Trzy najważniejsze ustawy mają być zmienione?

Na posiedzeniu 27 sierpnia 2004 r. Sejm zajął się m.in. projektami 3 rządowych ustaw:

- ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw,
- ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw,
- ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Jeżeli projekty tych ustaw przejdą pomyślnie ścieżkę legislacyjną, tzn. zostaną uchwalone przez Sejm, Senat i następnie podpisane przez Prezydenta, prawdopodobnie zmienią się nie tylko zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym niektórych osób prowadzących działalność gospodarczą, lecz także nastąpią zmiany w wypłacaniu zasiłków w razie choroby i macierzyństwa.
Już dziś zapoznaj się z tymi zmianami.

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przewiduje m.in. następujące zmiany w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych:

1. Zrównanie zasad w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne rencistów prowadzących działalność gospodarczą oraz pracujących na podstawie umowy o pracę.

Obecnie renciści, a zatem osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej - w przypadku zatrudnienia w ramach stosunku pracy lub na podstawie umowy zlecenia w Twojej firmie - podlegają obowiązkowo (na równi z innymi pracownikami i zleceniobiorcami) ubezpieczeniom społecznym.

Renciści prowadzący działalność pozarolniczą w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, podobnie jak emeryci (osoby mające ustalone prawo do emerytury), są wyłączeni z obowiązku ubezpieczeń społecznych z tytułu tej działalności. Osoby te mogą opłacać składki dobrowolnie, nie mają natomiast takiego obowiązku.

Projektowana ustawa wprowadza zrównanie sytuacji wszystkich dodatkowo zarobkujących rencistów w zakresie obowiązku ubezpieczeń społecznych. W projektowanej ustawie zaproponowano, aby renciści, którzy nie osiągnęli powszechnego wieku emerytalnego, podlegali ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, na takich samych zasadach jak inne osoby prowadzące taką działalność, nieposiadające ustalonych uprawnień emerytalnych.

Osoby te z tytułu prowadzonej działalności podlegałyby obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego, rentowego oraz wypadkowego, a co za tym idzie, miałyby obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia. Składkę na ubezpieczenie chorobowe mogłyby opłacać dobrowolnie.

Dopiero po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego osoby te zostałyby wyłączone z obowiązku ubezpieczeń społecznych. Jeżeli nadal prowadziłyby działalność gospodarczą, ubezpieczenie z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej byłoby dla nich dobrowolne.

Nadal, tak jak obecnie ustawa przewiduje, że nie będą objęte obowiązkiem ubezpieczeń z tytułu prowadzonej działalności osoby mające ustalone decyzją organu rentowego prawo do emerytury.

2. Zmianę zasad podlegania ubezpieczeniu społecznemu dla niektórych osób prowadzących działalność gospodarczą.

Projektowana ustawa przewiduje rozwiązania, które mają usunąć wszelkie luki prawne, i tym samym uszczelnić system ubezpieczeń społecznych. Obecna ustawa pozwala osobom prowadzącym działalność gospodarczą zawieranie umów zlecenia na kwoty niższe niż minimalna podstawa wymiaru składek dla osób prowadzących działalność.

W związku z tym osoby te nie mają obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej prze siebie działalności. Opłacają tylko te z tytułu umowy zlecenia, które często opiewają na bardzo niskie kwoty.

3. Zmianę podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne dla niektórych osób prowadzących działalność gospodarczą.

Obecnie osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą opłacają za siebie składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy. Podstawą jest deklarowany dochód, nie niższy jednak niż 60% przeciętnego wynagrodzenia.

Projektowana ustawa zakłada, że dla części osób prowadzących działalność gospodarczą minimalny deklarowany dochód, stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne będzie wynosił nie 60% lecz - w zależności od wysokości osiągniętego dochodu, od 75% do 180% przeciętnego wynagrodzenia.

Projekt przyjmuje, że wysokość zapłaconego podatku będzie podstawą do określenia, kto powinien być zobowiązany do deklarowania dochodu wyższego niż 60% przeciętnego wynagrodzenia.

4. Wprowadzenie preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne dla osób podejmujących po raz pierwszy działalność gospodarczą.

Projekt przewiduje wprowadzenie preferencyjnych składek dla osób, które nie miały dotychczas stałych źródeł dochodów (stałej pracy), od których byłyby opłacane składki, a decydują się na podjęcie własnej działalności.
Te preferencje miałyby być w okresie pierwszych 2 lat.

Zmiany zawarte w rządowym projekcie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają na celu przede wszystkim zwiększenie przychodów ze składek na ubezpieczenia społeczne w wyniku zmian dotyczących zakresu i wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne od osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Jeżeli chodzi o zmiany zawarte w ustawie o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, to są konsekwencją zmian dokonanych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.
Projekt przewiduje wejście w życie większości przepisów powyższej ustawy 1 stycznia 2004 r.



Projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zakłada m. in.:

wydłużenie okresu zasiłkowego z 180 do 182 dni,
1) podniesienie do 100% podstawy wymiaru zasiłków chorobowych oraz wynagrodzenia za czas choroby dla dawców komórek, tkanek i narządów,
2) likwidację możliwości przedłużania okresu zasiłkowego o dalsze 3 miesiące,
3) ustalenie podstawy wymiaru zasiłków na podstawie wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych - dla wszystkich ubezpieczonych,
4) ograniczenie wysokości zasiłku chorobowego przysługującego po 90 dniach nieprzerwanej choroby ze 100% podstawy wymiaru do 80% podstawy wymiaru,
5) ograniczenie wysokości zasiłków chorobowych przyznawanych w związku z wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy ze 100% podstawy wymiaru do 80% podstawy wymiaru, a świadczenia rehabilitacyjnego - do 75% podstawy wymiaru.

6) Projektowana ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa nowelizuje przepisy szczególne. I tak proponuje ona:

- obniżenie wynagrodzenia otrzymywanego w czasie choroby przez pracowników naukowych Polskiej Akademii Nauk do wysokości wynagrodzenia za czas choroby określonego w art. 92 Kodeksu pracy,

- wypłacanie zasiłków chorobowych dla: mianowanych pracowników urzędów państwowych, nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania, mianowanych pracowników samorządowych, mianowanych pracowników NIK oraz urzędników służby cywilnej - przez okres przewidziany w przepisach ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, a nie jak dotychczas przez okres ochronny zwolnienia z pracy, czyli przez 12 miesięcy.

Projekt przewiduje wejście w życie powyższej ustawy po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia. A zatem jeżeli ustawa zostanie ogłoszona jeszcze w tym roku, będziesz musiał zapoznać się z nowymi przepisami i je stosować.

W związku z tym radzimy Ci śledzić nasze Nowości, będziemy w nich opisywać szczegółowo dalsze losy powyższej ustawy.



Nowelizacja ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zawiera zmiany w zakresie:

1. Stopniowego zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn.

Stopniowe wydłużanie wieku emerytalnego kobiet ma na celu zwiększenie poziomu zatrudnienia osób w wieku przedemerytalnym oraz wysokości wypłacanych kobietom emerytur.

Według projektu dla kobiet urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wiek emerytalny będzie wydłużany co roku o pół roku i będzie wynosił:

- w 2014 r. - 60 lat i 6 miesięcy,
- w 2015 r. - 61 lat,
- w 2024 r. - 65 lat.

Okres wydłużania wieku emerytalnego rozpocząłby się od kobiet urodzonych w 1954 r. (które przechodziłyby na emeryturę w wieku 60,5 lat), a zakończyłby się na tych urodzonych w 1958 r. (które przechodziłyby na emeryturę w wieku 65 lat).

2. Przyznawania z urzędu emerytur rencistom po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.

Projekt ma wprowadzić zasadę, że po osiągnięciu wieku emerytalnego osoby pobierające renty z tytułu niezdolności do pracy mają zagwarantowane prawo do emerytury przyznanej z urzędu w wysokości nie niższej niż dotychczas pobierana renta.

3. Zasad łączenia zarobkowania i pobierania emerytur i rent.

W obecnym stanie prawnym w razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, nie wyższej jednak niż 130% tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia. Natomiast w razie osiągania przychodu w kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia świadczenie ulega zawieszeniu.

W projekcie ustawy proponuje się zmiany w tym zakresie. Jeżeli rencista osiągałby nadal przychód z jakiegoś źródła, a organ rentowy przyznałby mu rentę, renta ta będzie z urzędu obniżona o 25% w miesiącach, w których osiągał ten przychód.

Renta z tytułu niezdolności do pracy ulegnie zawieszeniu, jeżeli osiągnie on przychód w kwocie wyższej niż 100% iloczynu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru renty i przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w roku poprzedzającym termin ostatniej waloryzacji. Jeżeli rencista osiągnie przychód w kwocie przekraczającej 70%, nie więcej jednak niż 100% tej kwoty, renta ulegnie zmniejszeniu o kwotę przekroczenia.

4. Przyznawania rent na czas określony.
5. Weryfikacji rent z tytułu niezdolności do pracy.

Projekt przewiduje wejście w życie niektórych przepisów tej ustawy już 1 października 2004 r. Większość z nich jednak ma wejść dopiero w przyszłym roku.

Autor: Anna Kostecka, konsultant prawny