Rada rodziców w podatku dochodowym od osób prawnych

Tak wynika z pisma Ministra Finansów z 6 kwietnia 2009 r. w sprawie podmiotu i przedmiotu opodatkowania podlegającego pod regulację przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (sygn.: DD6/8213/134/SOH/08/PK-253).

Pismem tym Minister Finansów zmienił z urzędu interpretację indywidualną wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, stwierdzając, że stanowisko rady rodziców przy przedszkolu przedstawione we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych było prawidłowe.

Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku rady rodziców wynikało, że została ona utworzona przez rodziców przedszkolaków przy przedszkolu (publicznym), na podstawie art. 53 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.). Do kompetencji rady należało między innymi gromadzenie funduszy z dobrowolnych składek rodziców oraz z innych źródeł. Fundusze te były wydatkowane zgodnie z regulaminem działalności rady oraz corocznie uchwalanym planem, na cele bezpośrednio związane z działalnością edukacyjno-wychowawczą, tj. m.in. na finansowanie imprez (teatrzyki, koncerty, wycieczki, obchody Dnia Dziecka), zakup pomocy dydaktycznych i inne potrzeby zgłaszane przez kierownictwo placówki.

Rada nie posiadała numeru REGON, gdyż zgodnie z pismem Głównego Urzędu Statystycznego Departament Statystyki Przedsiębiorców i Rejestrów (nr SPR-6-53W-182/2002 r.) rady rodziców są społecznymi organami opiniodawczymi i wnioskodawczymi szkół lub przedszkoli, a nie podmiotami gospodarki narodowej. Nie podlegają zatem wpisowi do rejestru REGON.

Rada zatrudniała zleceniobiorców i była płatnikiem składek ZUS. Powzięła więc wątpliwości, dotyczące:

• uznania jej za odrębnego od przedszkola podatnika w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych,
• obowiązku składania do urzędu skarbowego rocznego zeznania o wysokości dochodu (straty),
• zwolnienia jej dochodów od podatku dochodowego od osób prawnych.

Zdaniem Rady jest ona wyłącznie wewnętrznym organem w systemie oświaty i jako wewnętrzny organ przedszkola w rozumieniu ustawy o systemie oświaty nie może samodzielnie występować w obrocie prawnym, nie ma osobowości prawnej i nie jest odrębną od tej placówki jednostką organizacyjną. Rada nie może być uznana za podatnika podatku dochodowego od osób prawnych i nie jest zobowiązana do składania w urzędzie skarbowym rocznego zeznania o wysokości dochodu (straty).

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, wydał interpretację indywidualną, w której stanowisko Rady uznał za nieprawidłowe. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej rada posiada statut jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej i jako odrębny podmiot jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych w rozumieniu art. 1 ust. 2  ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654).

Przy wydawaniu interpretacji indywidualnej Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wziął pod uwagę, że z przedstawionego regulaminu rady wynika, że rada będąc organem działającym na terenie przedszkola, reprezentującym rodziców dzieci uczęszczających do przedszkola tworzy zorganizowany zespół ludzi do prowadzenia określonej działalności, polegającej na wspieraniu działalności statutowej przedszkola. Działalność rady jest niezależna od działalności przedszkola. Rada dysponuje środkami pieniężnymi gromadzonymi na własnym rachunku bankowym, prowadzi odrębną gospodarkę finansowo-księgowa, w obrocie prawnym może występować jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych i płatnik składek ZUS. Oznacza to, że Rada posiada wyodrębnioną strukturę organizacyjną.

Takiego typu jednostki należy uznać za jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Podobne opinie wynikają z literatury prawa podatkowego w tym zakresie. W uzasadnieniu stanowiska powołane zostało także pismo Ministerstwa Finansów z 6 stycznia 1997 r. (znak: ON-7-033-1-IP/97) dotyczące wypełniania formularza NIP-2 i nadawania numerów NIP m.in. komitetom rodzicielskim, radom rodziców i innym organizacjom zrzeszających rodziców uczniów, które prowadzą działalność w szkołach i placówkach oświatowo - wychowawczych. Z pisma Ministerstwa Finansów wynika, że działalność prowadzona przez rady rodziców jest działalnością niezależną od działalności placówki oświatowej i w związku z tym rada rodziców jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z analizy postanowień Regulaminu Rady wynika, że cele statutowe realizowane przez nią związane z działalnością oświatową pokrywają się z celami preferowanymi przez ustawodawcę i w związku z tym dochody z tej działalności podlegają zwolnieniu od podatku na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Dochody osiągnięte przez Radę, bez względu na źródło, z jakich dochody te pochodzą, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych, pod warunkiem, że są one przeznaczone na cele statutowe Rady, pokrywające się z celami określonymi w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Skoro dochody Rady podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, to ma ona obowiązek składania zeznań podatkowych CIT-8, zgodnie z art. 27 ust. 1 ww. ustawy.

Przedszkola (publiczne i niepubliczne) funkcjonują na podstawie ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 53 ust. 1 tej ustawy w związku z jej art. 3 pkt 1 w przedszkolach działają rady rodziców, reprezentujące ogół rodziców przedszkolaków.

W opinii Ministra Finansów należy mieć na uwadze, że pojęcie jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie zostało zdefiniowane w prawie podatkowym. W doktrynie przyjmuje się, że jednostką tą jest twór społeczny, przejawiający się w postaci zorganizowanej formy działalności ludzkiej, których funkcjonowanie regulują różne gałęzie prawa (por. uchwała SN z 26 stycznia 1996 r. sygn. akt III CZP 111/95 opubl. LEX 23809).

Jest to kategoria podmiotów wewnętrznie bardzo zróżnicowana i obejmująca instytucje podmiotowe występujące na gruncie różnych gałęzi prawa. Wypada jednak wskazać, że stosunki prawnopodatkowe są stosunkami o charakterze majątkowym, pieniężnym i koncentrują się wokół majątku podatnika. Dlatego też majątek podatnika należałoby uznać za najistotniejszy element składowy konstrukcji podatnika. Innym równie ważnym elementem podatnika jest posiadanie organów zarządzających, których działania lub zaniechania mogłyby zostać przypisane danemu podmiotowi podatku. Posiadanie bowiem autonomii w sferze majątkowej oraz wyodrębnienia organizacyjnego pozwała na wykonanie obowiązku zapłaty podatku oraz odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 4 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 348/05).

Analiza posiadania podmiotowości prawnopodatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych przez rady rodziców wymaga odniesienia się do przepisów ustawy o systemie oświaty.

Zasady tworzenia rady rodziców uchwala - stosownie do art. 53 ust. 2 ustawy o systemie oświaty - ogół rodziców przedszkolaków. Rada uchwała regulamin swojej działalności, który nie może być sprzeczny ze statutem przedszkola (art. 53 ust. 4 ustawy o systemie oświaty) i może występować do dyrektora placówki z wnioskami i opiniami dotyczącymi wszystkich spraw tej placówki (art. 54 ust. 1 ustawy o systemie oświaty). W celu wspierania działalności statutowej przedszkola rada może - zgodnie z jej art. 54 ust. 8 - gromadzić fundusze z dobrowolnych składek rodziców oraz z innych źródeł.

Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 września 2000 r. sygn. akt I SA 943/00), rada rodziców jest organem społecznym reprezentującym rodziców uczniów (przedszkolaków), ale tylko wewnątrz systemu oświaty, powołanym przepisem art. 53 ustawy o systemie oświaty. Na podstawie art. 57 ust. 1 tej ustawy jest ona upoważniona do występowania z wnioskami i opiniami dotyczącymi wszystkich spraw szkoły (przedszkola), ale tylko do rady szkoły, rady pedagogicznej i dyrektora szkoły.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że rada rodziców utworzona przez rodziców przedszkolaków, jako ich reprezentant (art. 53 ust. 1 ustawy o systemie oświaty), jest wyłącznie wewnętrznym organem przedszkola. Rada rodziców zatem, będąc społecznym organem opiniodawczym i wnioskodawczym przedszkola, nie jest podmiotem gospodarki narodowej i nie może samodzielnie występować w obrocie prawnym. Nie może więc być uznana za podatnika podatku dochodowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 updop.

Przy ocenie podmiotowości prawnopodatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych nie może być decydujący fakt nadania nr REGON, czy nadanie nr NIP jako konsekwencja uznania za samodzielnego podatnika podatku od towarów i usług. Drugorzędny charakter przesądzający o charakterze jednostki mają także takie okoliczności jak: tożsamość nazw podmiotów, czy też korzystanie przez podmiot z wydzielonego rachunku bankowego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 4 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 348/05).

Tym samym, mając powyższe na uwadze, w ocenie Ministra Finansów, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie było nieprawidłowe.

Tekst opublikowany: 29 maja 2009 r.