT), która wiąże miejsce świadczenia z siedzibą (miejscem zamieszkania, stałym miejscem prowadzenia działalności) usługodawcy.
W wielu przypadkach problemem może być ustalenie, czy dana usługa jest nabywana przez podatnika na potrzeby prywatne (jego, bądź wskazanych w przepisach osób), czy też na potrzeby związane z działalnością. Ma to zaś istotne znaczenie dla miejsca opodatkowania.
Istnieją pewne wyjątki od tych dwóch zasad ogólnych, lecz jest ich mniej niż dotychczas i dotyczą przede wszystkim usług świadczonych na rzecz konsumentów. W przypadku usług świadczonych na rzecz podatników (przedsiębiorców) wyjątków tych jest zdecydowanie mniej.
Od dnia 1 stycznia 2010 r. w przypadku świadczenia usługi na rzecz podatników (przedsiębiorców) regułą będzie to, że miejsce świadczenia usług ustalane będzie według siedziby usługobiorcy. Jeśli podatnik - usługobiorca ma stałe miejsce prowadzenia działalności, zaś usługi są świadczone właśnie dla tego stałego miejsca, to wówczas miejscem świadczenia będzie właśnie to stałe miejsce prowadzenia działalności (a nie państwo siedziby).
Wyjątek od reguły ogólnej dotyczącej miejsca świadczenia usług nabywanych przez podatników dotyczy przypadku nabycia tych usług na potrzeby prywatne innych podmiotów. Dotyczy to sytuacji, w której usługi są nabywane przez podatnika, bądź to na jego potrzeby prywatne (w przypadku podatnika-osoby fizycznej), bądź też na potrzeby prywatne pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych lub członków stowarzyszenia.
Potrzeby prywatne to takie potrzeby, których zaspokojenie nie ma związku z celem i zakresem prowadzonej przez nabywcę działalności. Kupowane usługi nie są niezbędne dla wykonywania działalności gospodarczej usługobiorcy.
W przypadku nabywania przez podatnika usług na potrzeby prywatne zastosowanie ma reguła wynikająca z art. 28c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm, dalej: ustawa o VAT), która wiąże miejsce świadczenia z siedzibą (miejscem zamieszkania, stałym miejscem prowadzenia działalności) usługodawcy.
W wielu przypadkach problemem może być ustalenie, czy dana usługa jest nabywana przez podatnika na potrzeby prywatne (jego, bądź wskazanych w przepisach osób), czy też na potrzeby związane z działalnością. Ma to zaś istotne znaczenie dla miejsca opodatkowania.
PRZYKŁAD
Polski podatnik dokonuje napraw samochodów. Wykonał naprawę samochodu dla podatnika niemieckiego (przedsiębiorcy jednoosobowego). Naprawa dotyczy ciężarówki, bądź ciągnika siodłowego. W tym przypadku z samego charakteru usługi wynika, że raczej jest ona świadczona na potrzeby usługobiorcy związane z jego działalnością. Można przyjąć, że taka usługa ma miejsce świadczenia poza Polską (w państwie usługobiorcy).
Ten sam niemiecki usługobiorca może podstawić wszakże do naprawy samochód osobowy. W tym przypadku charakter usługi nie rozstrzyga, czy usługa jest świadczona na potrzeby działalności gospodarczej usługobiorcy, czy też na potrzeby prywatne (jego, bądź pracowników). Możliwe jest zarówno, że usługa jest nabywana na cele związane z działalnością (wtedy będzie opodatkowana poza Polską), jak i to - że ma ona służyć celom prywatnym usługobiorcy (a wtedy byłaby opodatkowana w Polsce - w państwie usługodawcy).
Ten sam niemiecki usługobiorca może podstawić wszakże do naprawy samochód osobowy. W tym przypadku charakter usługi nie rozstrzyga, czy usługa jest świadczona na potrzeby działalności gospodarczej usługobiorcy, czy też na potrzeby prywatne (jego, bądź pracowników). Możliwe jest zarówno, że usługa jest nabywana na cele związane z działalnością (wtedy będzie opodatkowana poza Polską), jak i to - że ma ona służyć celom prywatnym usługobiorcy (a wtedy byłaby opodatkowana w Polsce - w państwie usługodawcy).
Nie jest wykluczone, że niektórzy usługobiorcy będą zmierzać do tego, aby nie objąć kupowanych przez siebie usług nigdzie podatkiem - w państwie usługodawcy będą zmierzać do uznania nabywanych przez siebie usług za związane z działalnością (a więc nabędą usługę bez podatku), zaś w swoim państwie - twierdzić będą (i może tak faktycznie będzie), że usługa została zakupiona na cele prywatne, a więc powinna być opodatkowana w państwie usługodawcy.
Może to powodować negatywne skutki dla usługodawców. Jeśli bowiem okaże się, że dana usługa faktycznie zakupiona została na potrzeby prywatne usługobiorców, to wówczas powinna być ona opodatkowana w państwie, gdzie swoją siedzibę (miejsce zamieszkania), względnie stałe miejsce prowadzenia działalności ma podatnik świadczący usługi.
Jak się przed tym bronić? Otóż uznać należy, że podatnik powinien przede wszystkim odebrać od swojego usługodawcy oświadczenie, co do tego, czy zakupuje usługę na potrzeby prywatne, czy też na potrzeby związane z działalnością.
Jakieś znaczenie może mieć również i to, czy zagraniczny usługobiorca podaje przy kupnie usługi swój numer wewnątrzwspólnotowy, czy też nie. Pamiętać bowiem należy, że regulacje unijne - a w ślad za nimi przepisy poszczególnych państw członkowskich - nakazują podatnikom nabywającym usługi, do których zastosowanie ma ogólna reguła dotycząca miejsca świadczenia usług, rejestrację dla celów wewnątrzwspólnotowych (tj. uzyskania numeru VAT UE).
Oczywiście usługa ma miejsce świadczenia zagranicą, jeśli nabywa ją zagraniczny podatnik dla celów swojej działalności, niezależnie od tego, czy jest zarejestrowany dla celów VAT UE, czy nie. Niektórzy podatnicy unijni nie zarejestrują się (mimo istnienia takiego obowiązku), zaś niekiedy usługi będą nabywać podatnicy spoza Unii (którzy nie będą zarejestrowani dla celów VAT UE).
Wydaje się jednak, że jeśli podatnik odbierze od nabywcy usług stosowne oświadczenie - o tym, że usługę kupuje dla celów prywatnych, bądź związanych z działalnością - to wówczas opodatkowanie takiej usługi, zgodnie z przedmiotowym oświadczeniem nie powinno nieść za sobą dla podatnika negatywnych konsekwencji.
Może to powodować negatywne skutki dla usługodawców. Jeśli bowiem okaże się, że dana usługa faktycznie zakupiona została na potrzeby prywatne usługobiorców, to wówczas powinna być ona opodatkowana w państwie, gdzie swoją siedzibę (miejsce zamieszkania), względnie stałe miejsce prowadzenia działalności ma podatnik świadczący usługi.
Jak się przed tym bronić? Otóż uznać należy, że podatnik powinien przede wszystkim odebrać od swojego usługodawcy oświadczenie, co do tego, czy zakupuje usługę na potrzeby prywatne, czy też na potrzeby związane z działalnością.
Jakieś znaczenie może mieć również i to, czy zagraniczny usługobiorca podaje przy kupnie usługi swój numer wewnątrzwspólnotowy, czy też nie. Pamiętać bowiem należy, że regulacje unijne - a w ślad za nimi przepisy poszczególnych państw członkowskich - nakazują podatnikom nabywającym usługi, do których zastosowanie ma ogólna reguła dotycząca miejsca świadczenia usług, rejestrację dla celów wewnątrzwspólnotowych (tj. uzyskania numeru VAT UE).
Oczywiście usługa ma miejsce świadczenia zagranicą, jeśli nabywa ją zagraniczny podatnik dla celów swojej działalności, niezależnie od tego, czy jest zarejestrowany dla celów VAT UE, czy nie. Niektórzy podatnicy unijni nie zarejestrują się (mimo istnienia takiego obowiązku), zaś niekiedy usługi będą nabywać podatnicy spoza Unii (którzy nie będą zarejestrowani dla celów VAT UE).
Wydaje się jednak, że jeśli podatnik odbierze od nabywcy usług stosowne oświadczenie - o tym, że usługę kupuje dla celów prywatnych, bądź związanych z działalnością - to wówczas opodatkowanie takiej usługi, zgodnie z przedmiotowym oświadczeniem nie powinno nieść za sobą dla podatnika negatywnych konsekwencji.
PRZYKŁAD
Polski podatnik sprzedał usługę naprawy samochodu podatnikowi niemieckiemu. Usługobiorca oświadczył, że nabywa usługę dla potrzeb działalności. W związku z tym polski podatnik nie objął swojej usługi opodatkowaniem w Polsce. Później okazało, że niemiecki nabywca nie objął opodatkowaniem swojej usługi w Niemczech, twierdząc, że usługa była zakupiona na potrzeby prywatne. Oświadczenie, o którym mowa wyżej, powinno jednak dawać podatnikowi polskiemu (usługodawcy) prawo do nieobejmowania opodatkowaniem usługi w Polsce. Podatnik działał bowiem w dobrej wierze, uznając, że ma uzasadnione prawo do nieobejmowania swojej usługi podatkiem w Polsce.
Jeśli polski podatnik dla celów VAT potraktował w określony sposób nabytą przez siebie usługę (jako nabytą na potrzeby prywatne), to wtedy nie może traktować jej w sposób odmienny dla celów podatku dochodowego.
PRZYKŁAD
Podatnik prowadzący działalność w zakresie usług medycznych (zwolnione od VAT) naprawiał swój samochód (będący środkiem trwałym) w Niemczech. Mając na uwadze brak odliczenia i niższą stawkę VAT w Niemczech oświadczył, że kupuje usługę na potrzeby prywatne. Dostał fakturę ze stawką 19% MwSt. Biorąc pod uwagę, że dla celów VAT usługa została potraktowana jako nabyta na potrzeby prywatne - nie ma możliwości zaliczenia powyższych wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Skoro bowiem dla potrzeb jednego podatku usługa została uznana za nabyta na potrzeby prywatne, to nie można twierdzić dla potrzeb drugiego podatku, że nabyta ona została na potrzeby związane z działalnością (i że wydatek na jej zakup, w związku z tym jest kosztem).
Powyższe kwestie mogą więc oddziaływać na podatek dochodowy (zwłaszcza w przypadku nabywania przez polskich podatników usług zagranicą).
Tekst opublikowany: 18 stycznia 2010 r.
