RSS Mapa strony Ustaw jako startową Mój portal niedziela, 27 maja 2012 r.
Jesteś tutaj: Strona główna » Nowości » Archiwum nowości księgowych » Nowości księgowe 2008 » Nowości księgowe I kwartał 2008
Rozmiar tekstu:  f1 f2 f3

Nowości

RSS
Ważny od 2008-02-28 do 2008-12-31

Sprawdź, kto może przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych!


Zdecydowana większość osób aktywnych zawodowo ubezpieczeniom społecznym podlega obowiązkowo z mocy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ta sama ustawa systemowa przyznaje jednak niektórym osobom możliwość przystąpienia do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych, tj. dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i rentowych lub dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Z tekstu dowiesz się, kto może a kto nie, przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych, w jakim terminie ma obowiązek się zgłosić i jakie dokumenty musi wypełnić.


Jak już wspomnieliśmy większość osób aktywnych zawodowo ubezpieczeniom społecznym podlega obowiązkowo z mocy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm., zwanej dalej ustawą systemową).
Ubezpieczenie wypadkowe ma, bowiem tylko i wyłącznie charakter obowiązkowy.
Kto nie może przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i rentowych?

Należy jednak podkreślić, że w odróżnieniu od dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych nie może przystąpić każda osoba, która nie posiada tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Prawo do dobrowolnych ubezpieczeń społecznych mają wyłącznie osoby wymienione w ustawie systemowej.

Kto może przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i ubezpieczeń rentowych?

Jeśli chodzi o dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe to do tych ubezpieczeń mogą się zgłosić zarówno:
1. osoby, które w ogóle nie posiadają tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, jak również
2. osoby w przypadku, których dochodzi do tzw. zbiegu tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (np. przedsiębiorca poza tym, że wykonuje działalność gospodarczą jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę nakładczą).

Pierwszy przypadek normuje, art. 7 ustawy systemowej, który wskazuje osoby, które pomimo tego, że nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym mają prawo przystąpić do tych ubezpieczeń dobrowolnie.
Są to:
1) małżonkowie pracowników skierowanych do pracy w przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, w stałych przedstawicielstwach przy Organizacji Narodów Zjednoczonych i w innych misjach specjalnych za granicą, w instytutach, ośrodkach informacji i kultury za granicą,
2) osoby, które z powodu sprawowania opieki na członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy systemowej,
3) obywatele polscy wykonujący pracę za granicą w podmiotach zagranicznych oraz obywatelom polskim wykonującym pracę w podmiotach zagranicznych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli podmioty te nie mają w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa (od 1 maja 2004 r. - zgodnie ze stanowiskiem ZUS - nie dotyczy to osób zatrudnionych w Polsce przez podmiot zagraniczny, który ma swoją siedzibę lub przedstawicielstwo w jednym z państw członkowskich UE/EOG),
4) studenci oraz uczestnicy dziennych studiów doktoranckich, jeżeli nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu,
5) alumni seminariów duchownych, nowicjusze, postulanci i junioryści do ukończenia 25 roku życia,
6) odbywający podstawie nieodpłatnych umów cywilnoprawnych staż adaptacyjny wnioskodawcy – obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej w postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności regulowanej.

W jakim terminie i na jakich dokumentach ubezpieczeniowych należy dokonać zgłoszenia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych?

Osoby wymienione w ww. pkt 1 – 6 zgłaszają wniosek o objęcie ich dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi w wybranym przez siebie terminie.
Zgłoszenia wniosku dokonuje się poprzez złożenie w jednostce terenowej ZUS formularza ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia:
10 40 - alumn seminarium duchownego, nowicjusz, postulant, juniorysta przed ukończeniem 25 roku życia objęty dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi,
15 00 - małżonek pracownika skierowanego do pracy w przedstawicielstwie dyplomatycznym, urzędzie konsularnym, w stałym przedstawicielstwie przy Organizacji Narodów Zjednoczonych i w innej misji specjalnej za granicą, w instytucie, ośrodku informacji i kultury za granicą,
16 10 - obywatel polski wykonujący pracę za granicą w podmiocie zagranicznym lub w podmiocie zagranicznym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli podmiot nie posiada w Polsce swojej siedziby ani przedstawicielstwa,
17 00 - osoba sprawująca opiekę nad członkiem rodziny spełniającym warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, podlegająca dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli nie podlega tym ubezpieczeniom z innych tytułów,
18 10 – student, uczestnik studiów doktoranckich lub osoba odbywająca staż adaptacyjny podlegający dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Pomimo tego, że osoby, które zgłosiły się do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych na podstawie art. 7 ustawy systemowej, oprócz tego, że są ubezpieczonymi są także płatnikami składek, nie składają w ZUS formularza zgłoszenia płatnika składek – osoby fizycznej ZUS ZFA.
W ich przypadku złożenie formularza ZUS ZUA powoduje założenie w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS konta płatnika składek, na którym gromadzone są w formie elektronicznej składane przez nich dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe oraz informację o dokonywanych przez nich wpłatach na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.
Po złożeniu formularza ZUS ZUA, osoba dobrowolnie ubezpieczająca się w zakresie ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, w trybie art. 7 ustawy systemowej, zobowiązana jest za każdy miesiąc podlegania tym ubezpieczeniom składać deklarację rozliczeniową ZUS DRA w terminie do 10 dnia następnego miesiąca.

Jeżeli równocześnie osoba taka zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego, zarówno deklarację rozliczeniową z rozliczonymi składkami na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, jak i deklarację z rozliczoną składką na ubezpieczenie zdrowotne, za danym miesiąc przekazuje w terminie do 15 dnia następnego miesiąca. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osoby, o których mowa w art. 7 ustawy systemowej, finansują one w całości z własnych środków.

Osoba, która przystąpiła do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych na podstawie art. 7 ustawy systemowej nie podlega ani obowiązkowo, ani dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu.

Zbieg tytułów ubezpieczeń

Osoby, co, do których zachodzi tzw. zbieg tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych mogą przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych tylko wówczas, gdy taką możliwość przewiduje przepis regulujący dany zbieg tytułów.

Zbiegi tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych reguluje art. 9 ustawy systemowej.

Z przepisu tego wynika, że dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, na swój wniosek, mogą być objęci np..:
1. pracownicy z tytułu pozarolniczej działalności, pracy nakładczej bądź umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług (np. kontrakt menedżerski), zawartej z innym podmiotem niż własny pracodawcy;
Dotyczy to pracowników, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, w przeliczeniu na okres miesiąca, jest, co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2008 r. – 1126,00 zł).
2. emeryci i renciści z tytułu pozarolniczej działalności;
Dotyczy to osób mających ustalone prawo do emerytury lub renty innej aniżeli renta z tytułu niezdolności do pracy.
3. emeryci i renciści z tytułu pozarolniczej działalności innej niż pozarolnicza działalność gospodarcza;
Dotyczy to osób mających ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty z tytułu niezdolności do pracy.
4. emeryci i renciści z tytułu pracy nakładczej, bycia posłem, senatorem lub duchownym;
Dotyczy to osób mających ustalone prawo do emerytury lub renty.
5. funkcjonariusze służb mundurowych (za wyjątkiem funkcjonariuszy Służby Celnej) z tytułu pracy nakładczej, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, pozarolniczej działalności, bycia posłem, senatorem lub duchownym
Dotyczy funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, CBA, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, SKW, SWW oraz BOR.
Poza przypadkiem, gdy tytułem do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jest pozarolnicza działalność, ww. osoby - na ich wniosek - do tych ubezpieczeń przy pomocy formularza ZUS ZUA zgłasza ich płatnik składek. Przykładowo osobę, która chce przystąpić do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnych i rentowych z tytułu umowy zlecenia do tych ubezpieczeń zgłasza zleceniodawca.

Zgłoszenia należy dokonać z kodem właściwym dla danego tytułu, tj. jeżeli tytułem do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jest praca nakładcza w formularzu ZUS ZUA należy wykazać kod 02 00 XX. Wypada również pamiętać, że jeżeli tytułem do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jest pozarolnicza działalność (np. pozarolnicza działalność gospodarczą), to przed złożeniem formularza ZUS ZUA ubezpieczony zobowiązany jest złożyć formularz ZUS ZFA.
Na płatniku składek ciąży również obowiązek bieżącego rozliczenia i opłacenia składek na dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Zasady finansowania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób są takie jak w przypadku, gdyby tytuł do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnych i rentowych stanowi tytuł, z którym łączyłby się obowiązek tych ubezpieczeń.
Osoba, która zgłosiła się do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie art. 9 ustawy systemowej objęta jest obowiązkowo ubezpieczeniem wypadkowym, wynika to z art. 12 ust. 1 ustawy systemowej.
Ubezpieczony taki nie ma jednak prawa ubezpieczyć się w zakresie ubezpieczenia chorobowego.
Proszę pamiętać, że nienależnie od tego, czy podstawę zgłoszenia do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych stanowi art. 7 ustawy systemowej, czy też art. 9 ustawy systemowej, objęcie tymi ubezpieczeniami może nastąpić nie wcześniej niż od dnia złożenia formularza ZUS ZUA w ZUS.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe

Poza dobrowolnymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym ustawa systemowa przewiduje możliwość objęcia na zasadzie dobrowolności ubezpieczeniem chorobowym.

Prawo przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego zostało jednak zastrzeżone dla wąskiej grupy ubezpieczonych wymienionej w art. 11 ust. 1 ustawy systemowej tj.:
1. chałupników,
2. zleceniobiorców i osób z nimi współpracujących,
3. osób wykonujących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących,
4. osób wykonujących odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
5. duchownych.

Należy przy tym zauważyć, że ww. ubezpieczeni mogą przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, jeżeli obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje poprzez przekazanie do ZUS formularza ZUS ZUA z zaznaczonym polem 05 bloku VIII „Dane o dobrowolnych ubezpieczeniach społecznych”. W polu 06 tego bloku należy wskazać datę, od której ubezpieczony ma być objęty tym ubezpieczeniem.
Co do zasady data ta nie może być wcześniejsza niż data złożenia formularza ZUS ZUA w ZUS.
Jedynie w przypadku, gdy zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego zostanie dokonane w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych może być to data wcześniejsza niż data złożenia wniosku (nie wcześniejsza jednak niż data objęcia obowiązkiem ubezpieczeń emerytalnego i rentowych).

Kiedy ustają dobrowolne ubezpieczenia?

Dobrowolne ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje:
- od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń (tj. od dnia wskazanego w formularzu ZUS ZWUA), nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony w ZUS,
- od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie, ale tylko w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7 ustawy systemowej,
- od dnia ustania tytułu do podlegania tym ubezpieczeniom (np. utrata statusu studenta).

Podstawa prawna: ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm., zwanej dalej ustawą systemową).

Autor: Piotr Kostrzewa, specjalista z zakresu ubezpieczeń społecznych

Data publikacji: 28 lutego 2008 r.
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Piotr Kostrzewa

Porady o zbliżonej tematyce

Więcej

Orzeczenia

Nie jesteś jeszcze użytkownikiem Portalu FK?

Zapraszamy do zarejestrowania się. Rejestracja jest wyjątkowo łatwa.

Jako użytkownik Portalu FK możesz:

  • korzystać z ponad 8 000 odpowiedzi ekspertów na rzeczywiste pytania księgowych;
  • konsultować swoje wątpliwości z ekspertami i otrzymać indywidualną, fachową poradę;
  • zyskać błyskawiczny dostęp do codziennie aktualizowanej bazy narzędzi dla księgowych:
    • ponad 100 aktów prawnych oraz blisko 80 interpretacji i orzeczeń,
    • ponad 30 kalkulatorów i blisko 50 wskaźników i stawek,
    • ponad 50 gotowych wzorów dokumentów do pobrania.

Otrzymasz praktyczny
prezent: informator
w formacie PDF