Nowości
RSS
Ważny od 2007-10-18 do 2007-12-31
Sprawdź, kto teraz może przeprowadzić kontrolę legalności zatrudnienia w Twojej firmie!
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy, która weszła w życie 1 lipca 2007 r. odebrała wojewodom możliwość kontrolowania legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, wykonywania działalności oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców. Sprawdź, kto teraz może przeprowadzić kontrolę legalności zatrudnienia w Twojej firmie!
Przypomnijmy, że od 1 lipca 2007 r. obowiązuje ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr 89, poz. 589).
Ustawa ta uchyliła m.in. art. 116–118 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 z późn. zm.), a tym samym odebrała wojewodom (pracownikom właściwego do spraw pracy wydziału urzędu wojewódzkiego) możliwość kontrolowania legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, wykonywania działalności oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców.
Zgodnie z nową ustawą o Państwowej Inspekcji Pracy, jest ona organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie.
Państwowa Inspekcja Pracy podlega Sejmowi. Nadzór nad nią w zakresie określonym w ustawie sprawuje Rada Ochrony Pracy.
A zatem od 1 lipca 2007 r. do zadań PIP należy kontrola m.in. legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców.
Kontroli PIP podlegają pracodawcy, a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia także przedsiębiorcy, niebędący pracodawcami – na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę świadczenia tej pracy, zwani dalej podmiotami kontrolowanymi.
Państwowa Inspekcja Pracy przy realizacji swoich zadań współdziała ze związkami zawodowymi, organizacjami pracodawców, organami samorządu załogi, radami pracowników, społeczną inspekcją pracy oraz z organami administracji państwowej, a w szczególności z organami nadzoru i kontroli nad warunkami pracy, Policją, Strażą Graniczną, Służbą Celną, urzędami skarbowymi i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a także organami samorządu terytorialnego.
Państwowa Inspekcja Pracy jest uprawniona do nieodpłatnego korzystania z danych zgromadzonych:
1) w Krajowej Ewidencji Podatników;
2) w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON) prowadzonym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;
3) przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek, w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym;
4) w Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności (RCI PESEL).
Państwowa Inspekcja Pracy może, na wniosek związków zawodowych, prowadzić szkolenie i instruktaż oraz udzielać pomocy w szkoleniu społecznych inspektorów pracy, a także podejmować działania na rzecz doskonalenia i zwiększenia skuteczności działania społecznej inspekcji pracy. Ponadto w razie uzasadnionej potrzeby oraz w celu zapewnienia bezpieczeństwa kontrolującym organy Policji są obowiązane na wniosek inspektora pracy do udzielenia stosownej pomocy.
Podmioty przeprowadzające kontrolę
Postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowania dokonanych ustaleń.
| Kontrole przeprowadzają inspektorzy pracy działający w ramach właściwości terytorialnej okręgowych inspektoratów pracy. |
Główny Inspektor Pracy może wyznaczyć inspektora pracy do wykonywania określonych czynności kontrolnych i stosowania środków prawnych na obszarze działania innego okręgowego inspektoratu pracy, a także poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie stosunek pracy podlega przepisom polskiego prawa pracy.
Kontrole wspólnie z właściwymi inspektorami pracy mogą również przeprowadzać pracownicy nadzorujący czynności kontrolne oraz podinspektorzy pracy, na podstawie imiennego upoważnienia, wydanego odpowiednio przez Głównego Inspektora Pracy lub okręgowego inspektora pracy.
W toku postępowania kontrolnego inspektor pracy ma prawo:
1) swobodnego wstępu na teren oraz do obiektów i pomieszczeń podmiotu kontrolowanego;
2) przeprowadzania oględzin obiektów, pomieszczeń, stanowisk pracy, maszyn i urządzeń oraz przebiegu procesów technologicznych i pracy;
3) żądania od podmiotu kontrolowanego oraz od wszystkich pracowników lub osób, które są lub były zatrudnione albo które wykonują lub wykonywały pracę na jego rzecz na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osób wykonujących na własny rachunek działalność gospodarczą, pisemnych i ustnych informacji w sprawach objętych kontrolą oraz wzywania i przesłuchiwania tych osób w związku z przeprowadzaną kontrolą;
4) żądania okazania dokumentów dotyczących budowy, przebudowy lub modernizacji oraz uruchomienia zakładu pracy, planów i rysunków technicznych, dokumentacji technicznej i technologicznej, wyników ekspertyz, badań i pomiarów dotyczących produkcji bądź innej działalności podmiotu kontrolowanego, jak również dostarczenia mu próbek surowców i materiałów używanych, wytwarzanych lub powstających w toku produkcji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia analiz lub badań, gdy mają one związek z przeprowadzaną kontrolą;
5) żądania przedłożenia akt osobowych i wszelkich dokumentów związanych z wykonywaniem pracy przez pracowników lub osoby świadczące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy;
6) zapoznania się z decyzjami wydanymi przez inne organy kontroli i nadzoru nad warunkami pracy oraz ich realizacją;
7) utrwalania przebiegu i wyników oględzin, za pomocą aparatury i środków technicznych służących do utrwalania obrazu lub dźwięku;
8) wykonywania niezbędnych do celów kontroli odpisów lub wyciągów z dokumentów, jak również zestawień i obliczeń sporządzanych na podstawie dokumentów, a w razie potrzeby żądania ich od podmiotu kontrolowanego;
9) sprawdzania tożsamości osób wykonujących pracę lub przebywających na terenie podmiotu kontrolowanego, ich przesłuchiwania i żądania oświadczeń w sprawie legalności zatrudnienia lub prowadzenia innej działalności zarobkowej;
10) korzystania z pomocy biegłych i specjalistów oraz akredytowanych laboratoriów.
| Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że udzielenie inspektorowi pracy informacji w sprawach objętych kontrolą przez pracownika lub osobę mogłoby narazić tego pracownika lub osobę na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia tej informacji, inspektor pracy może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości tego pracownika lub osoby, w tym danych osobowych. |
W razie wydania ww. postanowienia okoliczności, o których mowa w tym przepisie, pozostają wyłącznie do wiadomości inspektora pracy. Protokół przesłuchania pracownika lub osoby wolno udostępniać pracodawcy tylko w sposób uniemożliwiający ujawnienie danych osobowych.
Na postanowienie w sprawie zachowania w tajemnicy danych osobowych pracodawcy przysługuje zażalenie, w terminie 3 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zażalenie na postanowienie inspektora pracy rozpoznaje właściwy okręgowy inspektor pracy. Postępowanie dotyczące zażalenia toczy się bez udziału pracodawcy i objęte jest tajemnicą służbową.
| W razie uwzględnienia zażalenia protokół przesłuchania pracownika lub osoby podlega zniszczeniu; o zniszczeniu protokołu należy uczynić wzmiankę w protokole pokontrolnym. |
Inspektorzy pracy są uprawnieni do przeprowadzania, bez uprzedzenia i o każdej porze dnia i nocy, kontroli przestrzegania przepisów przestrzegania przepisów dotyczących legalności zatrudnienia.
Kontrolę przeprowadza się po okazaniu legitymacji służbowej i upoważnienia do jej przeprowadzenia. Dlatego pracodawca podmiot kontrolowany powinien żądać od inspektora przeprowadzającego kontrolę okazania legitymacji służbowej i upoważnienia do jej przeprowadzenia.
Upoważnienie do przeprowadzania kontroli u przedsiębiorcy, które powinien mieć inspektor pracy przeprowadzający kontrolę, powinno zawierać następujące dane:
1) wskazanie podstawy prawnej przeprowadzenia kontroli;
2) oznaczenie organu kontroli;
3) imię i nazwisko, stanowisko służbowe osoby upoważnionej do przeprowadzenia kontroli oraz numer jej legitymacji służbowej;
4) określenie zakresu przedmiotowego kontroli;
5) oznaczenie podmiotu objętego kontrolą;
6) wskazanie daty rozpoczęcia i przewidywanego terminu zakończenia kontroli;
7) podpis osoby udzielającej upoważnienia, z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji;
8) pouczenie kontrolowanego podmiotu o jego prawach i obowiązkach;
9) datę i miejsce wystawienia upoważnienia.
| Jeżeli okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli u przedsiębiorcy, może być ona podjęta po okazaniu legitymacji służbowej. Kontrolowanemu należy niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia podjęcia kontroli, doręczyć upoważnienie do przeprowadzenia kontroli zawierające ww. dane. |
Kontrolę przeprowadza się w siedzibie podmiotu kontrolowanego oraz w innych miejscach wykonywania jego zadań lub przechowywania dokumentów finansowych i kadrowych.
Poszczególne czynności kontrolne mogą być wykonywane także w siedzibie jednostki organizacyjnej Państwowej Inspekcji Pracy.
| Przed podjęciem czynności kontrolnych inspektor pracy zgłasza swoją obecność podmiotowi kontrolowanemu, z wyjątkiem przypadków, gdy zgłoszenie to mogłoby mieć wpływ na wynik kontroli. |
Inspektor pracy może swobodnie poruszać się po terenie podmiotu kontrolowanego bez obowiązku uzyskiwania przepustki oraz jest zwolniony od rewizji osobistej, także w przypadku gdy przewiduje ją wewnętrzny regulamin podmiotu kontrolowanego.
Inspektor pracy, przystępując do sprawdzenia tożsamości osoby, jest obowiązany okazać legitymację służbową w taki sposób, aby osoba ta mogła odczytać i zanotować jego dane osobowe.
Warto zauważyć, że w toku wykonywania czynności kontrolnych inspektor pracy współdziała ze związkami zawodowymi, organami samorządu załogi, radami pracowników i społeczną inspekcją pracy.
Współdziałanie polega w szczególności na:
1) informowaniu o tematyce i zakresie przeprowadzanej kontroli,
2) analizowaniu zgłoszonych uwag i spostrzeżeń,
3) informowaniu o wynikach kontroli i podjętych decyzjach,
4) udzielaniu porad i informacji z zakresu prawa pracy.
| Podczas wykonywania czynności kontrolnych inspektor pracy obowiązany jest do przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych oraz przepisów o ochronie informacji niejawnych. |
Zakres kontroli
Inspektorzy pracy przeprowadzają m.in. kontrolę legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, wykonywania działalności oraz kontrolę przestrzegania obowiązku (w tym cudzoziemców):
- informowania powiatowych urzędów pracy o zatrudnieniu bezrobotnego lub powierzeniu mu wykonywania innej pracy zarobkowej,
- informowania powiatowych urzędów pracy przez bezrobotnych o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności,
- opłacania składek na Fundusz Pracy;
- dokonania wpisu do rejestru agencji zatrudnienia działalności, której prowadzenie jest uzależnione od uzyskania wpisu do tego rejestru,
- prowadzenia agencji zatrudnienia zgodnie z warunkami określonymi w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Jakie pracodawca ma obowiązki w związku z przeprowadzaną u niego kontrolą?
W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych pracodawca ma obowiązek:
- na pozwolenie inspektorowi pracy na swobodne poruszanie się po jego firmie i terenie, na którym znajduje się siedziba firmy,
- zapewnienia inspektorowi pracy warunków i środków niezbędnych do sprawnego przeprowadzenia kontroli, a w szczególności niezwłoczne przedstawienie żądanych dokumentów i materiałów,
- zapewnienia terminowego udzielania informacji przez osoby,
- udostępnienia urządzeń technicznych oraz
- wydzielenia pomieszczenia z odpowiednim wyposażeniem,
- zapewnienia inspektorowi pracy odpowiedniej ochrony bhp, w przypadku kiedy inspektor pracy wchodzi na halę produkcyjną, gdzie należy mieć ze sobą kask.
Rezultaty kontroli
Ustalenia kontroli dokumentowane są w formie protokołu.
Protokół kontroli powinien zawierać:
1) nazwę podmiotu kontrolowanego w pełnym brzmieniu i jego adres oraz numer z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP);
2) imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe inspektora pracy;
3) imię i nazwisko osoby reprezentującej podmiot kontrolowany oraz nazwę organu reprezentującego ten podmiot;
4) datę rozpoczęcia działalności przez podmiot kontrolowany oraz datę objęcia stanowiska przez osobę lub powołania organu, o których mowa w pkt 3;
5) oznaczenie dni, w których przeprowadzano kontrolę;
6) informację o realizacji uprzednich decyzji i wystąpień organów Państwowej Inspekcji Pracy oraz wniosków, zaleceń i decyzji innych organów kontroli i nadzoru nad warunkami pracy;
7) opis stwierdzonych naruszeń prawa oraz inne informacje mające istotne znaczenie dla wyników kontroli;
8) dane osoby legitymowanej oraz określenie czasu, miejsca i przyczyny legitymowania;
9) informację o pobraniu próbek surowców i materiałów używanych, wytwarzanych lub powstających w toku produkcji;
10) treść decyzji ustnych oraz informację o ich realizacji;
11) informację o liczbie i rodzaju udzielonych porad z zakresu prawa pracy;
12) wyszczególnienie załączników stanowiących składową część protokołu;
13) informacje o osobach, w obecności których przeprowadzano kontrolę;
14) na wniosek podmiotu kontrolowanego – wzmiankę o informacjach objętych tajemnicą przedsiębiorstwa;
15) wzmiankę o wniesieniu lub niewniesieniu zastrzeżeń do treści protokołu oraz ewentualnym usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości przed zakończeniem kontroli;
16) datę i miejsce podpisania protokołu przez osobę kontrolującą oraz przez osobę lub organ reprezentujący podmiot kontrolowany.
Protokół podpisuje inspektor pracy prowadzący kontrolę oraz osoba lub organ reprezentujący podmiot kontrolowany. Pracodawcy, czyli podmiotowi kontrolowanemu, przysługuje prawo zgłoszenia, przed podpisaniem protokołu kontroli, umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole.
Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu. W razie zgłoszenia zastrzeżeń inspektor pracy przeprowadzający kontrolę zobowiązany jest je zbadać, a w przypadku stwierdzenia zasadności zastrzeżeń – zmienić lub uzupełnić odpowiednią część protokołu.
W protokole z kontroli nie można dokonywać poprawek, skreśleń ani uzupełnień bez omówienia ich na końcu protokołu, z wyjątkiem sprostowania oczywistych omyłek pisarskich i rachunkowych, które parafuje inspektor pracy, oznaczając parafy datą ich dokonania.
| Warto zauważyć, że nawet jeżeli pracodawca albo osoba go reprezentująca albo organ reprezentujący podmiot kontrolowany odmówi podpisania protokołu, to nie stanowi to przeszkody do zastosowania przez inspektora pracy stosownych środków prawnych przewidzianych ustawą. |
Kopię protokołu kontroli inspektor pracy pozostawia podmiotowi kontrolowanemu.
Jeżeli inspektor pracy nie stwierdzi w trakcie kontroli żadnych uchybień, wynik kontroli może być udokumentowany w formie notatki urzędowej, która powinna zawierać zwięzły opis stanu faktycznego stwierdzonego w czasie kontroli. Notatkę urzędową podpisuje inspektor pracy.
Kary
Jeżeli inspektor pracy w trakcie kontroli stwierdzi, że pracodawca narusza przepisy, podejmuje właściwe środki prawne zmierzające do ukarania osób odpowiedzialnych za stwierdzone nieprawidłowości.
Kary są wysokie i tak za:
- zatrudnianie lub powierzanie wykonywania innej pracy zarobkowej bezrobotnemu, bez zawiadomienia o tym właściwego powiatowego urzędu pracy,
- powierzanie wykonywania pracy cudzoziemcowi nieposiadającemu zezwolenia na pracę lub na innym stanowisku, lub na innych warunkach niż określone w zezwoleniu na pracę,
- prowadzenie agencji zatrudnienia bez wymaganego wpisu do rejestru agencji zatrudnienia,
- pobieranie przez agencję pracy tymczasowej od osoby, dla której poszukuje się zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub której udziela się pomocy w wyborze odpowiedniego zawodu i miejsca zatrudnienia, dodatkowej opłaty innej niż wymieniona w art. 85 ust. 2 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
- nieprzestrzeganie zasady zakazu dyskryminacji ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, orientację seksualną, przekonania polityczne i wyznanie religijne lub ze względu na przynależność związkową przez agencję pracy tymczasowej,
- niewykonanie obowiązków, o których mowa w art. 18 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
- niedopełnienie obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy lub nieopłacanie ich w przewidzianym przepisami terminie,
| Sprawca nie podlega odpowiedzialności, jeżeli przed dniem przeprowadzenia kontroli zaległe składki na Fundusz Pracy zostały już opłacone w wymaganej wysokości. |
- niezgłaszanie wymaganych danych lub zgłaszanie nieprawdziwych danych mających wpływ na wymiar składek na Fundusz Pracy lub udzielanie w tym zakresie nieprawdziwych wyjaśnień albo odmawianie ich udzielenia,
- odmówienie zatrudnienia kandydata na wolnym miejscu zatrudnienia lub miejscu przygotowania zawodowego ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, orientację seksualną, przekonania polityczne i wyznanie religijne lub ze względu na przynależność związkową odmówienie zatrudnienia kandydata na wolnym miejscu zatrudnienia lub miejscu przygotowania zawodowego,
grozi kara grzywny w wysokości nie niższej niż 3.000 zł.
Ponadto właściwy inspektor pracy zawiadamia o naruszeniu przepisów prawa właściwe organy, a w szczególności:
1) Zakład Ubezpieczeń Społecznych – o naruszeniu przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych;
2) urząd kontroli skarbowej – o naruszeniu przepisów prawa podatkowego;
3) Policję lub Straż Graniczną – o naruszeniu przepisów o cudzoziemcach.
Ponadto okręgowy inspektor pracy niezwłocznie powiadamia:
- marszałka właściwego województwa o przypadkach naruszenia warunków prowadzenia agencji zatrudnienia określonych w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
- właściwego starostę o stwierdzonych przypadkach naruszenia przez bezrobotnego lub przez podmiot kontrolowany przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Podstawa prawna:
Autor: Anna Kostecka, konsultant prawny
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Anna Kostecka
Słowa kluczowe:
Porady o zbliżonej tematyce
-
Szykują się zmiany w prowadzeniu dokumentacji pracowniczej!
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz...
-
Sprawdź, jakie zmiany zostały wprowadzone w opłacaniu składek na ZUS!
Od 1 stycznia 2009 r. pracodawca lub inne jednostki organizacyjne nie mają obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy za pracowników powracających z urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu...
-
Czy możesz od zrefundowanych wydatków na środki trwałe odliczyć VAT?
Pytanie: Osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą otrzymała z urzędu pracy środki na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Po zarejestrowaniu się jako podatnik VAT dokonała...
-
Jakie formalności musi spełnić pracodawca delegujący pracownika do pracy do Niemiec?
Jakie formalności musi spełnić pracodawca, który deleguje swojego pracownika do pracy w Niemczech do firmy, która nie jest jej oddziałem, ale należy do tej samej grupy kapitałowej? Jakie...
