W każdej jednostce, wcześniej czy później, pojawia się konieczność przeprowadzenia likwidacji zużytego, albo z innych powodów nieprzydatnego środka trwałego. Zlikwidowany środek trwały należy wyłączyć z ksiąg rachunkowych. Sprawdź, jak poprawnie wyksięgować go z poszczególnych kont oraz jak dokonać ewidencji kosztów przeprowadzenia likwidacji.
Poza naturalnym zużyciem likwidacja środków trwałych może być spowodowana także:
- decyzjami ekonomicznymi - np. mała opłacalność produkcji i potrzeba wymiany urządzeń,
- zepsuciem i brakiem ekonomicznego uzasadnienia naprawy,
- przypadkami losowymi, takimi jak na przykład - pożar, powódź, kradzież,
- zmianą profilu działalności i budową nowych środków trwałych.
Zlikwidowany środek trwały należy wyksięgować z kont:
|
Jakie dokumenty są podstawą do wyksięgowania likwidowanego środka trwałego z kont księgowych oraz ewidencji pozabilansowej?
Dokumentem księgowym powodującym postawienie środka trwałego w stan likwidacji jest LT - likwidacja środka trwałego. Sporządza go zwykle komisja likwidacyjna lub dział zarządzający majątkiem. Podlega on później zatwierdzeniu przez kierownika jednostki lub osobę przez niego upoważnioną. Jest podstawą do usunięcia rzeczy z ewidencji oraz wyksięgowania jej wartości z kont księgowych i przeniesienia do ewidencji pozabilansowej. Środek trwały pozostaje w niej do momentu jego fizycznej likwidacji. Do ewidencji pozabilansowej służy konto Środki trwałe w likwidacji.
Zakończeniem procesu likwidacji jest fizyczna likwidacja np. poprzez zezłomowanie, utylizację i sporządzenie stosownego protokołu. Protokół jest podstawą wyksięgowania z ewidencji pozabilansowej. Wyksięgowanie zlikwidowanego fizycznie środka trwałego z ewidencji pozabilansowej oznacza jego ostateczne usunięcie z ksiąg rachunkowych.
PRZYKŁAD
Spółka GAMA ma w ewidencji środków trwałych dwie maszyny produkcyjne A i B. Maszyna A, o wartości początkowej 150.000 zł, jest w znacznym stopniu zużyta i w pełni umorzona. Maszyna B, której wartość początkowa wynosi 400.000 zł, jest umorzona w wysokości 280.000 zł. W związku z modernizacją hali produkcyjnej i linii technologicznych obie maszyny zostały postawione w stan likwidacji. Dokonano także fizycznej likwidacji maszyn.
- Dokument LT - postawienie w stan likwidacji maszyny A:
- Wn Umorzenie środków trwałych 150.000 zł
- Ma Środki trwałe 150.000 zł
- Ewidencja pozabilansowa maszyny A:
- Wn Środki trwałe w likwidacji 150.000 zł
- Dokument LT - postawienie w stan likwidacji maszyny B, wyksięgowanie dotychczasowej amortyzacji:
- Wn Umorzenie środków trwałych 280.000 zł
- Ma Środki trwałe 280.000 zł
- Dokument LT - postawienie w stan likwidacji maszyny B, wyksięgowanie nadwyżki wartości początkowej nad amortyzacją:
- Wn Pozostałe koszty operacyjne 120.000 zł
- Ma Środki trwałe 120.000 zł
- Ewidencja pozabilansowa maszyny B:
- Wn Środki trwałe w likwidacji 400.000 zł
- Protokół fizycznej likwidacji maszyny A:
- Ma Środki trwałe w likwidacji 400.000 zł
- Protokół fizycznej likwidacji maszyny B:
- Ma Środki trwałe w likwidacji 400.000 zł
Ujęcie kosztów przeprowadzenia likwidacji
Jeśli procesowi likwidacji towarzyszą koszty, przeprowadzenia likwidacji np. rozbiórki, transportu , koszty utylizacji to są one księgowane w poczet pozostałych kosztówoperacyjnych.
Z kolei wszelkie odzyski, czyli materiały, jakie uda się pozyskać np. w wyniku złomowania, jednostka może zaksięgować na konto magazynu, jeżeli odzyskane materiały podlegają składowaniu. Są one ujmowane jako zawieszenie pozostałych przychodów operacyjnych.
Z kolei wszelkie odzyski, czyli materiały, jakie uda się pozyskać np. w wyniku złomowania, jednostka może zaksięgować na konto magazynu, jeżeli odzyskane materiały podlegają składowaniu. Są one ujmowane jako zawieszenie pozostałych przychodów operacyjnych.
PRZYKŁAD
Spółka GAMA przeprowadza likwidację maszyny. Otrzymała fakturę za demontaż tej maszyny na kwotę 5.000 zł+ 1.100 zł VAT
Ujmie ją następująco:
Ujmie ją następująco:
- Ujęcie faktury
- Wn Rozliczenie zakupu 6.100 zł
- Ma Rozrachunki z dostawcami 6.100.zł
- Ujęcie kosztu
- Wn Pozostałe koszty operacyjne 5.000 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 5.000 zł
- Odliczenie podatku VAT naliczonego
- Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony 1.100 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 1.100 zł
Likwidacja środka trwałego w celu budowy nowego składnika majątku
W sytuacji gdy likwidacja ma związek z budową nowego środka trwałego, wszelkie koszty i przychody związane z likwidacją korygują wartość środków trwałych w budowie.
PRZYKŁAD
Spółka GAMA ma w swoich zasobach maszynę produkcyjną C i halę magazynową D. W związku ze zmianą profilu działalności oba środki trwałe postawiono w stan likwidacji.
Ewidencja księgowa będzie przebiegała następująco:
- Maszyna produkcyjna o wartości brutto 50.000 zł i dotychczasowym umorzeniu 45.000 zł została przekazana do złomowania specjalistycznej jednostce.
- Faktura za usługę rozbiórki opiewała na kwotę 2.000 zł + 440 zł podatek VAT
- Udało się odzyskać materiały o wartości 1.000 zł, które sprzedano w skupie metali.
- Hala magazynowa o wartości początkowej 200.000 zł i dotychczasowym umorzeniu 150.000 zł została rozebrana. Zamiast niej powstanie nowa hala produkcyjna.
- Koszt rozbiórki wyniósł 10.000 zł + 2.200 VAT. Materiały o wartości 15.000 zł, pozyskane w wyniku prac rozbiórkowych, sprzedano innej jednostce.
Ewidencja księgowa będzie przebiegała następująco:
- Dokument LT - postawienie w stan likwidacji maszyny C, wyksięgowanie dotychczasowej amortyzacji:
- Wn Umorzenie środków trwałych 45.000 zł
- Ma Środki trwałe 45.000 zł
- Dokument LT - postawienie w stan likwidacji maszyny C, wyksięgowanie nadwyżki wartości początkowej nad amortyzacją:
- Wn Pozostałe koszty operacyjne 5.000 zł
- Ma Środki trwałe 5.000 zł
- Faktura obca za usługę rozbiórki:
- Wn Pozostałe koszty operacyjne 2.000 zł
- Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony 440 zł
- Ma Rozrachunki z dostawcami 2.440 zł
- Sprzedaż złomu za gotówkę:
- Wn Kasa 1.000 zł
- Ma Pozostałe przychody operacyjne 1.000 zł
- Dokument LT - postawienie w stan likwidacji hali magazynowej D, wyksięgowanie dotychczasowej amortyzacji:
- Wn Umorzenie środków trwałych 150.000 zł
- Ma Środki trwałe 150.000 zł
- Dokument LT - postawienie w stan likwidacji hali magazynowej D, wyksięgowanie nadwyżki wartości początkowej nad amortyzacją:
- Wn Środki trwałe w budowie 50.000 zł
- Ma Środki trwałe 50.000 zł
- Faktura obca za usługę rozbiórki:
- Wn Środki trwałe w budowie 10.000 zł
- Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT naliczony 2.200 zł
- Ma Rozrachunki z dostawcami 12.200 zł
- Sprzedaż pozyskanych materiałów:
- Wn Rozrachunki z odbiorcami 18.300 zł
- Ma Środki trwałe w budowie 15.000 zł
- Ma Wn Rozrachunki z tytułu VAT - VAT należny 3.300 zł
| Warto podkreślić, iż każda jednostka powinna w swojej dokumentacji opisującej politykę rachunkowości umieścić wskazówki dotyczące przebiegu procesu likwidacji środków trwałych, dokumenty obowiązujące w tym zakresie, tryb ich sporządzania i przekazywania. |
Podstawa prawna: - art. 3 ust 1 pkt. 32 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.).
