Umowa zarządzania finansami grupy a PCC

W piśmie z 7 sierpnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie (sygn.: IPPB2/436-170/09-5/AF), wskazał jak należy opodatkować umowy zarządzania finansami grupy.

Jego zdaniem czynności wykonywane w związku z umową dotyczącą zarządzania finansami grupy, opodatkowane VAT, nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych.

W wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie opodatkowania umowy o zarządzanie finansami grupy, spółka przedstawiła następujący stan faktyczny.
Zarejestrowany czynny podatnik VAT, spółka, zamierzała skorzystać z możliwości przystąpienia w grupie do umowy zarządzania finansami grupy, która będzie zawarta z podmiotem wyspecjalizowanym w konsolidacji nadwyżek gotówki i świadczeniu usług pośrednictwa finansowego dla wszystkich podmiotów w ramach tej grupy.

Podmiot ten nie jest udziałowcem spółki, nie jest również bankiem ani instytucją bankową w rozumieniu polskiego prawa bankowego. Przedmiotem jego działalności jest m.in.:

• konsolidacja środków pieniężnych i w tym celu negocjowanie odpowiednich warunków z bankami i instytucjami finansowymi oraz działalność na rynkach walutowych i stóp procentowych,
• zarządzanie środkami pieniężnymi,
• zarządzanie ryzykiem kursowym,
• prowadzenie średnio i długoterminowych operacji finansowych,
• zapewnianie finansowania dla członków grupy.

Współpracy między spółką i podmiotem pośrednictwa finansowego miała polegać na:

• zarządzaniu środkami finansowymi oraz
• zarządzaniu ryzykiem kursowym.

Wobec takiego stanu faktycznego, spółka miała wątpliwości czy umowa o zarządzanie finansami grupy będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Spółka uznała, że zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT), zwolnieniu od opodatkowania podlegają usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy o VAT, w którym to załączniku zostały wymienione usługi pośrednictwa finansowego.

Ze zwolnienia z opodatkowania wyłączone są usługi pośrednictwa finansowego polegające na doradztwie finansowym sklasyfikowane w punkcie PKWiU 67.13.10-00.20., podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych, według 22% stawki podatku VAT.

Jednakże na podstawie art. 1 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm., dalej: ustawa o pcc) opodatkowaniu tym podatkiem podlegają jedynie czynności wskazane w ww. przepisie (zamknięty katalog), a są to:

• umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
• umowy pożyczki,
• umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
• umowy dożywocia,
• umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat i dopłat,
• ustanowienie hipoteki,
• ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
• umowy depozytu nieprawidłowego,
• umowy spółki (akty założycielskie).

Pozostałe czynności cywilnoprawne, które nie zostały zawarte w ww. katalogu nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o pcc, nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, albo spod opodatkowania tym podatkiem zwolniona.

A zatem w opisanym przypadku usługi, które będą wykonywane na podstawie zawartej z kontrahentem umowy o zarządzanie finansami grupy, nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Organ podatkowy uznał stanowisko spółki za prawidłowe. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o pcc, podatkowi temu podlegają:

• umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
• umowy pożyczki,
• umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
• umowy dożywocia,
• umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,
• (uchylona),
• ustanowienie hipoteki,
• ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,
• umowy depozytu nieprawidłowego,
• umowy spółki,
• oraz zmiany ww. umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych oraz orzeczenia sądów, w tym również polubownych, a także ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2 (art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pcc).

Ponieważ ustawodawca wprowadził zasadę enumeratywnego określenia czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, ustawowe wyliczenie zostało wzmocnione zasadą, zgodnie z którą o kwalifikacji określonej czynności prawnej, a w konsekwencji o jej podleganiu opodatkowaniu tym podatkiem decyduje jej treść (elementy przedmiotowo istotne), a nie nazwa.

Tym samym, jeżeli strony zawierają umowę i układają stosunki w jej ramach w określony sposób to dla oceny, czy powstanie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z dokonaniem wskazanej w ustawie o pcc czynności, miarodajne są rzeczywiste prawa i obowiązki stron tej umowy pozwalające na ich kwalifikacje pod względem prawnym.

Jeżeli przedmiotowa umowa opisana we wniosku o interpretację nie jest żadną z umów wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o pcc, wówczas podlegała podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Gdyby natomiast zawarta umowa wyczerpywała znamiona jednej z umów wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o pcc, a więc np. umowy pożyczki, wówczas będzie opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Należy jednak pamiętać, że w ustawie o pcc przewidziano również sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 4 ustawy o pcc, nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

• opodatkowana podatkiem VAT,
• zwolniona z VAT, z wyjątkiem:

    a) umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,

    b) umowy spółki i jej zmiany,

    c) umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

O wyłączeniu czynności spod działania przepisów ustawy o pcc, nie decyduje okoliczność, że strony tej umowy są podatnikami VAT, lecz wyłącznie fakt, że przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej konkretnej czynności jest opodatkowana podatkiem VAT lub jest zwolniona z tego podatku.

W związku z tym, jeżeli zawarta przez spółkę umowa dotycząca zarządzania finansami grupy nosi znamiona umów podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, wówczas przedmiotowe czynności - wynikające z zawartej umowy - mogą podlegać wyłączeniu od opodatkowania tym podatkiem na podstawie art. 2 pkt 4 ustawy o pcc.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymaga kwestia czy powyższe transakcje podlegają regulacjom ustawy o VAT, bowiem ocena ta ma zasadnicze znaczenie dla ewentualnego objęcia ich podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Objęcie powyższych czynności podatkiem VAT może bowiem skutkować wyłączeniem obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Tekst opublikowano: 15 września 2009 r.