Poznaj stanowisko resortu finansów w sprawie możliwości skorzystania z ulgi prorodzinnej przez rodzica, który po orzeczonym rozwodzie lub separacji nie zamieszkuje z dziećmi.
Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 878 w sprawie braku możliwości skorzystania z ulgi prorodzinnej przez rodzica, który po orzeczonym rozwodzie lub separacji nie zamieszkuje z dziećmi z dnia 26 lutego 2008 r.
Ulga prorodzinna została wprowadzona ustawą z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 217, poz. 1588), z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2007 r.
Zasady korzystania z omawianego odliczenia reguluje art. 27f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: updof).
Przepis ten stanowi, że od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie z art. 27 updof, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b updof, podatnik ma prawo odliczyć rocznie kwotę stanowiącą iloczyn liczby wychowywanych dzieci i dwukrotności kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, jeżeli w roku podatkowym wychowywał własne lub przysposobione dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy (art. 27f ust. 1 i 2 updof).
Z dalszych postanowień tego przepisu wynika, że odliczenie kwoty, o której wyżej mowa, dotyczy łącznie obojga rodziców. Kwotę tę odlicza się od podatku jednego z rodziców lub od podatku obojga rodziców (art. 27f ust. 3 updof).
W odniesieniu do rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja, odliczenie przysługuje temu z rodziców, u którego dzieci faktycznie zamieszkują (art. 27f ust. 4 updof).
Jeżeli przez część roku podatkowego dzieci faktycznie zamieszkują u każdego z rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja, odliczenie przysługuje każdemu z nich; w tym przypadku kwota odliczenia stanowi iloczyn liczby miesięcy pobytu dzieci u rodzica i 1/12 kwoty stanowiącej iloczyn liczby wychowywanych dzieci i dwukrotności kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej (art. 27f ust. 5 updof).
Jak zatem wynika z przytoczonych przepisów, ustawodawca zdecydował się na przyznanie rodzicom jednego łącznego limitu odliczenia. Również rodzice, w odniesieniu do których zostały orzeczone rozwód albo separacja, mogą korzystać tylko z jednego limitu odliczenia. W tym przypadku ustawodawca określił warunek wskazujący, któremu z rodziców odliczenie przysługuje, tj. temu, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje. W sytuacji, gdy przez część roku dzieci zamieszkują u każdego z rodziców, odliczenie jest odpowiednio dzielone między rodziców, stosownie do liczby miesięcy przebywania dziecka u danego rodzica. Jednocześnie warto zauważyć, że dla zastosowania przedmiotowej ulgi nie ma decydującego znaczenia orzeczenie sądu w sprawie powierzenia opieki nad dzieckiem, ale stan faktyczny, tzn. u którego z rodziców i w jakim okresie dziecko faktycznie zamieszkuje.
Należy podkreślić, że ustawodawca, przyznając prawo do korzystania z omawianego uprawnienia temu podatnikowi, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje, zdecydował się na wskazanie łatwej do ustalenia, obiektywnej przesłanki. Rozwiązanie takie wydaje się ponadto najbardziej sprawiedliwe (słuszne) i uzasadnione. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rodzic, u którego dziecko mieszka, ponosi większą odpowiedzialność za jego utrzymanie i wychowywanie. Zatem jego sytuacja jest inna i nieporównywalna z sytuacją rodzica, u którego dziecko nie zamieszkuje. Z tych względów może być traktowany odmiennie i udzielenie mu przedmiotowych preferencji podatkowych nie jest przejawem dyskryminacji.
Odnosząc się z kolei do kwestii zgodności przedmiotowej regulacji z prawem europejskim, należy podkreślić, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych znajdują się poza zakresem zainteresowań Unii Europejskiej i nie są objęte procesem harmonizacji.
Ponadto należy zauważyć, że ustawodawca nie wykluczył z omawianego odliczenia podatników zobowiązanych do płacenia alimentów. Możliwe jest bowiem skorzystanie z odliczenia także przez podatnika płacącego alimenty, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje.
W świetle powyższego, brak jest uzasadnienia do podjęcia prac legislacyjnych w zakresie przedmiotowej ulgi podatkowej.
Tekst opublikowany: 20 lutego 2009 r.
Ulga prorodzinna została wprowadzona ustawą z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 217, poz. 1588), z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2007 r.
Zasady korzystania z omawianego odliczenia reguluje art. 27f ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: updof).
Przepis ten stanowi, że od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie z art. 27 updof, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b updof, podatnik ma prawo odliczyć rocznie kwotę stanowiącą iloczyn liczby wychowywanych dzieci i dwukrotności kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej, jeżeli w roku podatkowym wychowywał własne lub przysposobione dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy (art. 27f ust. 1 i 2 updof).
Z dalszych postanowień tego przepisu wynika, że odliczenie kwoty, o której wyżej mowa, dotyczy łącznie obojga rodziców. Kwotę tę odlicza się od podatku jednego z rodziców lub od podatku obojga rodziców (art. 27f ust. 3 updof).
W odniesieniu do rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja, odliczenie przysługuje temu z rodziców, u którego dzieci faktycznie zamieszkują (art. 27f ust. 4 updof).
Jeżeli przez część roku podatkowego dzieci faktycznie zamieszkują u każdego z rodziców, w stosunku do których orzeczone zostały rozwód albo separacja, odliczenie przysługuje każdemu z nich; w tym przypadku kwota odliczenia stanowi iloczyn liczby miesięcy pobytu dzieci u rodzica i 1/12 kwoty stanowiącej iloczyn liczby wychowywanych dzieci i dwukrotności kwoty zmniejszającej podatek określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej (art. 27f ust. 5 updof).
Jak zatem wynika z przytoczonych przepisów, ustawodawca zdecydował się na przyznanie rodzicom jednego łącznego limitu odliczenia. Również rodzice, w odniesieniu do których zostały orzeczone rozwód albo separacja, mogą korzystać tylko z jednego limitu odliczenia. W tym przypadku ustawodawca określił warunek wskazujący, któremu z rodziców odliczenie przysługuje, tj. temu, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje. W sytuacji, gdy przez część roku dzieci zamieszkują u każdego z rodziców, odliczenie jest odpowiednio dzielone między rodziców, stosownie do liczby miesięcy przebywania dziecka u danego rodzica. Jednocześnie warto zauważyć, że dla zastosowania przedmiotowej ulgi nie ma decydującego znaczenia orzeczenie sądu w sprawie powierzenia opieki nad dzieckiem, ale stan faktyczny, tzn. u którego z rodziców i w jakim okresie dziecko faktycznie zamieszkuje.
Należy podkreślić, że ustawodawca, przyznając prawo do korzystania z omawianego uprawnienia temu podatnikowi, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje, zdecydował się na wskazanie łatwej do ustalenia, obiektywnej przesłanki. Rozwiązanie takie wydaje się ponadto najbardziej sprawiedliwe (słuszne) i uzasadnione. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rodzic, u którego dziecko mieszka, ponosi większą odpowiedzialność za jego utrzymanie i wychowywanie. Zatem jego sytuacja jest inna i nieporównywalna z sytuacją rodzica, u którego dziecko nie zamieszkuje. Z tych względów może być traktowany odmiennie i udzielenie mu przedmiotowych preferencji podatkowych nie jest przejawem dyskryminacji.
Odnosząc się z kolei do kwestii zgodności przedmiotowej regulacji z prawem europejskim, należy podkreślić, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych znajdują się poza zakresem zainteresowań Unii Europejskiej i nie są objęte procesem harmonizacji.
Ponadto należy zauważyć, że ustawodawca nie wykluczył z omawianego odliczenia podatników zobowiązanych do płacenia alimentów. Możliwe jest bowiem skorzystanie z odliczenia także przez podatnika płacącego alimenty, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje.
W świetle powyższego, brak jest uzasadnienia do podjęcia prac legislacyjnych w zakresie przedmiotowej ulgi podatkowej.
Tekst opublikowany: 20 lutego 2009 r.
