W zakładach pracy często dochodzi do wypadków przy pracy. Część z nich jest spowodowana nieprzestrzeganiem przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Na jakich zasadach opiera się odpowiedzialność pracodawcy za wypadek, spowodowany nieprzestrzeganiem przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy? Poznaj stanowisko, jakie zajął w tej kwestii Sąd Najwyższy.
Zaniedbanie obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznego stanowiska pracy
Zakres odpowiedzialności pracodawcy za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy reguluje art. 207 Kodeksu pracy, dalej: kp. Przepis ten obejmuje nie tylko obowiązek pracodawcy zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, ale także:
- osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także
- osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą.
Wypadek na mokrej podłodze - pracownik nie został wyposażony w odpowiednie obuwie robocze
Tak było w sprawie powódki Beaty C., która pracując w sklepie pośliznęła się na mokrej podłodze i uległa wypadkowi w pracy. Osobą odpowiedzialną za to zdarzenie był pracodawca, ponieważ to on miał obowiązek wyposażyć pracowników w odpowiednie obuwie z podeszwami antypoślizgowymi gwarantującymi bezpieczne poruszanie się po mokrej nawierzchni. Powódka w dniu wypadku używała własnego obuwia niespełniającego wymogów bezpieczeństwa, a pozwany nie zapewnił jej ani odpowiedniego obuwia roboczego i nie wypłacił z tego tytułu ekwiwalentu pieniężnego.
| Powódka nie została również pouczona, jakiego rodzaju obuwia powinna używać do wykonywania swoich codziennych obowiązków w sklepie. |
Pozwany nie dokonał analizy ryzyka na stanowisku pracy powódki i nie pouczył jej o mogącym wystąpić na tym stanowisku zagrożeniu w związku z tym jest osobą odpowiedzialną za zaistniały wypadek.
Postępowanie przed sądem rejonowym
Powódka w związku z zaistniałym zdarzeniem wniosła o zasądzenie kwoty 35.417 zł tytułem skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od 1 sierpnia 2003 r. do 30 czerwca 2005 r. oraz kwoty 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę i ból w związku z urazem doznanym na skutek wypadku przy pracy, wraz z ustawowymi odsetkami.
Sąd po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznał, że bezpośrednią przyczyną wypadku powódki było jej poślizgnięcie się na mokrej nawierzchni podłogi sklepu, a powódce nie można było przypisać nieuwagi, jako przyczyny tego zdarzenia. W konsekwencji sąd uznał zdarzenie zaistniałe w omawianej sprawie za wypadek przy pracy.
Pracodawca wniósł apelację od wyroku sądu rejonowego do sądu okręgowego.
Postępowanie przed sądem okręgowym
Po rozpatrzeniu sprawy sąd drugiej instancji zgodził się z oceną sądu pierwszej instancji, że to pozwany ponosi odpowiedzialność za wypadek powódki i jego następstwa na zasadzie winy z art. 415 Kodeksu cywilnego, dalej: kc w związku z art. 300 kp.
Pozwany złożył skargę kasacyjną od wyroku sądu okręgowego do Sądu Najwyższego. W jej uzasadnieniu podkreślił, że sklep został wyposażony w podłogę z płytek dopuszczonych do stosowania w budownictwie, działając zgodnie z normami prawnymi obowiązującymi w tym zakresie. Dlatego też nie było obowiązku dostarczenia powódce obuwia roboczego. Brak jest, zatem podstaw do przypisania jej winy i stwierdzenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy działaniem pozwanego a zaistniałym zdarzeniem i jego następstwami. Według pozwanego poślizgnięcie i upadek wynikały wyłącznie z nieuwagi powódki i ewentualnie jej zaniedbań w zakresie utrzymania czystości w sklepie.
Postępowanie przed Sądem Najwyższym
Sąd oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku sąd podkreślił, że art. 207 § 1 kp przewiduje odpowiedzialność pracodawcy za stan bhp w zakładzie pracy. Wyznaczając zakres odpowiedzialności pracodawcy, posłużono się terminem o szerokim zakresie treściowym, na „stan bezpieczeństwa" składa się, bowiem wiele czynników, które najogólniej ująć można, jako czynniki:
- charakterze materialnym,
- technologicznym,
- osobowym.
Sąd podkreślił, że zaniedbanie obowiązku zapewnienia pracownikom bezpiecznego stanowiska pracy uzasadnia odpowiedzialność pracodawcy na zasadzie winy. Każdy pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne warunki pracy, do czego przede wszystkim należy zaliczyć dostarczanie sprawnych i bezpiecznych narzędzi pracy. Wydanie pracownikowi niesprawnej drabiny i tolerowanie przez przełożonych jej używania uprawnia do zajęcia stanowiska, że nie ma podstawy do wyłączenia winy po stronie pracodawcy nawet w sytuacji, gdyby pracownik nie protestował przeciwko wykonywaniu pracy na takiej drabinie. Każda inna interpretacja przerzucałaby ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa na pracownika, co jest sprzeczne z zasadami prawa pracy.
Wyrok Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I PK 124/10
Podstawa prawna: - art. 207, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.),
- art. 415 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).
- art. 415 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).
