Szczególne zasady opodatkowania - według projektu nowej ustawy o VAT

Zagadnienia związane z podatkiem od towarów i usług obowiązującego wszystkie państwa członkowskie reguluje VI Dyrektywa Rady z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich, dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej - ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG z późn. zm.).

Nowe uregulowania dotyczą nie tylko handlu wewnątrzwspólnotowego, gdy zastosowanie mają zasady ogólne, ale również biur podróży, towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich oraz antyków, złota inwestycyjnego, podmiotów zagranicznych świadczących na terytorium Wspólnoty usługi elektroniczne osobom nie- podlegającym opodatkowaniu oraz wewnątrzwspólnotowych transakcji trójstronnych, gdy stosowane są rozwiązania szczególne.

Specjalna procedura opodatkowania dotyczyć będzie podatników prowadzących biura podróży (art. 74 projektu). Za podstawę opodatkowania przy wykonywaniu usług turystycznych projekt przyjmuje kwotę marży pomniejszoną o podatek należny. Marża to różnica między kwotą należności, którą ma zapłacić nabywca usługi, a ceną nabycia przez podatnika towarów i usług od innych podatników dla bezpośredniej korzyści nabywcy usługi turystycznej, pomniejszona o kwotę podatku VAT. Usługi nabywane przez prowadzącego biuro podróży dla bezpośredniej korzyści nabywcy to np. transport, zakwaterowanie, wyżywienie, ubezpieczenie.

Aby marża mogła być przyjęta za podstawę opodatkowania podatników, musi:
- mieć siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium kraju,
- działać na rzecz nabywcy usługi we własnym imieniu i na własny rachunek,
- świadczyć usługi na rzecz osób fizycznych niebądących podatnikami podatku lub na rzecz osób fizycznych będących podatnikami podatku dla celów niezwiązanych z prowadzeniem działalności gospodarczej,
- przy wykonywaniu usługi nabywać towary i usługi od innych podatników dla bezpośredniej korzyści nabywcy usługi turystycznej,
- prowadzić ewidencję, z której wynikają kwoty wydatkowane na nabycie towarów i usług od innych podatników, dla bezpośredniej korzyści nabywcy usług oraz posiadać dokumenty, z których wynikają te kwoty.

Podatnik świadczący usługę turystyczną nie będzie mógł obniżyć VAT należnego o VAT naliczony od towarów i usług nabytych dla bezpośredniej korzyści nabywcy usługi turystycznej. Takie odliczenie będzie mu natomiast przysługiwało, jeżeli obok usług i towarów nabytych podatnik część świadczeń wykona we własnym zakresie jako usługi własne.
Aby skorzystać z prawa obniżenia podatku należnego, podatnik przy wykonywaniu usług turystycznych będzie musiał prowadzić ewidencję, z której musi wynikać, jaka część należności za usługę przypada na usługi nabyte od innych podatników dla bezpośredniej korzyści nabywcy usługi turystycznej, a jaka na usługi własne.



Podatnicy wykonujący czynności polegające na dostawie towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków (art. 75 projektu) będą korzystać z obniżonej stawki VAT 7% w przypadku importu oraz w stosunku do niektórych przypadków sprzedaży dzieł sztuki w obrocie krajowym. Towary używane to ruchome dobra materialne nadające się do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po poprawie.

W sposób szczególny została uregulowana podstawa opodatkowania dla czynności polegających na dostawie towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków nabytych uprzednio dla celów prowadzonej działalności bądź też importowanych w celu odsprzedaży. W takim przypadku podstawą opodatkowania może być marża zysku stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia pomniejszoną o podatek VAT.



Z podatku zwolnione są dostawy, wewnątrzwspólnotowe nabycie i import złota inwestycyjnego (art. 76-80 projektu). Zwolnienie z VAT ma również zastosowanie do usług świadczonych przez agentów, którzy działają w imieniu i na rzecz innych osób, pośredniczących w dostawie złota inwestycyjnego dla swojego zleceniodawcy.

Podatnik zwolniony z VAT będzie miał prawo obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego:
- od nabycia złota inwestycyjnego od podatnika zwolnionego, który wytwarza lub przetwarza złoto inwestycyjne,
- od nabycia (także nabycia wewnątrzwspólnotowego) lub importu złota innego niż złoto inwestycyjne, jeżeli złoto to jest następnie przekształcone w złoto inwestycyjne przez tego podatnika i na jego rachunek,
- od nabycia usług polegających na zmianie postaci, masy lub próby złota. Podatnicy dokonujący dostaw złota inwestycyjnego będą obowiązani do prowadzenia ewidencji sprzedaży.



Szczególne uregulowania dotyczą podmiotów zagranicznych, które mają siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium Wspólnoty, które nie zarejestrowały swojej działalności na terytorium Wspólnoty oraz wobec których nie ma wymogu identyfikacji dla potrzeb VAT na terytorium żadnego z państw członkowskich (art. 86-89 projektu).
Podmiot taki nie musi dokonywać rejestracji w każdym z państw członkowskich, w którym powstaje obowiązek podatkowy z tytułu świadczonych przez niego usług elektronicznych na rzecz osób niepodlegających opodatkowaniu VAT (państwo konsumpcji) oraz rozliczania VAT w tych państwach. Podatnik taki może wybrać jedno państwo członkowskie, w którym dokona rejestracji dla potrzeb VAT. W tym państwie będzie również rozliczać VAT należny od usług wykonanych w każdym z państw członkowskich.

Aby skorzystać z takiego szczególnego rozwiązania, należy dokonać zgłoszenia drogą elektroniczną o zamiarze skorzystania z tych szczególnych rozwiązań, składania kwartalnych deklaracji. Wymagane jest również prowadzenie ewidencji zawierającej niezbędne dane do wymiaru podatku, a którą należy udostępnić na każde żądanie państwa członkowskiego.

Państwo członkowskie, w którym podatnik dokona rejestracji dla potrzeb VAT, na podstawie składanych deklaracji podatkowych oraz wynikającej z niej zapłaty jest zobowiązane przekazać kwoty podatku VAT tym państwom członkowskim, które zostały przez podmiot wskazane jako państwa, w których wykonał swoje usługi (państwa konsumpcji).

Autor: Dorota Ryterska, prawnik