W dobie kryzysu przedsiębiorcy szukają oszczędności. Ze względu na wysokie koszty utrzymania pracowników, firmy decydują się często ciąć je właśnie w sferze zatrudnienia. Dlatego teraz warto baczniej przyjrzeć się alternatywnym dla stosunku pracy, formom angażowania pracobiorców. Kodeks cywilny oferuje nam kilka podstaw świadczenia pracy – umowę zlecenia, umowę o dzieło, umowę agencyjną. Jednak najpopularniejszą z nich, bo mającą szersze zastosowanie, jest umowa zlecenie.
Czym jest umowa zlecenie?
Umowa zlecenie, jako umowa cywilnoprawna, została uregulowana w art. 734 – 751 Kodeksu cywilnego, dalej kc. Umowa zlecenie jest umową starannego działania. Poprzez staranne działanie zleceniobiorca zobowiązuje się wykonać przyjęte zlecenie, przy czym nie zawsze zamierzony efekt musi być osiągnięty.
Między stronami umowy nie ma podporządkowania. Luźne wzajemne relacje dają zleceniobiorcy swobodę w organizowaniu sobie czasu pracy w taki sposób, aby wykonać zlecenie w terminie i zgodnie z oczekiwaniami zleceniodawcy.
Zatem, zleceniobiorca nie pracuje pod nadzorem szefa ani w określonych, ustalonych godzinach pracy, lecz sam kieruje tokiem prac, zważając na umówiony termin, nie wykonuje też poleceń przełożonego. Zleceniodawca może jednak współdziałać z drugą stroną poprzez udzielanie mu pewnych wskazówek, porad, aby zadanie zostało poprawnie wykonane.
| Jeżeli jednak zleceniobiorca zatrudniony na podstawie umowy zlecenia wykonuje pracę pod nadzorem przełożonego, w określonych godzinach, w relacji podporządkowania - mamy do czynienia ze stosunkiem pracy, bez względu na nazwę umowy. |
Z reguły zleceniodawca nie musi wypłacać wynagrodzenia zleceniobiorcy, co miesiąc. Odpłatność powinna nastąpić dopiero po zakończeniu zlecenia.
| Jeśli jednak umowę zawarto na dłuższy okres, można uzgodnić, że wynagrodzenie będzie wypłacane np., co miesiąc, w umówionych kwotach. |
Warto zauważyć, że w przeciwieństwie do umowy o pracę umowa cywilnoprawna dopuszcza, aby zleceniobiorca wyznaczył osobę trzecią, jako zastępcę w razie, gdy on sam nie będzie mógł wykonać pracy lub jej etapu osobiście. Szczególnie odnosi się to do sytuacji, w których zleceniobiorca zachoruje lub gdy zajdą inne okoliczności uniemożliwiające realizację zlecenia w terminie np. nagły wyjazd, egzaminy w przypadku uczących się itp. Ponieważ zleceniobiorca jest samodzielny w organizowaniu sobie czasu pracy, nie można rozliczać go z przepracowanych godzin czy dni. Ważne jest, aby dołożył wszelkich starań do należytego zrealizowania zlecenia.
Zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę w pełnej wysokości, obejmującej rzeczywiste straty lub utracone korzyści.
Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba, że strony inaczej postanowiły.
Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik – zleceniobiorca może żądać zmniejszenia kary umownej. To samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.
Zatem, kara umowna jest zabezpieczeniem zleceniodawcy przed niewywiązaniem się wykonawcy zlecenia z umowy.
Na jakie korzyści może liczyć zleceniodawca?
Umowa zlecenie nie podlega przepisom Kodeksu pracy, dalej: kp. W związku z tym strony umowy nie są skrępowane szeregiem obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy np. w zakresie ewidencji czasu pracy, nadgodzin, wypłacania wynagrodzenia za czas choroby, zapewniania opieki socjalnej itd. Te aspekty trzeba zaliczyć niewątpliwie do korzyści, nie tylko pod względem oszczędności czasu, jaki trzeba poświęcić na prowadzenie spraw kadrowych, ale przede wszystkim ograniczenia nakładów finansowych związanych z zatrudnieniem.
W przypadku badań lekarskich i szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, zleceniodawca nie ma obowiązku kierowania zleceniobiorcy na nie.
Pracodawca ma jedynie obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2 kp, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, czyli np. umowy cywilnej (art. 304 § 1 kp).Art. 207 § 2 kp nic nie mówi o badaniach i szkoleniach. Z tego wynika, że to sam zleceniodawca decyduje, czy wysłać taką osobę na badania i szkolenia czy też nie, biorąc pod uwagę warunki pracy i ewentualne zagrożenia w miejscu wykonywania zlecenia na terenie zakładu pracy.Zleceniodawca nie ma, więc obowiązku ponoszenia kosztów takich badań i szkoleń. Jeśli jednak zdecyduje się je pokrywać, powinno to wynikać z treści umowy.
Zleceniodawca i zleceniobiorca wszelkie postanowienia np., co do wynagrodzenia oraz innych ewentualnych przywilejów, uprawnień (prawo do urlopu wypoczynkowego) uzgadniają między sobą i zapisują w treści umowy (np. zwrot wydatków z tytułu podróży, polisa ubezpieczeniowa, zwrot kosztów podnoszenia kwalifikacji zawodowych itp.).
Zatem, umowa zlecenia daje swobodę zarówno wykonawcy jak i zlecającemu w zakresie wzajemnych praw i obowiązków.
Reasumując, zleceniodawca zawierając umowę zlecenia może liczyć na następujące korzyści:
- nie musi gwarantować wynagrodzenia minimalnego za pracę,
- zwalnia się z obowiązków formalno-organizacyjnych wynikających z kp (np. brak list obecności, ewidencji czasu pracy, konieczności wystawiania świadectwa pracy, prowadzenia akt osobowych),
- oszczędza na świadczeniach finansowych przysługujących na podstawie prawa pracy (w szczególności na: płatnościach za godziny nadliczbowe, za pracę w porze nocnej, za urlop wypoczynkowy, za czas choroby, odprawach – pośmiertnych, emerytalno-rentowych, z tytułu zwolnień grupowych, opłatach za badania lekarskie).
Jak prawidłowo skonstruować umowę zlecenie?
Trzeba pamiętać o prawidłowym skonstruowaniu samej umowy. Choć kc nie zastrzega formy pisemnej dla zlecenia, to zwykle taka umowa jest spisywana, choćby dla określenia rodzaju świadczonej pracy, czy wysokości wynagrodzenia. Przede wszystkim zleceniobiorcy nie należy utożsamiać z pracownikiem.
| Nie nazwa umowy, lecz warunki i sposób wykonywania pracy mają tu znaczenie. |
Tak jak już wcześniej wspomnieliśmy, umowa zlecenia nie może, więc zawierać elementów charakterystycznych dla stosunku pracy. Chodzi tu przede wszystkim o takie typowe cechy jak:
- określone godziny pracy (od … do …),
- wskazane miejsce jej świadczenia,
- praca pod kierownictwem pracodawcy,
- obowiązek odnotowywania obecności w pracy,
- spis zakresu obowiązków.
Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy zarezerwowanych dla stosunku pracy. Stanowi to wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone karą grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł.
Przypomnijmy, dla porządku, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Reasumując, aby zawarcie umowy zlecenia nie przyniosło firmie kłopotów i sankcji ze strony PIP, zamiast oczekiwanych zysków, musi być poprzedzone analizą form zatrudnienia. Trzeba wziąć przy tym pod uwagę przede wszystkim potrzeby i oczekiwania firmy.
Składki na ZUS
1. Składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne
Umowa zlecenia stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ubezpieczenie chorobowe ma charakter dobrowolny. Ubezpieczeniu wypadkowemu zaś zleceniobiorca podlega obowiązkowo tylko wówczas, gdy zlecenie jest wykonywane w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności przez zleceniodawcę.
Zleceniodawca, jako płatnik składek finansuje połowę składki emerytalnej (9,76%), składkę rentową w wysokości 4,5% podstawy wymiaru, a także pełną składkę wypadkową oraz na fundusze pozaubezpieczeniowe tj. na Fundusz Pracy (2,45% podstawy wymiaru) i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (0,10% podstawy wymiaru).
Pewnych oszczędności na należnościach z tytułu składek na ZUS można dokonać wykorzystując tzw. zbiegi tytułów do ubezpieczeń.
| W określonych sytuacjach, bowiem zleceniobiorca nie będzie podlegał z umowy zlecenia ubezpieczeniom społecznym obowiązkowo, lecz wyłącznie dobrowolnie. Jeśli zleceniobiorca do nich nie przystąpi, zleceniodawca nie poniesie z tego tytułu żadnych kosztów, a zyska na jego pracy. |
Przykładowo, tak będzie, jeśli zleceniodawca zatrudni na podstawie zlecenia osobę, która:
- już pracuje dla innego podmiotu na umowę o pracę i otrzymuje z tytułu tej pracy, co najmniej minimalne wynagrodzenie,
- prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu opłaca obowiązkowe składki na ZUS,
- jest emerytem lub rencistą pozostającym jednocześnie w stosunku pracy,
- wykonuje jeszcze inne zlecenie/zlecenia i z tego tytułu już podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym.
| Przypominam, że przy dobrowolnych ubezpieczeniach emerytalno-rentowych zleceniobiorca nie ma prawa do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. |
Ponadto żadnych składek na ZUS nie będzie musiał opłacić zleceniodawca, jeżeli zleci pracę uczniowi gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej, szkoły ponadpodstawowej lub studentowi, do ukończenia 26 lat. Te, bowiem osoby nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a tym samym również ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Zleceniodawca nie będzie miał również obowiązków rozliczeniowych w przypadku zaangażowania na zlecenie przedsiębiorcy, którego zakres działalności jest taki sam jak przedmiot wykonywanego zlecenia. Innymi słowy, zlecenie będzie realizował w ramach swojej działalności. W takim przypadku nie ma zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Przychód ze zlecenia jest przychodem z działalności gospodarczej i przedsiębiorca opłaca składki z firmy, nie zaś ze zlecenia.
Zleceniobiorca finansuje również połowę składki emerytalnej (9,76%), składkę rentową w wysokości 1,5% oraz całą składkę chorobową, jeśli przystąpił do tego ubezpieczenia. Składka zdrowotna jest odliczana od podatku dochodowego, ale nie więcej niż 7,75% podstawy wymiaru. Resztę - 1,25% finansuje z własnego dochodu.
Jeżeli jednak, nie ma żadnych zbiegów do ubezpieczeń społecznych i zleceniodawca ma obowiązek opłacać obowiązkowo składki na ZUS za zleceniobiorcę, podstawę wymiaru składek stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – Dz.U. z 2000r. nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej: updof) , jeżeli w umowie określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjne.
Niestety, zleceniobiorca nie ma, co liczyć na pewne zwolnienia ze składek. Rodzaje przychodów wyłączonych, z oskładkowania, wymienione w rozporządzeniu z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.) dotyczą tylko pracowników, a więc osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy.
2. Składki na FP
Należy zauważyć, że nie zawsze zleceniodawca będzie ponosił koszt składek na FP za zleceniobiorcę. Po pierwsze, składki na FP opłaca zleceniodawca za osobę, która obowiązkowo podlega ze zlecenia ubezpieczeniom emerytalno-rentowym. Zatem, ubezpieczenie dobrowolne zatrudnionego zwalnia zleceniodawcę z opłacania tych składek.
Po drugie, płatność przypada, gdy przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe w przeliczeniu na okres miesiąca wynosi, co najmniej minimalne wynagrodzenie (1.276 zł lub 1020,80 zł dla osób w pierwszym roku pracy).
PRZYKŁAD
Pracownik jest zatrudniony na umowę o pracę i otrzymuje z tego tytułu 700 zł brutto miesięcznie. Oprócz tego, wykonuje pracę na umowę zlecenia dla obcego podmiotu, z której otrzymuje, co miesiąc 500 zł. Zarówno z tytułu umowy o pracę jak i umowy zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalno-rentowym. Jednakże suma wynagrodzeń z obu umów nie jest równa ani nie przekracza minimalnego wynagrodzenia. Zatem, ani pracodawca ani zleceniodawca nie opłacają składek na FP.
3. Składki na FGŚP
Składki na FGŚP zleceniodawca odprowadza wyłącznie za zleceniobiorców, którzy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (nie dobrowolnie).
| Wysokość wynagrodzenia nie ma tu znaczenia. |
Generalnie, obowiązek opłacania składek na FGŚP spoczywa na pracodawcach podlegających ustawie z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121).Są nimi pracodawcy będący przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. nr 173, poz. 1807, z późn. zm.), którzy zatrudniają, co najmniej jedną osobę fizyczną w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Oznacza to, że ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych dotyczy pracodawców będących osobami fizycznymi lub jednostkami organizacyjnymi, jeżeli odrębne przepisy nie wyłączają możliwości ogłoszenia ich upadłości i przewidują możliwość ich likwidacji.
W konsekwencji składek nie opłacają pracodawcy, wobec których odrębne przepisy nie przewidują możliwości ogłoszenia ich upadłości. Nie można jej ogłosić np. wobec osób prawnych podlegających obowiązkowi wpisu do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej, o którym mowa w rozdziale 3 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2001 r. nr 17, poz. 209 z późn. zm.), wpisanych do rejestru przedsiębiorców z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, jednostek zaliczanych, na podstawie odrębnych przepisów, do sektora finansów publicznych.
Pobór zaliczek na podatek dochodowy
Pewnych obowiązków w zakresie rozliczania przychodów z umowy zlecenia nie da się uniknąć. Zleceniodawca, w świetle przepisów podatkowych, jest płatnikiem zaliczek na podatek dochodowy. To on jest obowiązany pobierać miesięczne zaliczki i terminowo odprowadzać je do urzędu skarbowego.
Źródłem przychodów jest działalność wykonywana osobiście. Przychodami z tego źródła są przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:
osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością
z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów z umów o zarządzanie, kontraktów menedżerskich (art. 13 pkt 8 updof).
Przychodami u zleceniobiorcy są otrzymane lub postawione do dyspozycji w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Zatem, wykonawca zlecenia uzyskuje przychód pieniężny dopiero w miesiącu faktycznej wypłaty (lub postawienia pieniędzy do jego dyspozycji). W praktyce najczęściej jest to dzień pobrania gotówki z kasy zleceniodawcy, bądź uznania na rachunku bankowym, jeśli płatność jest dokonywana przelewem. Postawienie do dyspozycji zachodzi wówczas, gdy zleceniodawca w umówionym terminie jest przygotowany finansowo do dokonania wypłaty, a zleceniobiorca jej nie pobiera w tym dniu. Robi to np. dopiero w następnym miesiącu. Momentem uzyskania przychodu jest wtedy dzień postawienia pieniędzy do dyspozycji podatnika.
Płatnikami są osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują świadczeń z tytułu umów zleceń (działalności wykonywanej osobiście na podstawie art. 13 pkt 8 updof) osobom mającym miejsce zamieszkania w Polsce. Są oni zobowiązani pobierać zaliczki na podatek dochodowy, stosując do dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 updof (norma procentowa) oraz o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne - najniższą tj. 18-proc. stawkę podatkową określoną w tabeli skali.
Koszty uzyskania przychodu potrąca się w wysokości 20% uzyskanego przychodu (lub w wysokości 50% - u twórców z praw autorskich), z tym, że oblicza się je od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód (o ile zleceniobiorca podlega tym ubezpieczeniom).
Zaliczkę od dochodu, obliczoną w sposób wyżej określony zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, pobranej ze środków podatnika przez płatnika. Odliczenie nie może przekraczać 7,75% podstawy wymiaru składki. Resztę (1,25%) pokrywa z własnego dochodu sam zleceniobiorca (podatnik).
PRZYKŁAD
Załóżmy, że wynagrodzenie z umowy zlecenia wynosi 1.500 zł brutto. Zleceniobiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, gdyż nie posiada innego tytułu do ubezpieczeń. Zgłosił również wniosek do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Zaliczkę na podatek dochodowy obliczymy następująco:
1.500 zł x 13,71% (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zleceniobiorcę) = 205,65 zł,
1.500 zł – 205,65 zł = 1.294,35 zł – podstawa wymiaru składki zdrowotnej,
1.294,35 zł x 9% = 116,49 zł - składka na ubezpieczenie zdrowotne należna do ZUS,
1.294,35 zł x 7,75% = 100,31 zł – składka zdrowotna podlegająca odliczeniu od zaliczki na podatek.
Ustalenie dochodu:
1.294,35 zł x 20% (koszty uzyskania przychodów) = 258,87 zł,
1.294,35 zł – 258,87 zł = 1.035,48 zł – podstawa opodatkowania (po zaokrągleniu 1.035 zł).
Ustalenie zaliczki na podatek dochodowy:
1.035 zł x 18% = 186,30 zł – zaliczka na podatek dochodowy.
Obliczenie zaliczki do US:
186,30 zł – 100,31 zł = 85,99 zł (po zaokrągleniu 86 zł – zaliczka podlegająca wpłacie do US).
Do wypłaty: 1.500 zł – (205,65 zł + 116,49 zł + 86 zł) = 1.091,86 zł.
Przy wynagrodzeniu z umowy zlecenia w wysokości 1500 zł brutto, zleceniobiorca otrzyma „do ręki” 1.091,86 zł.
Składka na Fundusz Pracy:
1.500 zł x 2,45% = 36,75 zł.
Składka na FGŚP:
1.500 zł x 0,10% = 1,50 zł
1.500 zł x 13,71% (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zleceniobiorcę) = 205,65 zł,
1.500 zł – 205,65 zł = 1.294,35 zł – podstawa wymiaru składki zdrowotnej,
1.294,35 zł x 9% = 116,49 zł - składka na ubezpieczenie zdrowotne należna do ZUS,
1.294,35 zł x 7,75% = 100,31 zł – składka zdrowotna podlegająca odliczeniu od zaliczki na podatek.
Ustalenie dochodu:
1.294,35 zł x 20% (koszty uzyskania przychodów) = 258,87 zł,
1.294,35 zł – 258,87 zł = 1.035,48 zł – podstawa opodatkowania (po zaokrągleniu 1.035 zł).
Ustalenie zaliczki na podatek dochodowy:
1.035 zł x 18% = 186,30 zł – zaliczka na podatek dochodowy.
Obliczenie zaliczki do US:
186,30 zł – 100,31 zł = 85,99 zł (po zaokrągleniu 86 zł – zaliczka podlegająca wpłacie do US).
Do wypłaty: 1.500 zł – (205,65 zł + 116,49 zł + 86 zł) = 1.091,86 zł.
Przy wynagrodzeniu z umowy zlecenia w wysokości 1500 zł brutto, zleceniobiorca otrzyma „do ręki” 1.091,86 zł.
Składka na Fundusz Pracy:
1.500 zł x 2,45% = 36,75 zł.
Składka na FGŚP:
1.500 zł x 0,10% = 1,50 zł
Warto dodać, że na wniosek zleceniobiorcy, płatnik może obliczać i pobierać w ciągu roku wyższe niż 18 proc. zaliczki na podatek dochodowy. Takie postępowanie może się przydać po zakończeniu roku podatkowego. W razie wysokich dochodów zapobiegnie to dopłacie podatku w zeznaniu rocznym.
W odmienny sposób są opodatkowane „małe” zlecenia. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 5a updof, z tytułu działalności wykonywanej osobiście, jeżeli suma należności określonych w umowie lub w umowach zawartych z osobą niebędącą pracownikiem płatnika z tego samego tytułu nie przekracza miesięcznie od tego samego płatnika kwoty 200 zł – pobiera się podatek zryczałtowany w wysokości 18 % przychodu.
Ryczałtem opodatkowujemy przychody z działalności wykonywanej osobiście, wymienione w art. 13 pkt 2 lub 5-9 updof, czyli w tym z umów zleceń.
Podatek zryczałtowany potrąca się bezpośrednio z kwoty przychodu, a więc bez pomniejszania go o jakiekolwiek koszty uzyskania i składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.
| Należności tej nie należy łączyć z pozostałymi przychodami (dochodami) opodatkowanymi na zasadach ogólnych tj. według progresywnej skali podatkowej. |
Oznacza to, że wynagrodzenie zleceniobiorcy zatrudnionego na podstawie „małej” umowy zlecenia, od którego płatnik zapłacił ryczałt jest już rozliczone i podatnik nie wykazuje go w zeznaniu rocznym.
W przeciwieństwie do przepisów ubezpieczeniowych, przepisy podatkowe nie wyłączają zleceniobiorców z kręgu podatników, mogących skorzystać ze zwolnienia niektórych przychodów z podatku dochodowego. Najczęściej, oprócz samego wynagrodzenia, dodatkowymi świadczeniami dla zleceniobiorców są należności stanowiące zwrot kosztów podróży.
Otóż, wolne od podatku są diety i inne należności za czas podróży osoby niebędącej pracownikiem - do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub w przepisach wydanych przez ministra właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju.
Chodzi tu o dwa rozporządzenia:
Ponadto, zwolnienie ma zastosowanie, jeżeli otrzymane świadczenia nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów (w domyśle przez adresata należności) i zostały poniesione w celu osiągnięcia przychodów.
Ustawodawca posłużył się pojęciem „podróży” osoby niebędącej pracownikiem bez wskazania na podróż służbową jak u pracowników. Zatem, chodzi tu podróże w szerszym rozumieniu, o ile służą osiąganiu przychodów.
Reasumując, zwroty kosztów wyjazdów służących wykonaniu zlecenia, otrzymywane przez zleceniobiorcę, korzystają ze zwoln ienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b) updof, tj. do wysokości limitów określonych w wyżej wymienionych rozporządzeniach Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2002 r. oraz pod warunkiem, iż otrzymane świadczenia nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów i zostały poniesione w celu uzyskiwania przychodów.
Płatnik przekazuje kwoty pobranych zaliczek na podatek (a także podatku zryczałtowanego) w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym je pobrano (bądź pobrano ryczałt) – na rachunek urzędu skarbowego, właściwego według miejsca zamieszkania płatnika, a jeśli nie jest on osobą fizyczną – według siedziby płatnika bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby.
Po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do końca lutego roku następnego, płatnik ma obowiązek przesłać podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika imienną informację o wysokości dochodu – PIT-11.
Warto zauważyć, że zleceniodawca, który zatrudni na podstawie zlecenia osobę prowadzącą własną działalność gospodarczą, a czynności w ramach zlecenia i jej własnej firmy będą się pokrywały, płatnik nie będzie zobowiązany do poboru zaliczek od należności z tytułu zlecenia. Podatnik musi jednak złożyć oświadczenie, że wykonywane przez niego usługi wchodzą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 updof. W takim przypadku, podobnie jak przy ubezpieczeniach, zleceniodawca w ogóle uniknie rozliczeń takiej osoby z podatku dochodowego.
Koszty uzyskania przychodów u zleceniodawcy
Wynagrodzenia osób wykonujących zlecenie zleceniodawca może zaliczyć w koszty uzyskania przychodów według metody kasowej tzn. dopiero w miesiącu wypłaty lub postawienia do dyspozycji.
Za koszty podatkowe nie uważa się, bowiem niewypłaconych, niedokonanych lub niepostawionych do dyspozycji wypłat, świadczeń oraz innych należności z tytułu działalności wykonywanej osobiście wymienionej w art. 13 pkt 8 updof. To samo dotyczy nieopłaconych do ZUS składek, określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, w części finansowanej przez płatnika składek oraz składek na FP i FGŚP. Te również stają się kosztami dopiero w miesiącu wpłaty na konto ZUS.
Podstawa prawna: - art. 11 ust. 1, art. 13 pkt 8, art. 21 ust. 1 pkt 16b, art. 22 ust. 1, ust. 9 pkt 4, art. 23 ust. 1 pkt 55, 55a, art. 41 ust. 1, 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),
- ustawa z 13 października 1991 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.),
- art. 104 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 z późn. zm.),
- ustawa z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121).
- ustawa z 13 października 1991 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.),
- art. 104 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 z późn. zm.),
- ustawa z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121).
