Musisz pamiętać, że to czy kredyt jest kredytem długo, czy krótkoterminowym, determinuje sposób zaprezentowania tego zobowiązania wobec banku w bilansie. Szczegółowa ewidencja uzależniona jest od potrzeb jednostki oraz rodzaju zaciągniętych kredytów. Sprawdź jak prawidłowo ująć koszty kredytu czy zaprezentowanie tego zobowiązania w bilansie.
Zanim przystąpisz do księgowania kredytu zaciągniętego przez Twojego klienta, ustal, czy jest to:
- kredyt długo czy krótkoterminowy,
- kredyt udzielony w rachunku bieżącym czy udzielony na podstawie odrębnej umowy,
- kredyt złotówkowy czy walutowy,
- kredyt przeznaczony na cele obrotowe czy związany z zakupem lub wytworzeniem aktywów trwałych oraz
- czy sprawozdanie finansowe jednostki podlega obowiązkowemu badaniu przez biegłego rewidenta.
Kredyt długo i krótkoterminowy
To, czy kredyt jest kredytem długo, czy krótkoterminowym, determinuje sposób zaprezentowania tego zobowiązania wobec banku w bilansie.
Kredyty krótkoterminowe, niezależnie od tego, czy przeznaczone są na środki trwałe, czy mają charakter obrotowy - prezentujesz w bilansie jako element zobowiązań krótkoterminowych.
Natomiast kredyty długoterminowe należy podzielić na dwie części:
- kwota przypadająca do zapłaty w ciągu najbliższych 12 miesięcy od dnia bilansowego zaprezentowana powinna być jako zobowiązanie krótkoterminowe;
- część kredytu przypadająca do zapłaty po tym okresie - jako zobowiązanie długoterminowe.
PRZYKŁAD
Spółka ABA otrzymała z banku kredyt na 5 lat w kwocie 100.000 zł. Spłacać go będzie w 5 równych ratach po 20.000 zł. Pierwsza rata będzie do uiszczenia za 10 miesięcy, a kolejne w następnych latach obrotowych. Spółka sporządza bilans na koniec bieżącego miesiąca. Zaprezentuje w nim jako zobowiązanie krótkoterminowe wartość I raty - 20.000 zł. Natomiast pozostałą część kredytu 80.000 zł zaprezentuje jako zobowiązanie długoterminowe.
Sposób udzielenia kredytu a jego ewidencja
Jeśli jednostka, którą rozliczasz, otrzymała kredyt na podstawie odrębnej umowy, ujmujesz go na koncie Kredyty i pożyczki (odpowiednio długo albo krótkoterminowe). Otrzymane środki pieniężne księgujesz na koncie rachunku bieżącego (oczywiście z uwzględnieniem obciążeń związanych z otrzymaniem tego źródła finansowania).
Natomiast jeśli Twój klient otrzymał tzw. kredyt w rachunku bieżącym, to masz dwie możliwości.
Możesz go ująć jak tradycyjny kredyt zapisem:
- Wn Rachunek bankowy,
- Ma Kredyty bankowe.
- Wn Rachunek bankowy,
- Ma Rachunek bankowy - w analityce kredyt w rachunku bieżącym.
Zasady rozliczania prowizji
W chwili otrzymania kredytu najczęściej potrącane są przez bank koszty manipulacyjne i prowizja od udzielonego kredytu. Z tego powodu wartość efektywnie otrzymanych środków pieniężnych jest z reguły mniejsza niż wartość kredytu z umowy.
W zależności od tego, jaka jest kwota prowizji i opłat manipulacyjnych (istotność kwoty) oraz czy jest to kredyt długo, czy krótkoterminowy, powinieneś podjąć decyzję o zarachowaniu kwoty prowizji bezpośrednio do kosztów okresu lub rozliczeniu jej w czasie.
PRZYKŁAD
Spółka AGA otrzymała 200.000 zł kredytu obrotowego na 10 miesięcy. Bank potrącił 4.000 zł prowizji i opłat manipulacyjnych. Dla spółki kwota prowizji jest kwotą istotną, zatem będzie ją rozliczała w czasie przez 10 miesięcy.
W tym przykładzie księgowania będą następujące:
W tym przykładzie księgowania będą następujące:
- Wn Pozostałe rozliczenia międzyokresowe 4.000,
- Wn Rachunek bankowy 196.000 zł,
- Ma Kredyty krótkoterminowe 200.000 zł.
- Wn Koszty finansowe 400 zł,
- Ma Pozostałe rozliczenia międzyokresowe 400 zł.
- Wn Koszty finansowe 4.000 zł,
- Wn Rachunek bieżący,
- Ma Kredyty krótkoterminowe 200.000 zł.
W sytuacji, gdyby kredyt miał charakter inwestycyjny, należałoby nakłady związane z otrzymaniem kredytu (prowizja, opłaty manipulacyjne, ubezpieczenie kredytu itp.) uwzględnić w wartości początkowej środka (lub wartości niematerialnej i prawnej). Oczywiście w tym przypadku znaczenie ma istotność kwoty, choć w praktyce najczęściej cała prowizja jest jednorazowo zaliczona do wartości początkowej aktywa trwałego.
PRZYKŁAD
Spółka BETA otrzymała kredyt 2-letni na budowę budynku produkcyjnego. Wartość kredytu to 500.000 zł. Z tytułu udzielenia tego kredytu bank pobrał koszty w wysokości 12.000 zł.
Księgowania będą następujące:
Księgowania będą następujące:
- Wn Środki trwałe w budowie 12.000 zł,
- Wn rachunek bankowy 488.000 zł,
- Ma Kredyty bankowe 500.000 zł.
Wpływ obowiązku poddania badaniu sprawozdania finansowego na sposób rozliczenia prowizji
Jeśli jednostka ma obowiązek poddania swego sprawozdania finansowego badaniu przez biegłego rewidenta, to kredyt należy zaliczać do zobowiązań finansowych, które zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 8a ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.), dalej: uor powinny być wyceniane w skorygowanej cenie nabycia.
Pamiętaj!
Skorygowana cena nabycia to cena nabycia (wartość), w jakiej składnik zobowiązania finansowego został po raz pierwszy wprowadzony do ksiąg rachunkowych, pomniejszona o spłaty wartości nominalnej, odpowiednio skorygowana o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową składnika i jego wartością w terminie wymagalności, wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej, a także pomniejszona o odpisy aktualizujące wartość.
Skorygowana cena nabycia to cena nabycia (wartość), w jakiej składnik zobowiązania finansowego został po raz pierwszy wprowadzony do ksiąg rachunkowych, pomniejszona o spłaty wartości nominalnej, odpowiednio skorygowana o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową składnika i jego wartością w terminie wymagalności, wyliczoną za pomocą efektywnej stopy procentowej, a także pomniejszona o odpisy aktualizujące wartość.
PRZYKŁAD
Przykład z życia
Spółka otrzymała kredyt 2-letni obrotowy o wartości 100.000 zł. Prowizja pobrana przez bank w dniu przelania środków wyniosła 2.800 zł. Odsetki będą płacone na koniec każdego kwartału według następującego harmonogramu:
Za pomocą arkusza IRR wyliczono efektywną stopę procentową - wynosi ona 3,26574 w skali kwartału (odsetki i raty są płacone co kwartał, zatem IRR powinno być podane także w takim ujęciu).
Wyliczenie IRR:
Spółka dokonała wyceny kredytu według IRR. W kolumnie "Koszty IRR" zaprezentowano wartość odsetek i rozliczenia prowizji początkowej, które będą zaliczone do kosztów finansowych w każdym z kwartałów.
Spółka otrzymała kredyt 2-letni obrotowy o wartości 100.000 zł. Prowizja pobrana przez bank w dniu przelania środków wyniosła 2.800 zł. Odsetki będą płacone na koniec każdego kwartału według następującego harmonogramu:
Termin | Odsetki | Rata | Razem płatność |
30-06-2010 | 2.000,00 | 12.500,00 | 14.500,00 |
30-09-2010 | 1.800,00 | 12.500,00 | 14.300,00 |
31-12-2010 | 1.800,00 | 12.500,00 | 14.300,00 |
31-03-2011 | 1.600,00 | 12.500,00 | 14.100,00 |
30-06-2011 | 1.600,00 | 12.500,00 | 14.100,00 |
30-09-2011 | 1.400,00 | 1.500,00 | 13.900,00 |
31-12-2011 | 1.400,00 | 12.500,00 | 13.900,00 |
31-03-2012 | 1.200,00 | 12.500,00 | 13.700,00 |
Za pomocą arkusza IRR wyliczono efektywną stopę procentową - wynosi ona 3,26574 w skali kwartału (odsetki i raty są płacone co kwartał, zatem IRR powinno być podane także w takim ujęciu).
Wyliczenie IRR:
Termin | |
31-03-2010 | - 98.000,00 |
30-06-2010 | 14.500,00 |
30-09-2010 | 14 300,00 |
31-12-2010 | 14.300,00 |
31-03-2011 | 14.100,00 |
30-06-2011 | 14.100,00 |
30-09-2011 | 13.900,00 |
31-12-2011 | 13.900,00 |
31-03-2012 | 13.700,00 |
IRR | 3,26574% |
Spółka dokonała wyceny kredytu według IRR. W kolumnie "Koszty IRR" zaprezentowano wartość odsetek i rozliczenia prowizji początkowej, które będą zaliczone do kosztów finansowych w każdym z kwartałów.
Termin końca kwartału | Skorygowana cena na początek okresu | Koszty IRR | Dokonane płatności | Skorygowana cena nabycia na koniec okresu |
30-06-2010 | 98.000,00 | 3.200,42 | 14.500,00 | 86.700,42 |
30-09-2010 | 86.700,42 | 2.831,41 | 14.300,00 | 75.231,83 |
31-12-2010 | 75.231,83 | 2.456,87 | 14.300,00 | 63.388,70 |
31-03-2011 | 63.388,70 | 2.070,11 | 14.100,00 | 51.358,81 |
30-06-2011 | 51.358,81 | 1.677,24 | 14.100,00 | 38.936,06 |
30-09-2011 | 38.936,06 | 1.271,55 | 13.900,00 | 26.307,61 |
31-12-2011 | 26.307,61 | 859,14 | 13.900,00 | 13.266,74 |
31-03-2012 | 13.266,74 | 433,26 | 13.700,00 | 0,00 |
Podstawa prawna: - art. 28 ust. 1 pkt 8a ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.).
