Transport drogowy - nowe zabezpieczenia od przewoźników

Projektowane zmiany w ustawie o transporcie drogowym wynikają z konieczności dostosowania polskiego prawa do regulacji unijnych oraz uściślenia wcześniej obowiązujących przepisów. Ustawa nakłada na przedsiębiorstwa świadczące usługi transportowe obowiązek posiadania nowej licencji i pozwolenia oraz wpłaty zabezpieczeń pieniężnych i majątkowych mających gwarantować odpowiednią kondycję finansową przewoźnika.

Znowelizowana ustawa nie będzie miała zastosowania do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami:
- przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 5 osób łącznie z kierowcą. Warunek ten nie dotyczy jednak taksówek osobowych w transporcie drogowym osób,
- przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą w niezarobkowym przewozie drogowym osób,
- zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego
(art. 3 ust. 1 projektu).

Niezarobkowy przewóz drogowy (tzw. przewóz na potrzeby własne) to nieodpłatny krajowy i międzynarodowy przewóz drogowy osób lub rzeczy wykonywany przez przedsiębiorcę, pomocniczo w stosunku do prowadzonej przez niego podstawowej działalności lub inny podmiot, prowadzący działalność gospodarczą i wykonujący przewóz na potrzeby własne (art. 4 ust. 4 projektu).

Przewozem niezarobkowym jest również przewóz pracowników i ich rodzin w ramach działalności socjalnej, np. wycieczki autokarem dla pracowników i ich rodzin.

Podjęcie wykonywania transportu drogowego wymaga odpowiedniej licencji na wykonywanie (art. 5 ust. 1 projektu). Ponadto przedsiębiorca taki musi posiadać zabezpieczenie w postaci pieniężnej lub majątkowej w wysokości stanowiącej równowartość:
- 9.000 euro na pierwszy pojazd samochodowy przeznaczony do transportu drogowego,
- 5.000 euro na każdy następny pojazd
(art. 5 ust. 3 pkt 3 projektu).

Nie mogą stanowić takiego zabezpieczenia ani posiadane przez przedsiębiorcę gwarancje ubezpieczeniowe, ani polisa autocasco.
Organ wydający licencję, tj. Minister Infrastruktury wydaje również jej wypisy w liczbie odpowiadającej liczbie pojazdów samochodowych (art. 11 ust. 3 projektu).

Licencja na przewóz może zostać cofnięta, jeżeli pomimo pisemnego ostrzeżenia przedsiębiorca narusza przepisy dotyczące czasu pracy i odpoczynku kierowców oraz ich kwalifikacji zawodowych (art. 15 ust. 2 projektu).

W razie cofnięcia licencji przewoźnik musi zwrócić zarówno otrzymane wypisy z licencji, jak i wypisy z wykazu numerów rejestracyjnych, co ma zapobiec ponownemu ich użyciu.
Nie będzie natomiast można cofnąć licencji przewoźnikowi z powodu niewywiązywania się przez niego ze zobowiązań wobec kontrahentów. Uprawnienie to nadal będzie mogło być cofnięte tylko w razie stwierdzenia prawomocnym wyrokiem lub ostateczną decyzją, że przewoźnik zalega w regulowaniu zobowiązań celnych, podatkowych lub innych zobowiązań na rzecz Skarbu Państwa z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej polegającej na przewozie drogowym.

Jeżeli Twoja firma świadczy usługi transportu, wszyscy wykonujący usługi przewozu będą musieli spełniać warunki określone przez przepisy Prawa o ruchu drogowym lub przepisy zawarte w ustawie o transporcie. Dotyczy to przedsiębiorcy wykonującego je osobiście oraz kierowcy, a także innych osób niezatrudnionych przez przedsiębiorcę, wykonujących te usługi na rzecz firmy.

Osoby będące kierowcami nie mogą być skazane prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, wiarygodności dokumentów lub ochronie środowiska. Świadczenie przewozów regularnych i specjalnych będzie wymagało natomiast zezwolenia.
Zezwolenia takie wydają, w zależności od zasięgu tych przewozów:
- wójt, burmistrz, prezydent miasta,
- starosta,
- marszałek województwa.

Przewoźnik zagraniczny, który będzie chciał świadczyć usługi transportu międzynarodowego na terenie Polski, będzie musiał uzyskać zezwolenie od ministra właściwego do spraw transportu. Procedura ta ma chronić uczciwą konkurencję między polskimi i zagranicznymi przewoźnikami.

Obecnie przedsiębiorca bezpośrednio nie odpowiada za to, czy zatrudnione przez niego osoby - kierowcy - spełniają wymagania dotyczące stanu zdrowia i kwalifikacji zawodowych. Nowelizacja to zmienia.
Przedsiębiorca będzie odpowiadał pod groźbą kary pieniężnej za:
- kierowanie zatrudnionych kierowców na badania lekarskie i psychologiczne,
- prowadzenie dokumentacji związanej z zatrudnionymi kierowcami (tzw. kart kierowców), posiadanych kwalifikacji oraz dotyczącej pojazdów, którymi te osoby kierowały.

Za drobne naruszenia przewoźnikom będą grozić, niższe niż obecnie, kary w granicach od 200 do 50 zł. Podczas jednej kontroli nie można będzie nałożyć na przewoźnika kary wyższej niż 15.000 zł. Podwyższeniu ulegną opłaty administracyjne za wydanie zezwolenia z 4% do 14% pobieranej przez Biuro Obsługi Transportu Międzynarodowego.
Ustawa zacznie obowiązywać po upływie 30 dni od jej ogłoszenia.

Autor: Dorota Ryterska, doradca prawny w jednej z poznańskich firm