Wciąż wielu pracowników, którzy do końca 2003 r. otrzymali akcje pracownicze jest przekonanych, że dochód uzyskany ze sprzedaży tych akcji jest zwolniony z podatku. Uznają niesłusznie ofertę publiczną za tożsamą z obrotem publicznym papierami wartościowymi. Upewnij się zatem, jakie warunki, zdaniem NSA, muszą być spełnione by można było mówić o publicznej ofercie nabycia akcji.
Teza
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oferta nabycia akcji nie ma charakteru publicznego jeśli jest adresowana do ograniczonego kręgu osób. Taki charakter ma tylko wtedy, gdy jest adresowana do wszystkich (wyrok z 2 marca 2010 r., sygn.: II FSK 1553/08).
Stan faktyczny
W złożonym za 2006 r. zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (PIT-38) podatnik wykazał m.in. przychód z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych. Należny podatek odliczył według stawki 19%. Następnie (w maju 2007 r.) wystąpił do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatnik złożył korektę zeznania PIT-38, w której pominą przychód z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych.
W uzasadnieniu wniosku podał, że spółka zawarła z nim (członkiem zarządu spółki) umowę, zgodnie z którą w wykonaniu uchwał rady nadzorczej oraz walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki upoważnia spółkę do zawarcia umów z pracownikami spółki w przedmiocie objęcia przez nich akcji nowej emisji.
Spółka zobowiązała się do sprzedaży podatnikowi akcji spółki serii D. Sprzedaż nastąpiła za pośrednictwem domu maklerskiego, tj. subemitenta usługowego w rozumieniu ustawy z 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. nr 118, poz. 754 ze zm.).
Następnie w listopadzie 2006 r. podatnik sprzedał część zakupionych w ten sposób akcji na giełdzie papierów wartościowych, osiągając dochód, który zadeklarował w zeznaniu podatkowym za 2006 r., uznając wówczas, że podlega on opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W ocenie podatnika podatek z tytułu osiągniętego dochodu ze sprzedaży ww. akcji zapłacony został bez podstawy prawnej, a więc jest podatkiem nienależnym. Dochód ten, zdaniem podatnika, zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 202, poz. 1956), dalej: nowelizacja updof w zw. z art. 52 pkt 1 lit. b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.), dalej: updof nie jest objęty zakresem zastosowania tej ustawy i w związku z tym nie podlega opodatkowaniu tym (ani żadnym innym) podatkiem - stwierdził w uzasadnieniu.
Odmowa stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego
Naczelnik urzędu skarbowego odmówił podatnikowi stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego za 2006 r.
Podatnik wniósł więc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie przez organ odwoławczy decyzji stwierdzającej nadpłatę. Dyrektor izby skarbowej również odmówił stwierdzenia nadpłaty i podzielił argumentację organu pierwszej instancji stwierdzając, że akcje będące przedmiotem transakcji sprzedaży nie zostały nabyte w drodze publicznej oferty, albowiem zostały objęte przez podatnika na mocy uchwał walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki i przeznaczone były dla ograniczonego kręgu nabywców akcji.
Okoliczność ta wyłącza zatem możliwość zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodu uzyskanego ze sprzedaży przedmiotowych akcji.
WSA zgodny z organami podatkowymi
Podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. WSA także nie podzielił argumentacji podatnika. Uznał, że propozycja nabycia akcji serii D, złożona przez spółkę, dotyczyła ściśle skonkretyzowanego kręgu osób, tj. wybranych pracowników spółki i pracowników niektórych podmiotów zależnych (w tzw. transzy pracowniczej) oraz członków zarządu spółki (w tzw. transzy menadżerskiej).
W związku z tym nie miała ona charakteru publicznego, bowiem nie była dostępna dla wszystkich, tylko dla enumeratywnie określonego kręgu osób. Ponadto, akcje objęte przez subemitenta usługowego były zbywane w drodze składania zamówień przez osoby uprawnione, po cenie równej wartości nominalnej akcji. W ocenie sądu z powyższego wynika, że nabywcy akcji serii D nie mieli żadnego wpływu na treść i kształt umów zawartych ze spółką.
A zatem do zawarcia ww. umowy nie doszło w drodze rokowań, czyli stosownie do art. 72 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.), tylko w drodze przyjęcia oferty (na którą składają się częściowo uchwały i częściowo umowa ze spółką).
Oferta publiczna, zdaniem NSA, nie jest jednoznaczna z publicznym obrotem papierami wartościowymi
Ostatecznie sprawa trafiła na wokandę Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę podatnika. NSA stwierdził, że pojęcie „publiczna oferta” i „publiczny obrót papierami wartościowymi” to dwa różne pojęcia.
Aby dochody z odpłatnego zbycia akcji, a więc papierów wartościowych mogły być zwolnione z podatku dochodowego w 2006 r. musiały być nie tylko dopuszczone do publicznego obrotu, co miało miejsce, lecz jednocześnie nabyte w ofercie publicznej.
Jaka oferta nabycia akcji jest ofertą publiczną?
Jednak brak jest jakichkolwiek racjonalnych podstaw by twierdzić, że za publiczną ofertę należy uznać każdą ofertę nabycia akcji złożoną w warunkach publicznego obrotu papierami wartościowymi. Jeżeli więc w unormowaniu wynikającym z art. 52 pkt 1 lit. b updof ustawodawca stanowi o nabyciu papierów wartościowych „na podstawie oferty publicznej”, to wykorzystuje niewątpliwie podstawowe znaczenie pojęcia „publiczny”, czyli dotyczący ogółu ludzi, służący ogółowi, przeznaczony, dostępny dla wszystkich i wiąże z realizacją bądź brakiem tej cechy oferty określone skutki prawne.
Sąd dodał, że konfrontacja pojęcia „oferta publiczna” z pojęciem „publicznego obrotu”, które zdefiniowane zostało w art. 2 ust. 1 ustawy Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, musi prowadzić do wniosku, że pojęć tych nie należy utożsamiać.
Kiedy mamy do czynienia z publicznym obrotem papierami wartościowymi?
Jak słusznie ocenił WSA, stosownie do art. 2 ust. 1 ww. ustawy, publicznym obrotem papierami wartościowymi jest proponowanie nabycia, nabywanie lub przenoszenie praw z emitowanych w serii papierów wartościowych przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, jeżeli proponowanie nabycia skierowane jest do więcej niż 300 osób albo do nie oznaczonego adresata (z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych w tym przepisie przypadków, z których żaden nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).
Podkreślić należy, że propozycja nabycia akcji serii D spółki została rozpowszechniona przy wykorzystaniu środków masowego przekazu (w prasie). Zdaniem sądu, także występowanie prospektu emisyjnego determinuje stwierdzenie, że w niniejszej sprawie miał miejsce publiczny obrót papierami wartościowymi.
Jednakże nie można charakterystyk obrotu publicznego przenosić na ofertę publiczną, która jest odrębnym zjawiskiem. W przedmiotowej sprawie propozycja nabycia akcji serii D złożona przez spółkę dotyczyła ściśle skonkretyzowanego kręgu osób, tj. wybranych pracowników spółki i członków zarządu spółki. Zdaniem NSA, świadczy to jednocześnie, że powyższa oferta nie miała charakteru publicznego, gdyż nie była dostępna dla wszystkich obywateli.
A zatem, dochód podatnika z tytułu sprzedaży akcji spółki nie mieści się w zakresie przedmiotowym art. 52 pkt 1 lit. b updof i w związku z tym podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, tj. na podstawie art. 9 ust. 1 updof - podsumował sąd.
Komentarz eksperta
Przychody ze sprzedaży akcji, na gruncie przepisów podatkowych, zaliczają się do grupy przychodów z kapitałów pieniężnych, określonych w art. 17 updof. Od dochodów z tych źródeł płaci się 19% podatek dochodowy. To opodatkowanie wprowadzone zostało nowelizacją updof.
Zgodnie jednak z przepisem przejściowym tej ustawy, tj. art. 19 ust. 1 nowelizacji updof, niektóre dochody nie są opodatkowane.
| Na podstawie tego przepisu przejściowego zwolnieniem objęte są dochody osób fizycznych z odpłatnego zbycia akcji nabytych przed 1 stycznia 2004 r., jeśli akcje były dopuszczone do publicznego obrotu papierami wartościowymi, na podstawie publicznej oferty lub na giełdzie papierów wartościowych albo w regulowanym pozagiełdowym wtórnym obrocie publicznym. |
Wyszczególnienie warunków, których zaistnienie zwalnia dochody ze sprzedaży akcji z podatku dochodowego, ma istotne znaczenie m.in. dla posiadaczy akcji pracowniczych.
Pracownicy niektórych przedsiębiorstw, którzy w latach 90. ubiegłego wieku otrzymali akcje pracownicze, żyją w przekonaniu, że dochód uzyskany ze sprzedaży tych akcji jest zwolniony z podatku, jeśli akcje te zostały nabyte przed 2004 r. Podatnicy, błędnie rozumiejąc ofertę publiczną, domagają się przed sądami administracyjnymi uznania, że do zwolnienia uprawnia ich nabycie akcji przed 1 stycznia 2004 r. w publicznym obrocie, zazwyczaj skierowanym wyłącznie do pracowników spółki, która emituje akcje.
Sąd w komentowanym wyroku potwierdził funkcjonującą już od jakiegoś czasu linię orzeczniczą. Uznał słusznie, że słowo „publiczny” to adresowany do nieoznaczonej liczby bliżej nieokreślonych osób, natomiast „zamknięty” to skierowany do indywidualnie określonych adresatów, bez względu na ich liczbę.
Należy zgodzić się z argumentacją sądu, że aby dochody z odpłatnego zbycia akcji, mogły być zwolnione z podatku dochodowego w 2006 r. musiały być nie tylko dopuszczone do publicznego obrotu, (co miało miejsce) lecz jednocześnie nabyte w ofercie publicznej. A tych dwóch pojęć nie należy ze sobą utożsamiać.
Podstawa prawna: - art. 52 pkt 1 lit. b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.),
- art. 19 ust. 1 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 202, poz. 1956),
- ustawa z 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. nr 118, poz. 754 ze zm.).
- art. 19 ust. 1 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 202, poz. 1956),
- ustawa z 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz.U. nr 118, poz. 754 ze zm.).
