Od wielu lat wątpliwości budzi kwestia, jak bardzo szczegółowe nazwy towarów i usług powinny znajdować się na paragonach wystawianych przez podatników prowadzących ewidencję przy wykorzystaniu kas rejestrujących. Kwestię tę wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 marca 2010 r. (I FSK 63/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dowiedz się więcej na ten temat.
Stan faktyczny
Spółka ewidencjonująca sprzedaż za pomocą kas rejestrujących wystąpiła do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów VAT dotyczących sposobu ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas rejestrujących. We wniosku Spółka wskazała, że na paragonach fiskalnych w informacji dotyczącej nazwy towarów podane są nazwy grup towarowych z odpowiednimi stawkami podatku od towarów i usług, np. na paragonach rejestrujących sprzedaż gazet, czasopism i innych periodyków nazwy tych towarów oznaczone są jako: „prasa 0%”, „prasa 7%” oraz „prasa 22%”.
Ponadto Spółka wyjaśniła, że w przypadku pozostałego asortymentu na paragonach rejestrujących sprzedaż drukują się nazwy określone zgodnie z klasyfikacją PKWiU, w której zawarte są nie szczegółowe nazwy towarów, lecz nazwy grup towarów, np. tytoń, akcesoria tytoniowe, akcesoria do fajek, chusteczki higieniczne. Pytanie Spółki dotyczyło dopuszczalności takiego postępowania.
Stanowisko organów podatkowych
W odpowiedzi na wniosek Spółki naczelnik urzędu skarbowego wydał postanowienie, w którym wyjaśnił, że stosowana na paragonie fiskalnym nazwa powinna być przypisana sprzedawanemu towarowi w taki sposób, aby jednoznacznie go identyfikować i aby na tej podstawie można było dokładnie określić indywidualnie zakupiony towar.
Zdaniem organu dla prawidłowego stosowania kas rejestrujących niezbędne jest precyzyjne określenie nazw sprzedawanych towarów i usług. Podkreślił, że im szerszy asortyment w danej grupie towarów (usług), to wymaga on bardziej szczegółowego określenia nazwy towaru lub usługi w celu jej prawidłowej identyfikacji.
Reasumując organ stwierdził, że z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że stosowane przez Spółkę oznaczenia towarów nie identyfikują ich w sposób jednoznaczny i precyzyjny.
Stanowisko to podtrzymał dyrektor izby skarbowej, do którego spółka wystąpiła z zażaleniem na otrzymane postanowienie. Uznał on, że stosowane przez spółkę oznaczenia sprzedawanych towarów na paragonach fiskalnych nie identyfikują ich w sposób jednoznaczny i precyzyjny, czyli nie jest możliwe ustalenie jaki zakupiono towar. W konsekwencji dyrektor izby skarbowej za trafną uznał argumentację naczelnika urzędu skarbowego i odmówił zmiany wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia.
Spółka zaskarżyła decyzję o odmowie zmiany postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Stanowisko sądu administracyjnego pierwszej instancji
Złożoną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył, wydając wyrok 9 października 2008 r. (III SA/Wa 1155/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wyrokiem tym sąd oddalił skargę Spółki, uznając za prawidłowe stanowisko organów podatkowych. Sąd zgodził się ze spółką, że „(…) ustawodawca nie zawarł dodatkowych wymogów dla określenia pojęcia nazwy towaru, w szczególności nie wskazał, iż paragony fiskalne drukowane przez kasy rejestrujące mają zawierać nazwę jednostkową towaru”.
Zdaniem WSA w Warszawie nie można jednak pomijać celu i istoty spornej regulacji. Jak czytamy we wskazanym wyroku, „(…) przy interpretacji określenia "nazwa towaru" (…) nie można pomijać celu prowadzenia ewidencji określonego zarówno w przepisach wspólnotowych, jak i w polskiej ustawie. Polska ustawa we wskazanych wyżej przepisach jest bowiem wypełnieniem dyspozycji art. 22 ust. 2 lit. a Szóstej Dyrektywy [obecnie art. 242 Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, Dz.Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r. z późn. zm. - przyp. aut.].
Ewidencja powinna więc być prowadzona w sposób na tyle szczegółowy, by umożliwić stosowanie prawidłowej stawki podatku VAT oraz kontrolę przez organ podatkowy zarówno obrotu, jak i kwot podatku należnego. Wskazana na paragonie nazwa towaru, lub usługi musi być na tyle zindywidualizowana, aby można było na jej podstawie, w połączeniu z ceną dokładnie określić, jaki został zakupiony towar, czy usługa. Dopiero tak skonstruowana nazwa zagwarantuje konsumentowi, zgodnie z art. 111 ust. 9 pkt 2 ustawy o VAT m.in. prawo do otrzymania dowodu nabycia towarów lub usług z uwidocznioną kwotą podatku oraz możliwość kontroli przez klienta czynności dotyczących prawidłowego ewidencjonowania transakcji i wystawienia dowodu potwierdzającego jej wykonanie. W ocenie Sądu stosowanie na paragonach nazw grupowań towarów i usług według klasyfikacji PKWiU, powyższych wymogów nie spełnia. (…) Używanie na paragonach jedynie nazw ogólnych takich jak np. "dzienniki", "czasopisma" nie jest więc wystarczające dla określenia prawidłowej stawki podatku VAT”.
Spółka zaskarżyła wyrok WSA w Warszawie w całości, wnosząc o jego uchylenie.
Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego
Skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, wydając wyrok 9 marca 2010 r. (I FSK 63/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W wyroku tym czytamy, że celem spornych unormowań jest „(…) zapewnienie konsumentowi prawa do otrzymania dowodu nabycia towarów lub usług z uwidocznioną kwotą podatku oraz możliwość kontroli przez klienta czynności dotyczących prawidłowego ewidencjonowania transakcji i wystawiania dowodu potwierdzającego jej wykonanie, na paragonie fiskalnym musi być zamieszona nazwa towaru pozwalająca nabywcy na jednoznaczne sprawdzenie ilości, rodzaju oraz cen jednostkowych poszczególnych, zakupionych przez niego towarów. Jest to możliwe jedynie przy precyzyjnym określeniu nazwy nabytego towaru na takim paragonie, gdyż tylko wówczas klient-nabywca ma możliwość skontrolowania ilości wykazanych na paragonie towarów w powiązaniu z ich cenami jednostkowymi (…)
Wielu konsumentów dopiero w domu analizuje jednostkowe ceny poszczególnych towarów. Jeżeli na paragonie zostanie umieszczona tylko ogólna nazwa (rodzajowa wg PKWiU, np.. prasa, papierosy z tytoniu, jogurt, kefir itp.), to klient nie będzie wiedział, ile kosztował konkretny produkt danego producenta. Taka sytuacja jest niedopuszczalna, bo klient powinien mieć możliwość weryfikacji, czy cena, jaką sprzedawca umieścił na półce, jest taka sama jak cena wyszczególniona na paragonie”.
W konsekwencji NSA uznał, że „(…) proponowany przez stronę skarżącą system ogólnego (rodzajowego) określania na paragonie nabytych towarów nie zapewnia w sposób należyty kontrolnej i ochronnej wobec konsumenta funkcji informacyjnej, jaką spełniać ma paragon fiskalny”.
Zdaniem NSA, „(…) podatnik powinien wystawiać paragony zawierające nazwy towarów na tyle szczegółowe, żeby - z jednej strony - pozwalały one organowi podatkowemu na weryfikację prawidłowości rozliczenia podatku, a z drugiej - zapewniały konsumentowi możliwość kontroli dokonywanych zakupów. Stosowanie na paragonach nazw grupowań towarów i usług jedynie według klasyfikacji PKWiU nie spełnia tych wymogów, skoro jedną z nadrzędnych funkcji paragonu jest umożliwienie konsumentowi sprawdzenia tego, co kupił i po jakiej cenie”.
Zdaniem eksperta
W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, że mimo iż komentowany wyrok został wydany na gruncie nieobowiązującego już § 4 ust. 1 pkt 6 lit. e rozporządzenie Ministra Finansów z 4 lipca 2002 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące, oraz warunków stosowania tych kas przez podatników (Dz.U. nr 108, poz. 948 z późn. zm.), ma on odpowiednie zastosowanie na gruncie obecnie obowiązującego § 5 ust. 1 pkt 6 lit. f rozporządzenia Ministra Finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz.U. nr 212, poz. 1338).
Oba przepisy nakazują bowiem umieszczać na paragonie fiskalnym nazwę towaru (nie ma znaczenia, że obecnie obowiązujący przepis nakazuje ewentualnie umieszczać także opis towaru stanowiący rozwinięcie tej nazwy).
Mając to na uwadze zauważyć pragnę, że kwestia szczegółowości nazw towarów na paragonach jest sporna od wielu lat.
Była ona już rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 czerwca 2008 r. (sygn. I FSK 754/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), w którym czytamy, że (…) nazwa towaru objęta ewidencją powinna być na tyle zindywidualizowana, by nie było wątpliwości, jaka stawka podatku ma w tym przypadku zastosowanie, czy chodzi w tym przypadku o stawkę podstawową 7%, czy 0%” (w wyroku tym NSA uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2772/06, publ. M.Podat. 2007/8/41, w którym uznał on, że „(…) skoro ustawodawca nie posługuje się w akcie prawnym pojęciem nazwy jednostkowej, to nie można uzupełniać ustawodawcy poprzez wybieranie z wielu znaczeń określenia „nazwa” tej, do której nie odnosi się przepis prawa. Skoro przepis prawa posługuje się określeniem „nazwa towaru”, to nie można uznać, że jest to samo co nazwa jednostkowa towaru”).
W komentowanym wyroku z 9 marca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny poszedł dalej i uznał, że znaczenie ma nie tylko to, czy paragony umożliwiają również organom podatkowym weryfikację prawidłowości rozliczenia podatku, ale również to, czy umożliwiają one nabywcom ustalanie cen poszczególnych towarów dokumentowanych paragonem.
W praktyce w wielu przypadkach oznacza to konieczność podawania na paragonach nazw producentów sprzedawanych towarów lub marki sprzedawanych towarów.
| Jest to o tyle istotne, że wystawianie paragonów o niewłaściwej treści może zostać uznane za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe polegające na nierzetelnym prowadzeniu księgi (art. 61 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 21 pkt 5 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy, tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.). |
Podstawa prawna: - § 4 ust. 1 pkt 6 lit. e rozporządzenie Ministra Finansów z 4 lipca 2002 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące, oraz warunków stosowania tych kas przez podatników (Dz.U. nr 108, poz. 948 z późn. zm.),
- § 5 ust. 1 pkt 6 lit. f rozporządzenia Ministra Finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz.U. nr 212, poz. 1338),
- art. 61 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 21 pkt 5 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).
- § 5 ust. 1 pkt 6 lit. f rozporządzenia Ministra Finansów z 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz.U. nr 212, poz. 1338),
- art. 61 § 1 i 2 w zw. z art. 53 § 21 pkt 5 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).
