Ulga rehabilitacyjna - jak z niej skorzystać?

Podatnik będący osobą niepełnosprawną oraz podatnik, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne może pomniejszyć dochód o wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, poniesione w roku podatkowym (art. 26. ust. 1 pkt 6 updof).

W przypadku podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne, dotyczy to takich osób jak:

• współmałżonek,
• dzieci własne i przysposobione,
• dzieci obce przyjęte na wychowanie,
• pasierbowie,
• rodzice,
• rodzice współmałżonka,
• rodzeństwo,
• ojczym,
• macocha,
• zięciowie i synowe,

jeżeli w roku podatkowym dochody tych osób niepełnosprawnych nie przekraczają kwoty 9.120 zł.

Aby odliczyć od dochodu ww. wydatków, koniecznym jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek:

1) orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach, lub

2) decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, albo

3) orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów.

Odliczenie, możliwe jest również gdy osoba, której dotyczy wydatek, posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na podstawie odrębnych przepisów obowiązujących do dnia 31 sierpnia 1997 r.

W przypadku ulgi rehabilitacyjnej mamy do czynienia z trzema sposobami odliczeń:

• limitowanym do wysokości 2.280 zł (w roku podatkowym),
• nielimitowanym,
• w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł na leki (pod warunkiem że lekarz specjalista stwierdzi, ze osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki).

W ramach limitu odliczeniu podlegają wydatki na:

• opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa,
• utrzymanie przez osoby niewidome psa przewodnika,
• używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16 roku życia, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne.

Bez limitu można odliczyć wydatki poniesione na:

• adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,
• przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,
• zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego,
• zakup wydawnictw i materiałów (pomocy) szkoleniowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,
• odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym,
• odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne,
• opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa,
• opłacenie tłumacza języka migowego,
• kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku życia,
• odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne:

      a) osoby niepełnosprawnej - karetką transportu sanitarnego,

      b) osoby niepełnosprawnej, zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 - również innymi środkami transportu niż wyżej wymienione,

• odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem:

      a) na turnusie rehabilitacyjnym,

      b) w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, rehabilitacji leczniczej, opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych,

      c) na koloniach i obozach dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25 roku życia.

Osoby niepełnosprawne są to osoby zaliczone do:

1) I grupy inwalidztwa - osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono:

      a) całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji albo

      b) znaczny stopień niepełnosprawności,

2) II grupy inwalidztwa - osoby, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono:

      a) całkowitą niezdolność do pracy albo

      b) umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Poniesienie wydatków na cele rehabilitacyjne wymaga udokumentowania. Wysokość wydatków ustala się na podstawie dokumentów stwierdzających ich poniesienie. Nie dotyczy to wydatków limitowanych do kwoty 2.280 zł, takich jak:

• opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa,
• utrzymanie przez osoby niewidome psa przewodnika,
• używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16 roku życia, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne.

Warunkiem odliczenia wydatków, jest posiadanie przez osobę, której dotyczy wydatek:

1) orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach, lub

2) decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, albo

3) orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia, wydanego na podstawie odrębnych przepisów.

Wydatki na cele rehabilitacyjne mogą zostać odliczone od dochodu, tylko wtedy gdy nie zostały sfinansowane (dofinansowane) ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Jeżeli wydatki zostały sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy (środków)częściowo, odliczeniu podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną (dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie.

Wydatki na cele rehabilitacyjne podlegają odliczeniu od dochodu, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów lub nie zostały odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub od dochodu na podstawie ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

Podatnik z I lub II grupą inwalidztwa, posiadający samochód osobowy, którym dojeżdża na zabiegi rehabilitacyjne, może odliczyć wydatki ponoszone w roku podatkowym dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na zabiegi leczniczo - rehabilitacyjne do łącznej kwoty 2.280 zł. Natomiast korzystanie z samochodu zarejestrowanego jako ciężarowy, pozbawia podatnika prawa do ulgi rehabilitacyjnej.

Trzeba jednak pamiętać, że należy brać pod uwagę definicje samochodów ciężarowych w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym a nie w rozumieniu ustawy o VAT.

Jeżeli kupując samochód ciężarowy podatnik nie przerejestruje go na osobowy, gdyż za samochód ciężarowy płaci się niższą stawkę ubezpieczenia OC to mimo, że posiada normalne siedzenia, nie może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej.

Podobnie, nie ma prawa do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej w wysokości 2280 zł z tytułu używania samochodu osobowego dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne osoba niepełnosprawna w sytuacji, gdy polega to na dowozie pracownika placówki rehabilitacyjnej do osoby niepełnosprawnej.

Natomiast podatnik mający utrzymaniu osobę niepełnosprawną może w ramach ulgi rehabilitacyjnej odliczyć od dochodu zakup pieca gazowego wraz ze zbiornikiem wodnym z hydraulicznym oprzyrządowaniem oraz materaca spełniającego wymogi sprzętu rehabilitacyjnego.

Podobnie wydatki poniesione na podłączenie budynku mieszkalnego do sieci ogrzewania miejskiego, przez osobę niepełnosprawną, niewidomą zaliczoną do I grupy inwalidztwa, całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, można zaliczyć do wydatków poniesionych na cele rehabilitacyjne.

Zakup komputera wraz z oprogramowaniem dla syna o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dysfunkcją ruchu można odliczyć od podatku w ramach ulgi rehabilitacyjnej.

Osobie posiadającej I lub II grupę inwalidzką, po spełnieniu wszystkich wskazanych powyżej warunków, przysługuje prawo odliczenia od dochodu wydatków dotyczących kosztów operacji wszczepienia implantu stawu kolanowego oraz kosztów rehabilitacji związanych z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych.

Natomiast, osoba niepełnosprawna o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej przy zakupie pościeli wełnianej oraz ciśnieniomierza, gdyż są to dobra powszechnego użytku.

Wydatki poniesione na remont i adaptację budynku gospodarczego na potrzeby zamieszkiwania w okresie wiosenno-letnim celem odbywania intensywnej rehabilitacji nie stanowią wydatków poniesionych na adaptację i wyposażenie budynku mieszkalnego stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, zatem nie podlegają odliczeniu od dochodu w ramach ulgi rehabilitacyjnej.

Kwota 2.280 zł nie jest odliczeniem z tytułu posiadania przez osoby niewidome I lub II grupy inwalidztwa, lecz wyłącznie limitem, powyżej którego wydatki nie podlegają odliczeniu. Wydatki takie muszą być jednak poniesione co oznacza, że jeśli dana osoba nie potrafi wskazać, że wydatek poniosła, nie może go odliczyć w ramach tejże ulgi. Dla niektórych wydatków nie ma obowiązku posiadania dokumentów je potwierdzających, ale mimo to warto dysponować jakimiś dowodami na ich poniesienie.

Tekst opublikowany: 1 lutego 2010 r.